Ευρωζώνη: Χωρίς διέξοδο ο φαύλος κύκλος πολιτικής και οικονομικής κρίσης

Ευρωζώνη


Χωρίς διέξοδο ο φαύλος κύκλος πολιτικής και οικονομικής κρίσης


Ένα μόλις 24ωρο μετά την άτυπη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες,  τα “νέα” ήρθαν και… ξεκαθάρισαν το τοπίο των ευχών με τις οποίες κατέληξαν οι 27 ηγέτες της Ε.Ε.: η Ευρώπη και ειδικά η ευρωζώνη μπαίνει για τα καλά στην ύφεση, με την Γερμανία, την ισχυρότερη οικονομία της, να γνωρίζει την μεγαλύτερη εδώ και ένα περίπου χρόνο πτώση στον δείκτη εμπιστοσύνης επιχειρηματικού κλίματος !

Τα “νέα” αυτά ήρθαν εν μέσω μιας φορτισμένης συζήτησης στις ηγεσίες των 27 για την αναποτελεσματικότητα της επί διετία εφαρμοζόμενης πολιτικής άγριας λιτότητας, με τον διπλό στόχο του κοινωνικού ελέγχου μέσω της φτώχειας και της εξαθλίωσης της ανεργίας.

Τα εκρηκτικά εκλογικά αποτελέσματα στην Ελλάδα, το μαύρισμα της πολιτικής αυτής στο πρόσωπο του Σαρκοζί και η διογκούμενη εκτός Βουλής κοινωνική αντίδραση στην  Ισπανία, έχουν αρχίσει να ενισχύουν το στρατόπεδο εκείνων μέσα στην ευρωζώνη που βλέπουν πλέον την γραμμή Μέρκελ να οδηγεί στο αντίθετο πολιτικό αποτέλεσμα και έτσι στην “πολιτική” αποσταθεροποίηση του εγχειρήματος του ευρώ.

Ο φαύλος κύκλος της οικονομικής και πολιτικής κρίσης, από τον  οποίο δεν μπορεί να ξεφύγει ο κεντρικός ισχυρός πυρήνας της Ε.Ε., δηλαδή η Ευρωζώνη, τώρα χτυπάει και πάλι “κόκκινο” υποχρεώνοντας Παρίσι και Βερολίνο -παρά τις διαφωνίες τους- να κάνουν “χώρο” για μία νέα σωστική παρέμβαση από την ΕΚΤ, αφήνοντας για τον εαυτό τους χρόνο μέχρι την Σύνοδο Κορυφής του Ιουνίου.

Θα είναι η τρίτη φορά που συμβαίνει αυτό, όταν δηλαδή η ΕΚΤ κληθεί και πάλι σε έκτακτη δράση.

* Η πρώτη ήταν όταν έσκασε η περίπτωση της Ελλάδας την άνοιξη του 2010. Τότε η ΕΚΤ αποφάσισε να κάνει το αδιανόητο. Παρά τη σθεναρή αντίθεση της γερμανικής Κυβέρνησης και της Bundesbank, προχώρησε σε αγορές κρατικών ομολόγων για να στηρίξει τις τιμές των κρατικών ομολόγων δηλαδή την φερεγγυότητα του κρατικού χρέους, παρακάμπτοντας την βασική αρχή του ευρώ.

* Η δεύτερη φορά ήταν και πάλι με αφορμή την Ελλάδα, όταν χρειάσθηκε να αναμορφωθεί άρον – άρον ως ανεπαρκής η νέα δανειακή σύμβαση σε συνδυασμό με το επίσης ανήκουστο για την φύση της ΕΚΤ πρόγραμμα αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους. Τότε η ΕΚΤ -πριν ξεκινήσει το PSI- προχώρησε στην παροχή ενός τρισ. ευρώ σε δύο δόσεις στις ευρω-τράπεζες με την μορφή τριετών δανείων και αρνητικό πραγματικό επιτόκιο, για να προλάβει την γενικευμένη αποσταθεροποίηση του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος.

* Τώρα και πάλι με αφορμή την κρίση χρέους στην Ελλάδα και το πολιτικό αδιέξοδο, σιωπηρά η διασπασμένη πολιτική ηγεσία της Ευρωζώνης “αφήνει” χώρο στην ΕΚΤ να εμποδίσει την ενδόρηξη του ευρώ. Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ για πρώτη φορά στη σύνοδο κορυφής ανοικτά συζήτησαν και για το ευρω-ομόλογο και για τη δημιουργία ενός ενιαίου κεντρικού οργανισμού διασφάλισης των καταθέσεων και την συγκρότηση ενός κεντρικού φορέα εποπτείας των ευρω-τραπεζών, όλες οι αποφάσεις αφέθηκαν για τον Ιούνιο.

Αντίθετα, η ΕΚΤ υπό τις ευλογίες του Eurogroup και του εύθραυστου πλέον γαλλογερμανικού άξονα έχει συγκροτήσει μία ομάδα εργασίας η οποία ετοιμάζεται να δράσει πυροσβεστικά απέναντι στις συνέπειες υπεραντίδρασης των αγορών σε  περίπτωση που το εκλογικό αποτέλεσμα στην Ελλάδα πυροδοτήσει την διάσπαση του ευρώ.

Ένα είναι βέβαιο. Η ΕΚΤ από την φύση της είναι υποχρεωμένη να δρα προληπτικά και όχι εκ των υστέρων  πράγμα που σημαίνει ότι δεν θα περιμένει τα εκλογικά αποτελέσματα στην Ελλάδα και την αντίδραση των αγορών για να καλύψει τα… νώτα του ευρώ, το οποίο στο μεταξύ διολισθαίνει στις διεθνείς αγορές με πρωτοφανή ταχύτητα ακόμα και απέναντι στο “φθηνό” δολάριο.

Τα “έκτακτα” μέτρα που είναι πιθανό να δρομολογηθούν αφορούν σε πολλά μέτωπα. Το βασικό αφορά την κάλυψη των  τραπεζών απέναντι στον διαφαινόμενο κίνδυνο μαζικής απόσυρσης καταθέσεων στις χώρες της περιφέρειας, γεγονός που παρατηρήθηκε πέραν της Ελλάδας, στην Ισπανία, την Πορτογαλία και την Ιταλία. Στην κατεύθυνση αυτή τα διαθέσιμα εργαλεία είναι ο ELA, ο μηχανισμός έκτακτης παροχής ρευστότητας που διαθέτουν οι κεντρικές τράπεζες της Ευρωζώνης (με τον ELA η ΤτΕ έχει δώσει στις τράπεζες πάνω από 100 δισ. ευρώ για να καλύψει τις ανάγκες ρευστότητας) και η επανάληψη των LTROs, δηλαδή των δανείων μεσομακροπρόθεσμης ρευστότητας, ίσως και σε μεγαλύτερης διάρκειας δάνεια (πενταετή).

Παράλληλα εξετάζεται η μείωση των επιτοκίων κάτω από το 1%. Ο νέος σχεδιασμός όμως στοχεύει σε μεγαλύτερη συγκεντροποίηση του ευρωσυστήματος με την δημιουργία ενός κεντρικού φορέα (ίσως τον ESM) ο οποίος θα μπορεί να χρηματοδοτεί απ’ ευθείας τις τράπεζες αντί να τις δανειοδοτεί μέσω της ευθύνης των κρατών. Αυτό όμως προϋποθέτει απαλλοτρίωση των εξουσιών των εθνικών κεντρικών τραπεζών. Σ’ αυτό προς το παρόν διατηρείται η αντίδραση της Γερμανίας όπως και για το ευρω-ομόλογο, αλλά αυτό όπως παραδέχονται πλέον ακόμα και οικονομικοί σύμβουλοι της Μέρκελ θα εξαρτηθεί από το πόσο ισχυρό θα είναι το τσουνάμι της πίεσης των αγορών στο ευρωσύστημα όταν το “ατύχημα” συμβεί στην Ελλάδα, την Ισπανία ή αλλού στην Ευρωζώνη.

Νέα Προοπτική τεύχος #527# Σάββατο 26 Μάη 2012