“Ανάκαμψη” με πήλινα πόδια

“Ανάκαμψη” με πήλινα πόδια

H επιχείρηση «αισιοδοξία» της  κυβέρνησης αποτυγχάνει

Οικτρό τέλος θα έχει η επιχείρηση με τον κωδικό όνομα “αισιοδοξία” που έχει ξεκινήσει η τρικομματική κυβέρνηση Σαμαρά.
Στόχος αυτής της επιχείρησης είναι να πειστούν οι διεθνείς αγορές και, προπαντός, ο ντόπιος πληθυσμός ότι το “ελληνικό μνημονιακό πείραμα” πέτυχε.

Επικαλούμενη διάτρητα δημοσιονομικά – οικονομικά δεδομένα που δείχνουν τάχα την επιτυχία της Μνημονιακής πολιτικής στην Ελλάδα από τη μια μεριά και αποκρύβοντας πλήρως το ολοένα επιδεινούμενο διεθνές περιβάλλον, επιχειρεί να μας  πείσει πως… τα δύσκολα πέρασαν.

Ωστόσο, τόσο αυτά που βιώνουμε, όσο και προπαντός εκείνα που πρόκειται να βιώσουμε μαρτυρούν το εντελώς αντίθετο.

Κόντρα σε όσα λέει η κυβέρνηση, η απασχόληση στην Ελλάδα δεν ανακάμπτει. Την ίδια στιγμή, η  ελληνική βιομηχανία δεν κερδίζει έδαφος έναντι των ξένων ανταγωνιστών της, ούτε εντός ούτε εκτός χώρας. Συνεπώς, καμία δημοσιονομική ή άλλη “επιτυχία” (π.χ. εμφάνιση πλεονάσματος στον προϋπολογισμό) δεν μπορεί να διατηρηθεί παρά τις αιματηρές θυσίες μας.

Αυτό σημαίνει πως θα απαιτηθούν νέες θυσίες ή αλλιώς πως είμαστε μπροστά νέες  κοινωνικές μάχες, πολύ κρισιμότερες από εκείνες του πρόσφατου παρελθόντος.
Και αυτό γιατί αυτές οι μάχες δεν θα διεξαχθούν μόνο στο έδαφος της αποτυχίας των Μνημονίων που επέβαλε η τρόικα στη χώρα με την σύμφωνη γνώμη -φυσικά- της ελληνικής αστικής τάξης. Θα διεξαχθούν παράλληλα πάνω στο έδαφος και της αποτυχίας της ντόπιας άρχουσας τάξης να χαράξει μια εθνική στρατηγική εξόδου από την κρίση όπως είχε τάξει στο λαό, ιδιαίτερα μετά τις εκλογές. Σύμφωνα με αυτή τη στρατηγική, η ελληνική οικονομία θα ξεπερνούσε όχι μόνο το άμεσο πρόβλημα αναχρηματοδότησης του γιγάντιου δημοσίου χρέους της, αλλά και τις βαθύτερες αιτίες που οδήγησαν σ’ αυτό.
Κάτι τέτοιο, όμως, δεν έχει, ούτε πρόκειται να συμβεί μέσα στον καπιταλισμό.

Αυξάνεται η μερική και η ανασφάλιστη απασχόληση

Το πρώτο κρίσιμο crash test για τη βιωσιμότητα των “επιτυχιών” των μνημονιακών αστικών κυβερνήσεων δεν είναι άλλο από τη μείωση της μαζικής ανεργίας. Σε περίπτωση που ανέκαμπτε η απασχόληση θα σήμαινε αφενός πως η δραματική μείωση των μισθών που έχει συντελεστεί τα τελευταία τρία χρόνια έχει αποτελέσει “κίνητρο προσλήψεων” για τα αφεντικά και αφετέρου πως αναμένεται να αυξηθεί και το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν της χώρας (ΑΕΠ).

Λέει, αυτές τις μέρες, η κυβέρνηση πως δήθεν ανακάμπτει η απασχόληση παρότι η ανεργία ξεπέρασε τον περασμένο Φλεβάρη το  27% !.  

Οι ελπίδες της κυβέρνησης βασίζονται στο ότι τον περασμένο Μάρτη – Απρίλη, οι προσλήψεις ήταν περισσότερες από τις απολύσεις. Αυτό, όμως, συμβαίνει κάθε χρόνο τέτοιον καιρό λόγω αύξησης της τουριστικής κίνησης το Πάσχα και το καλοκαίρι. Φέτος, έγιναν πράγματι ακόμη περισσότερες προσλήψεις (κυρίως με συμβάσεις μερικής απασχόλησης) λόγω θετικών προσδοκιών για την αύξηση της τουριστικής κίνησης.

Παραπέρα, όμως, είναι ένα  πράγμα η αύξηση της τουριστικής κίνησης ή ακόμα και της απασχόλησης στον τουρισμό και ένα άλλο η αύξηση του τζίρου λόγω αυτών. Το 2011, π.χ., σημειώθηκε ρεκόρ στην άφιξη ξένων τουριστών, αλλά μειώθηκε δραματικά ο δείκτης τζίρου στον τουρισμό και, λόγω αυτού, και το ΑΕΠ της χώρας (ύφεση 7,1%).

Η “αύξηση”, δηλαδή, της απασχόλησης το περασμένο δίμηνο είναι εντελώς συγκυριακή, περιορισμένη στον τουριστικό κλάδο, αφορά θέσεις μερικής απασχόλησης και, τέλος, δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι θα οδηγήσει στην αύξηση  του ΑΕΠ φέτος.

Μια σημαντική σημείωση: Στην… ακαμψία της μαζικής ανεργίας στην Ελλάδα συμβάλει καθοριστικά και ένας άλλος παράγοντας, η αύξηση της ανεργίας σε ιστορικά επίπεδα στην ευρωζώνη, αλλά και στα Βαλκάνια. Ενδεικτικά αναφέρουμε πως στη Σερβία, το Μαυροβούνιο και τη Μακεδονία η ανεργία ξεπερνά κατά πολύ το 20%!
Αν όμως, δεν αυξηθεί φέτος το ΑΕΠ από τον τουρισμό, τότε δεν πρόκειται να αυξηθεί από πουθενά αλλού: Η ιδιωτική και δημόσια κατανάλωση θα πέσει περισσότερο από πέρσι (λόγω των πρωτοφανών μειώσεων σε μισθούς – συντάξεις) μαζί της και οι κλάδοι που στηρίζονται απ’ αυτή (λιανικό εμπόριο), μαζικές ξένες επενδύσεις δεν θα έλθουν, ενώ ούτε οι βιομηχανικές εξαγωγές δεν θα αυξηθούν.

Περιορίζεται η διέξοδος των εξαγωγών για την ελληνική βιομηχανία

Το δεύτερο, λοιπόν, κρίσιμο crash test  αφορά στην ντόπια βιομηχανία και στο κατά πόσο αυτή άντεξε τις πιέσεις των ξένων ανταγωνιστών μέσα και έξω από την Ελλάδα στα τέσσερα χρόνια ύφεσης. Αν έχει συμβεί κάτι τέτοιο, σε συνδυασμό με την τεράστια μείωση των εισαγωγών που έχει συντελεστεί τα τελευταία χρόνια, τότε δεν θα χρειαζόταν η ελληνική οικονομία αλλά και το κράτος να δανείζεται στο μέλλον τόσο πολλά όσα δανειζόταν στο παρελθόν για να καλύπτει τις ανάγκες του. Μ’ αυτό τον τρόπο, το εξωτερικό χρέος θα μειωνόταν σταδιακά. Aυτό υποστηρίζει η κυβέρνηση, παρότι το δημόσιο χρέος έχει αυξηθεί κατά 50% περίπου από το πρώτο Μνημόνιο έως και σήμερα!

Ας πάρουμε, όμως, το θέμα από την αρχή: Η κυβέρνηση αναμασά τις ανακρίβειες του ΣΕΒ και του ΙΟΒΕ λέγοντας ότι οι Έλληνες βιομήχανοι κερδίζουν τάχα το έδαφος που αφήνουν πίσω τους οι δραματικά μειωμένες εισαγωγές. Σαν επιχείρημα για την ανάκαμψη της ελληνικής βιομηχανίας, χρησιμοποιεί η κυβέρνηση το γεγονός ότι ο δείκτης βιομηχανικής παραγωγής μειώθηκε κατά 27% ενώ η αξία των εισαγωγών μειώθηκε κατά 40%. Αυτό σημαίνει πως το υπόλοιπο μερίδιο αγοράς (40% – 27% = 13%) που άφησαν… ακάλυπτο οι εισαγωγές, θα το αρπάξει η ντόπια βιομηχανία την επαύριο της κρίσης…

Ωστόσο, “ξεχνούν” να αναφέρουν  ότι ο δείκτης τζίρου της ελληνικής βιομηχανίας στην εσωτερική αγορά μειώθηκε πάνω από 40%, δηλαδή περισσότερο από τον τζίρο των εισαγωγών. Αυτό σημαίνει πως οι ντόπιοι βιομήχανοι δεν κέρδισαν ούτε σπιθαμή από το έδαφος που έχασαν οι ξένοι ανταγωνιστές τους στην εγχώρια αγορά..

Την ίδια στιγμή, η αύξηση του βιομηχανικού τζίρου από τις εξαγωγές, χάρη στις οποίες γλίτωσαν τα ακόμα χειρότερα οι ντόπιοι καπιταλιστές ήταν εν πολλοίς κίβδηλη και ούτως ή άλλως έχει μετατραπεί πλέον στο αντίθετό της. Αυτό οφείλεται στην ύφεση στην ευρωζώνη, τη χρεοκοπία της Κύπρου και την επιβράδυνση των αναδυόμενων αγορών. Τον περασμένο Μάρτη, συντελέστηκε μίνι-κραχ στις εξαγωγές, καθώς μειώθηκαν πάνω από 10% σε σχέση με το Μάρτη του 2012. Αν, όμως, αρχίζει να κλείνει και η πόρτα των εξαγωγών για την ελληνική βιομηχανία, τότε τι άλλο μένει; Τίποτα. Μ΄ άλλα λόγια, η ελληνική βιομηχανία θα υποστεί σύντομα ένα δεύτερο, εξωτερικό αυτή τη φορά, σοκ – μετά από εκείνο που υπέστη στην εσωτερική αγορά το 2010-12.

Μόνη μερική εξαίρεση είναι οι εξαγωγές πετρελαιοειδών προϊόντων. Τα οφέλη όμως από τις εξαγωγές πετρελαιοειδών είναι μερικά, καθώς για την παραγωγή τους χρησιμοποιείται σαν πρώτη ύλη το εισαγόμενο αργό πετρέλαιο.

Η ελληνική οικονομία πληρώνει 50% περισσότερα λεφτά για εισαγωγές καυσίμων απ’ ό,τι για… τοκοχρεολύσια του γιγάντιου και, στην πραγματικότητα, μη – βιώσιμου δημοσίου χρέους της. Παράλληλα, τα λεφτά που πληρώνονται  για να εισαχθεί πετρέλαιο είναι 60% περισσότερα απ’ όσα εισπράττονται από τις εξαγωγές των προϊόντων του!

Tην ίδια στιγμή, ιδίως οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις οι οποίες παράγουν πάνω από το 70% του ΑΕΠ της χώρας και βασίζονται στην εγχώρια αγορά έχουν τσακιστεί από τους άγριους άμεσους και έμμεσους φόρους.

Η έλευση μεγάλων ξένων επενδυτών δεν μπορεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα του τεράστιου ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών της ελληνικής οικονομίας το οποίο, κυρίως, ευθύνεται για το γιγάντιο εξωτερικό χρέος. Όσο μειωθεί αυτό το έλλειμμα από την εισαγωγή ξένων κεφαλαίων στο εσωτερικό της χώρας, άλλο τόσο θα αυξηθεί αργότερα από την εξαγωγή των κερδών από την Ελλάδα προς τις χώρες στις οποίες εδρεύουν αυτές οι μονοπωλιακές επιχειρήσεις που θα έλθουν εδώ.

Την ίδια στιγμή, ούτε τα φορολογικά έσοδα του κράτους, ούτε έσοδα των ασφαλιστικών ταμείων μπορούν να βασιστούν στις αποικιακού τύπου ξένες επενδύσεις στη χώρα, ενώ στις ντόπιες επιχειρήσεις θα βασιλεύει η φοροδιαφυγή και η ανασφάλιστη και μερική απασχόληση. Αυτό σημαίνει πως τα ελλείμματα του κρατικού προϋπολογισμού, της τοπικής αυτοδιοίκησης και των ασφαλιστικών ταμείων δεν πρόκειται να κλείσουν.

Δημήτρης Κατσαγάνης

Νέα Προοπτική τεύχος#549# Σάββατο 18 Μαΐου 2013