Οι κεντρικές τράπεζες αρχίζουν να χάνουν τον έλεγχο της κρίσης

Οι κεντρικές τράπεζες αρχίζουν να χάνουν τον έλεγχο της κρίσης

Εδώ και ένα περίπου μήνα με πρωτοβουλία της αμερικανικής ομοσπονδιακής τράπεζας (FED), αλλάζει με βίαιο τρόπο το πεδίο πάνω στο οποίο εξελίσσεται η διεθνής κρίση χρέους και ύφεσης.

Ο πρόεδρος της FED Μ. Μπερνάκι προειδοποίησε ότι αν αρχίσει να βελτιώνεται η αμερικάνικη οικονομία, τότε η FED με την σειρά της θα αρχίσει να αποσύρει τα έκτακτα μέτρα με τα οποία κρατάει ζωντανή την αμερικάνικη οικονομία. Ήτοι, θα περιορίσει σταδιακά την παροχή ρευστότητας στην οικονομία στο πλαίσιο του προγράμματος αγοράς τίτλων (ομολόγων, μετοχών, κ.λ.π.) που έχει ξεκινήσει εδώ και μήνες, ύψους  85 δισ. δολ. τον μήνα.

Να σημειωθεί ότι εδώ και δύο μήνες ανάλογο πρόγραμμα έχει δρομολογήσει και η ιαπωνική κεντρική τράπεζα ύψους 76 δισ. δολ. τον μήνα με στόχο να βγάλει την οικονομία της από το τέλμα της ύφεσης.  

Από την “ρευστότητα” αυτή τρέφεται τα τελευταία χρόνια το παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα. Tην πολιτική αυτή έχει ακολουθήσει έμμεσα και η ΕΚΤ στην Ευρώπη, παρέχοντας ένα περίπου τρισ. δάνεια στις τράπεζες σε συνδυασμό με την δέσμευση ότι αν χρειασθεί θα αρχίσει και αυτή να αγοράζει -υπό προϋποθέσεις- κρατικά ομόλογα χωρών που θα βρεθούν σε αδυναμία.

Γιατί ο κ. Μπερνάνκι έκανε αυτή την δήλωση αφού η αμερικάνικη οικονομία δεν αντιμετωπίζει τέτοιο… ενδεχόμενο ανάπτυξης ;

Γιατί ο όγκος κεφαλαίων που έχουν ρίξει οι κεντρικές τράπεζες στις διεθνείς αγορές μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers, έδωσε μεν χρόνο στις κυβερνήσεις και στο τραπεζικό σύστημα να επιβιώσουν και να μη καταρρεύσει το σύμπαν, αλλά σε καμία περίπτωση δεν τις έβγαλε από το αδιέξοδο του φαύλου κύκλου της υπερ-χρέωσης και της ύφεσης.

Το αντίθετο μάλιστα. Τροφοδότησε για άλλη μια φορά την στροφή των κεφαλαίων από τον παραγωγικό στον χρηματοπιστωτικό τομέα με αποτέλεσμα, ειδικά στην Ευρώπη, οι τράπεζες να έχουν ενεργητικό (δηλαδή να έχουν πουλήσει δάνεια και παράγωγα προϊόντα) τρεις φορές το ευρωπαϊκό ΑΕΠ! Είναι χαρακτηριστικό ότι οι γερμανικές τράπεζες έχουν “μοχλεύσει” τα κεφάλαιά τους έως και 26 φορές (δηλαδή έχουν δανεισθεί 26 φορές τα κεφάλαιά τους).

Αυτή τη φούσκα, λέει τώρα ο Μπερνάνκι, ότι θα σταματήσει να την τροφοδοτεί για να μη σκάσει και διαλύσει και πάλι το σύμπαν όπως απείλησε να κάνει το 2008.

Οι κεντρικοί τραπεζίτες μέσω της BIS, της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (είναι η κεντρική τράπεζα των κεντρικών τραπεζών) σε Έκθεσή τους που κυκλοφόρησε το τελευταίο δεκαήμερο προειδοποιούν με απολύτως σαφή τρόπο, ότι αν οι κεντρικές τράπεζες συνεχίσουν να τροφοδοτούν με πλασματικά κεφάλαια τις μεγάλες οικονομίες η παγκόσμια οικονομία κινδυνεύει με μία πρωτοφανούς έκτασης ενδόρρηξη του παγκόσμιου τραπεζικού συστήματος. Χρησιμοποιούν πιο συγκρατημένους όρους αλλά το μήνυμα είναι ακριβώς αυτό: αν συνεχίσετε να ρίχνεται λάδι στην φωτιά απειλείται με πυρκαγιά το καπιταλιστικό σύμπαν.

Και μόνο οι προειδοποιήσεις αυτές έχουν προκαλέσει σπασμούς στις χρηματιστηριακές και ομολογιακές αγορές θυμίζοντας προεόρτια του 2008…

Βέβαια, οι εθισμένες από την νομισματική πολιτική των κεντρικών τραπεζών αγορές κεφαλαίου από τη μία αντιδρούν σπασμωδικά στις προειδοποιήσεις και από την άλλη συνεχίζουν να δοκιμάζουν τα τελευταία όρια των αντοχών των κεντρικών τραπεζών.

Πόσο ακόμα μπορούν να συνεχίζουν να “ντοπάρουν” τις μπλοκαρισμένες οικονομίες με κρατικό χρέος; Η BIS λέει ότι αυτό πρέπει άμεσα να σταματήσει και ο Μπερνάνκι δηλώνει έτοιμος να αρχίσει να κλείνει την στρόφιγγα. Αυτό σημαίνει ότι όταν αυτό αρχίσει, το “χρήμα” θα γίνει όχι μόνο πιο λίγο, αλλά και πολύ πιο ακριβό. Παράδειγμα τα ελληνικά spreads που επανήλθαν σε επίπεδα κοντά στα 1000 bp. Και επιπλέον αυτοί που έχουν τα κεφάλαια θα διστάζουν πολύ να διαλέξουν σε ποιόν θα δανείσουν αφού θα γνωρίζουν πλέον ότι η επιστροφή τους κάθε άλλο παρά ασφαλής υπόθεση θα είναι…   

Τα όρια των αντοχών θα συνεχίζουν να δοκιμάζονται τροφοδοτώντας το πολιτικό αδιέξοδο των κυβερνήσεων, κυρίως στην Ευρωζώνη.

Και αυτό γιατί αυτή πιέζεται με πρωτοφανή τρόπο, λόγω της αδυναμίας της να προωθήσει εδώ και ένα χρόνο την περιβόητη “ασπίδα” της τραπεζικής ενοποίησης. Για ποια “ασπίδα” όμως μιλάμε όταν η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή τράπεζα, η γερμανική Deutsche Bank, θεωρείται από τις αμερικανικές εποπτικές αρχές πως είναι η πλέον υποκεφαλαιοποιημένη (δηλαδή δεν έχει επαρκή κεφάλαια) τράπεζα στον πλανήτη; Μόνη αυτή θα χρειαζόταν πάνω από 50 δισ. ευρώ για να καλύψει τις ανάγκες της. Και ο Οργανισμός που θα φροντίσει αυτό, ο ESM, έχει διαθέσιμα το μέγιστο 60 δισ. ευρώ, από τα οποία υπολογίζεται ότι θα χρειασθεί τουλάχιστον 7 – 8 για την Ελλάδα στο άμεσο μέλλον.

Γ. Aγγ.

 

Νέα Προοπτική τεύχος#552# Σάββατο 29 Ιουνίου 2013