ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΠΟΥΛΙΟΠΟΥΛΟΣ (1900 - 1943):Εβδομήντα χρόνια από την εκατόμβη του Νεζερού

ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΠΟΥΛΙΟΠΟΥΛΟΣ (1900 – 1943):Εβδομήντα χρόνια από την εκατόμβη του Νεζερού

6 Ιουνίου 1943: Η εκτέλεση του Π. Πουλιόπουλου και 104 αγωνιστών από τους Ιταλούς φασίστες στο Νεζερό της Λάρισας
1η Μάη 1944: Η εκτέλεση των 200 από τους Γερμανούς ναζί στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής του Βαγγέλη Σακκάτου*

Στις 6 του Ιούνη 1943, έπεφτε στο Νεζερό κοντά στο Δομοκό, χτυπημένος από τα βόλια των δημίων του ιταλικού φασιστικού ιμπεριαλισμού, μαζί με άλλους 103 αγωνιστές κρατούμενους στο στρατόπεδο της Λάρισας, που οι περισσότεροί τους ήταν παλιοί ακροναυπλιώτες, κλεισμένοι στο κάτεργο-στρατόπεδο της Ακροναυπλίας προπολεμικά από τη μεταξική δικτατορία, που τους παράδοσε -με τη συνενοχή και της εσωτερικής σταλινικής διοίκησης του στρατοπέδου- στους κατακτητές, ο επαναστάτης διεθνιστής Παντελής Πουλιόπουλος, η σημαντικότερη μορφή του ελληνικού εργατικού επαναστατικού κινήματος, ο επικεφαλής των σοβιέτ των κομμουνιστών στρατιωτών στον ελληνοτουρκικό πόλεμο στη Μικρά Ασία (1919-1922), η σημαντικότερη ηγετική φυσιογνωμία του μετέπειτα παλαιοπολεμιστικού κινήματος, Γενικός Γραμματέας του ΚΚΕ (1924-1926) σε ηλικία μόλις 24 χρονών, που το έκαμε από ΣΕΚΕ ΚΚΕ, ηγέτης του “ΣΠΑΡΤΑΚΟΥ”, της ΟΚΔΕ και της ΕΟΚΔΕ, ο θεμελιωτής του επαναστατικού μαρξισμού και ο σημαντικότερος θεωρητικός του στην Ελλάδα, ο βασικότερος δημιουργός και ηγέτης του τροτσκιστικού κινήματος στη χώρα μας.

Ανάμεσα στους 104 ηρωϊκούς αγωνιστές που πέσανε από τα βόλια του ιταλικού φασιστικού ιμπεριαλισμού, μαζί με τον Πουλιόπουλο έπεσαν και οι τεταρτοδιεθνιστές επαναστάτες κομμουνιστές Γιάννης Ξυπόλυτος, Νώντας Γιαννακός (ο δάσκαλος) και Γιάννης Μακρής. Η μεταξική διοίκηση του στρατοπέδου της Ακροναυπλίας, παράδωσε αδίστακτα στους κατακτητές τους πάνω από 600 κρατούμενους, με τη βοήθεια της σταλινικής ηγεσίας του στρατοπέδου Ιωαννίδη, Μπαρτζιώτα και λοιπών συνεργών, που την προηγούμενη μέρα από την παράδοση των κρατουμένων στους κατακτητές, παρεμπόδισαν και απαγόρευσαν την τελευταία στιγμή την οργανωμένη δραπέτευσή τους, πράξη που άλλωστε έχουν ομολογήσει ανοιχτά οι ίδιοι οι σταλινικοί δράστες σε βιβλία τους.

Οι 600 και πλέον πολιτικοί κρατούμενοι της Ακροναυπλίας, μετά την προδοτική παράδοσή τους στους κατακτητές, μεταφερθήκανε από αυτούς στο στρατόπεδο της Κατούνας στην Ακαρνανία, στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου και στο στρατόπεδο της Λάρισας, την άνοιξη του 1942, όταν διαλύσανε το στρατόπεδο της Ακροναυπλίας.
Από αυτούς είναι οι περισσότεροι από τους 104 εκτελεσθέντες στο Νεζερό στις 6.06.1943 και οι περισσότεροι από τους 200, που εκτελεσθήκανε από τους Γερμανούς ναζί την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, τον αιματοβαμμένο ιστορικό χώρο, πανελλήνιο και παγκόσμιο σύμβολο, που οι σημερινοί κυβερνητικοί μεταπράτες έχουν βάλει στη λίστα του ξεπουλήματος.

Ανάμεσα στους 200 εκτελεσμένους της Καισαριανής ήταν και οι ακροναυπλιώτες αγωνιστές τροτσκιστές, οι κομμουνιστές τεταρτοδιεθνιστές: Χρήστος Σούλας, Γιώργος Κρόκος, Ηρακλής Μίτσης, Βασίλης Τζαματζάς, Δημήτρης Πανταζής, Δημήτρης Γιαννακουρέας και Γιώργος Κοβάνης.

Τόσο στο Νεζερό όσο και στην Καισαριανή, οι τεταρτοδιεθνιστές επαναστάτες πέσανε τραγουδώντας τη Διεθνή, ενώ οι άλλοι τραγουδούσαν τον εθνικό ύμνο.

Ο Παντελής Πουλιόπουλος γεννήθηκε στη Θήβα στις 10 του Μάρτη 1900, “με τον αιώνα” όπως έλεγε. Τέλειωσε εκεί την βασική και μέση εκπαίδευση και σπούδασε στη συνέχεια νομικά στην Αθήνα, ενώ υπήρξε από πολύ νέος σπάνιο φαινόμενο εκμάθησης πολλών ξένων γλωσσών.

Αυτός έμελε να βάλει, παρά τη σύντομη ζωή του, βαθιά και ανεξίτηλα τη σφραγίδα του στην ιστορία της χώρας μας και να επηρεάσει αποφασιστικά την εξέλιξη και την πορεία του εργατικού επαναστατικού κινήματος. Και τούτο γιατί, η φωτεινή σκέψη του, ο στοχασμός του, τα οράματά του για τη μελλοντική αταξική κοινωνία, η ζωή του, το ήθος του και η καθημερινή αγωνιστική πράξη και δράση του, αποτελούσανε την εξαιρετική περίπτωση του ολοκληρωμένου, στην κυριολεξία, ανθρώπου, του ανιδιοτελούς επαναστάτη αγωνιστή, του μεγάλου διανοητή, που η ύπαρξή του κυριαρχείται και δονείται ολοκληρωτικά από τα ιδανικά του, της απελευθέρωσης του ανθρώπου από κάθε καταπίεση και σκλαβιά, υπόθεση στην οποία έχει δοθεί άνευ όρων, αφιερώνοντας σ’ αυτήν κάθε ικμάδα του “είναι” του, κάθε στιγμή της παραδειγματικής ζωής του, όπως και όλες τις ανεξάντλητες δυνατότητες του μυαλού του, της πολυγλωσσίας του κα της πένας του.

Ο σταλινισμός κατέστρεψε το μαρξισμό και από επιστημονική επαναστατική κοσμοθεωρία τον κατάντησε κρατική θρησκεία, κατάσταση που επεκτάθηκε παγκόσμια, σαν απόηχος των συμβαινόντων στη “μεγάλη χώρα του βορρά”, του αν”ύπαρκτου σοσιαλισμού”, με συνέπεια την κατάρρευση κι αυτών ακόμα των εκφυλισμένων και παραμορφωμένων εργατικών κρατών, σ’ αυτήν και στις άλλες χώρες του τέως προχώματός της και τη σημερινή τους κατάληξη, εξέλιξη την οποία ο Π. Πουλιόπουλος και οι σύντροφοί του είχαν έγκαιρα προείδει και είχαν προειδοποιήσει από πολύ νωρίς, με πρώτον και καλύτερσν τον Λέον Τρότσκι

Η πρώτη μεγάλη συμβολή ΤΟΥ Π. Πουλιόπουλου στην ανάλυση της φύσης της ελληνικής κοινωνίας, συνίσταται στον προσδιορισμό της με βάση την οικονομία της, κάνοντας σκόνη τις ζαχαριαδικές ουρανομήκεις ανοησίες της 6ης Ολομέλειας της Κ.Ε. του ΚΚΕ του 1934, για την “αστικοτσιφλικάδικη μπουρζουαζία” τη ”δημοκρατική επανάσταση με αστικό χαρακτήρα”, τους συλλόγους μισόφτωχων φοιτητών του Κόλια Κούτβη (Ν Ζαχαριάδη) και τους “χαλβάδες” και τις “μετζεσόλες” του Κ.Θέου.

Η ανάλυση αυτή του Παντελή Πουλιόπουλου, στο βασικό έργο του “Δημοκρατική ή Σοσιαλιστική Επανάσταση στην Ελλάδα; – Νέα φάση της κρίσης του κομμουνισμού στην Ελλάδα” που πρωτοκυκλοφόρησε στις αρχές του 1934 από τις εκδόσεις Γκοβόστη σαν απάντηση στην προαναφερόμενη Ολομέλεια, εξακολουθεί να ισχύει στις γενικές της γραμμές και σήμερα, αποτελώντας σταθερή αφετηρία και βάση για καινούργιες έρευνες.

Η δεύτερη είναι ο αγώνας του μέσα στην Ακροναυπλία, αναφορικά με το χαρακτήρα της ΕΣΣΔ, την αναγκαιότητα της πολιτικής επανάστασης σ’ αυτήν ενάντια στην σταλινική γραφειοκρατία, αλλά και την ανάγκη τής άνευ όρων υπεράσπισής της στον επερχόμενο πόλεμο ενάντια στον ιμπεριαλισμό, ως ηγέτης της ΕΟΚΔΕ, σε σύγκρουση με τον Α. Στίνα και την ομάδα του (ΚΔΕΕ), έγγραφη αντιπαράθεση από το εσωτερικό “Δελτίο Συζήτησης” της Ακροναυπλίας, η οποία συμπίπτει και χρονικά με την ανάλογη πολεμική του Τρότσκι για το ίδιο θέμα, ενάντια στους ντεφετιστές κρατικοκαπιταλιστές Μπρούνο Ρίτσι, Τζαίημς Μπάρναμ και Μαξ Σάχτμαν, όπως και στις θέσεις του για τον επερχόμενο πόλεμο, που είναι επίσης ανάλογες αν όχι ίδιες με αυτές του Τρότσκι, χωρίς να υπάρχει καμιά πρακτική επαφή μεταξύ τους, λόγω των αντικειμενικών δυσκολιών της φυλακής. Ο Π. Πουλιόπουλος υπήρξε κατά γενική ομολογία, φυσιογνωμία που ξεπερνούσε κατά πολύ τα δεδομένα των υλικών δυνατοτήτων της ελληνικής κοινωνίας, μορφή ικανή να συγκριθεί με τις μεγάλες ηγετικές μορφές του διεθνούς εργατικού επαναστατικού κινήματος.

Τα προαναφερόμενα μπορεί να θεωρηθούνε σαν οι δύο βασικότεροι σταθμοί της θεωρητικής και πολιτικής συνεισφοράς του στο ελληνικό εργατικό επαναστατικό κίνημα.
Ακόμα, δε θα πρέπει να παραλείψουμε ν’ αναφερθούμε εδώ στη δημοκρατική παράδοση που εκπροσωπεί ο Παντελής Πουλιόπουλος και ο τροτσκισμός μέσα στο εργατικό κίνημα, σαν υπερασπιστής της εργατικής δημοκρατίας, της ύπαρξης, της λειτουργίας και της αναγνώρισης τάσεων με πλήρη δικαιώματα μέσα στις επαναστατικές οργανώσεις του εργατικού επαναστατικού κινήματος και στο εργατικό κίνημα γενικότερα, τη σωστή εφαρμογή του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού, που σημαίνει συνδυασμός της δημοκρατίας και της πειθαρχίας που εκφράζεται συνοπτικά στη διατύπωση: “Πλήρης ελευθερία στη συζήτηση, πλήρης ενότητα στη δράση”, σε πλήρη αντίθεση με το σταλινικό ολοκληρωτισμό και το γραφειοκρατικό συγκεντρωτισμό του. ‘Αλλη βασική συμβολή του Π. Πουλιόπουλου στη διευκρίνιση των αρχών της επαναστατικής πολιτικής, ενάντια στη σταλινική μικροαστική σύγχυση και το κουμφούζιο, είναι η σαφήνεια με την οποία διατύπωσε τις αρχές και την πολιτική του Ενιαίου Μετώπου (πάλη των τάξεων), ενάντια στο Λαϊκό Μέτωπο των σταλινικών (συνεργασία των τάξεων).

Αλλά και ο θάνατος του Παντελή Πουλιόπουλου υπήρξε παράδειγμα επαναστατικής θυσίας. Με τον επαναστατικό λόγο του στα ιταλικά αφοπλίζει ηθικά το απόσπασμα, μιλώντας του για το φασισμό και τον πόλεμο, που δεν στρέφονται μόνο ενάντια στους άλλους λαούς, αλλά και στον ίδιο τον ιταλικό λαό και τα στρατευμένα παιδιά του, δηλαδή αυτούς τους ίδιους στρατευμένους εργάτες κι αγρότες. Ο επικεφαλής του αποσπάσματος αξιωματικός, κλείνει με το πιστόλι του για πάντα το στόμα του επικίνδυνου ομιλητή, που έπεσε αναφωνώντας: “Ζήτω η παγκόσμια σοσιαλιστική επανάσταση! Ζήτω η τέταρτη Διεθνής!” ενώ τα πολυβόλα των καραμπινιέρων θερίζουνε τους άλλους μελλοθάνατους, όταν οι στρατιώτες του εκτελεστικού αποσπάσματος αρνήθηκαν να τους πυροβολήσουν. Έτσι τέλειωσε για πάντα μια ζωή αφιερωμένη ολοκληρωτικά στην προλεταριακή επανάσταση, βασική προϋπόθεση για να μην κατρακυλίσει ξανά η ανθρωπότητα σε μα καινούργια βαρβαρότητα, πιο άγρια απ’ όλες τις προηγούμενες, κίνδυνος που σήμερα είναι  μεγαλύτερος παρά ποτέ άλλοτε, και που κάνει το έργο του Παντελή Πουλιόπουλου για την ανόρθωση του ελληνικού επαναστατικού κινήματος επίκαιρο όσο ποτέ, όπως άλλωστε και το έργο όλων των μαρξιστών επαναστατών.

Βαγγέλης Σακκάτος

*Ο Βαγγέλης Σακκάτος είναι τ. πρόεδρος του Πολιτικού και Κοινωνιολογικού Συνδέσμου «Παντελής Πουλιόπουλος» (1993-1996) και συγγραφέας του βιβλίου: “Παντελής Πουλιόπουλος. Ο θεμελιωτής του Μαρξισμού στην Ελλάδα. Τα τετράδια της Ακροναυπλίας”. Εκδόσεις ΔΡΟΜΩΝ, Αθήνα 2010.

Νέα Προοπτική τεύχος#550# Σάββατο 1 Ιουνίου 2013.