2013-16 Πακέτα στήριξης στο διηνεκές


2013-16
Πακέτα λιτότητας στο διηνεκές

Στο Μνημόνιο που ψηφίστηκε τον περασμένο Φεβρουάριο το ύψος των μέτρων ανέρχονταν σε 11,5 δισ. ευρώ. Τον περασμένο Αύγουστο έγιναν… ξαφνικά 13,5 δισ. ευρώ. Τον προσεχή Νοέμβριο θα γίνουν 16,5 δισ. ευρώ. Μέχρι τον προσεχή Φεβρουάριο -Μάρτιο θα ξεπεράσουν τα 20 δισ. ευρώ.
Αυτό θα είναι τελικό (;) ύψος μέτρων που θα κληθεί να λάβει αυτή ή όποια άλλη αστική κυβέρνηση από φέτος μέχρι και το 2016, προκειμένου να παραμείνει ο χρεοκοπημένος ελληνικός καπιταλισμός στην υπό χρεοκοπία Ευρωζώνη.
Μ’ άλλα λόγια, το αντάλλαγμα του διπλασιασμού του χρόνου προσαρμογής από δύο σε τέσσερα έτη (2013-16, αντί για 2013-14) που όπως φαίνεται θα λάβει η κυβέρνηση Σαμαρά από την τρόικα, θα είναι ο διπλασιασμός των δημοσιονομικών μέτρων που πρέπει να εφαρμόσει (πάνω από 20 δισ. ευρώ αντί για 11,5 δισ. ευρώ).
Το μεγαλύτερο μέρος αυτών πρέπει να ληφθούν στα τέλη του 2012 και το α’ εξάμηνο του 2013.
Δεν είναι η πρώτη φορά που διπλασιάζονται τα απαιτούμενα μέτρα επίτευξης της δημοσιονομικής προσαρμογής. Εν προκειμένω, ο στόχος είναι η επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος 4,5% του ΑΕΠ το 2016 αντί του 2014. Είναι η πρώτη φορά, όμως, από την υπογραφή του πρώτου Μνημονίου έως σήμερα που συμβαίνουν τα εξής τέσσερα πράγματα

1.    Μονόπλευρες περικοπές δαπανών

Το 80% των νέων μέτρων αφορούν αποκλειστικά περικοπές δαπανών, καθώς αυτές θεωρούνται βέβαιης απόδοσης μέτρα. Τα 10 δισ. ευρώ από τα 13,5 δισ. που πρέπει να “εξοικονομηθούν” πρέπει να προέλθουν από περικοπές δαπανών. Αυτή θεωρείται η πιο σίγουρη συνταγή επιτυχίας του προγράμματος από πλευράς τρόικας. Αυτό σημαίνει περικοπές μισθών στο δημόσιο, όλων των συντάξεων, κοινωνικών επιδομάτων, εφάπαξ και περικοπές δαπανών σε υγεία, παιδεία, Δήμους κλπ. Συγκεκριμένα:
•    καταργούνται πλήρως τα δώρα στους δημοσίους υπαλλήλους
•     μειώνονται μεσοσταθμικά κατά 35% οι μισθοί των εργαζομένων στις ΔΕΚΟ
•     μειώνονται κατά 12% οι μισθοί των ενστόλων, των δικαστικών, των πανεπιστημιακών και των νοσοκομειακών
•    επιβάλλεται καθεστώς “εφεδρείας” σε 50-60.000 δημοσίους υπαλλήλους
•     μειώνονται τα εφάπαξ από 22 έως και 80%
•     επιβάλλεται μείωση 2-10% σε όσους παίρνουν συνολική σύνταξη (κύρια και επικουρική) πάνω από 1000 ευρώ
•    καταργούνται τα δώρα σε κύριες και επικουρικές συντάξεις κλπ.
Το άλλο 20% των νέων μέτρων θα προέλθει από νέους φόρους πχ από την επιβολή ενιαίου φορολογικού συντελεστή στους ελεύθερους επαγγελματίες ύψους 35%.

2.    Θα χάσουμε μέσα σ’ ένα εξάμηνο, όσα χάσαμε σε τρία χρόνια

Αυτά τα “βέβαιης απόδοσης” μέτρα, τα οποία εκτιμάται ότι θα μειώσουν κατά 15-20% τις αποδοχές του λαού, θα επιβληθούν σε εργαζομένους και φτωχούς μικροαστούς οι οποίοι έχουν ήδη χάσει το 20% των αποδοχών τους και οι αποταμιεύσεις τους έχουν μειωθεί κατά 30% εδώ και τρία χρόνια.
Αυτό σημαίνει πως μειώσεις που χρειάστηκε μία τριετία για να εμπεδωθούν, θα προκύψουν με τα νέα μέτρα μέσα σ’ ένα μόλις εξάμηνο.
Και αυτές οι περικοπές δεν θα είναι οι “τελευταίες” όπως λέει ο Πρωθυπουργός και οι εταίροι του στην κυβέρνηση. Σύμφωνα με την “ρήτρα απόκλισης” που φέρεται να έχει συμφωνήσει το οικονομικό επιτελείο με την τρόικα, όσο δεν πιάνονται οι στόχοι στα έσοδα, τόσο θα κόβονται δαπάνες για μισθούς, συντάξεις κλπ. Αν λάβει κανείς, μάλιστα, υπόψη του την πανθομολογούμενη εξάντληση της δυνατότητας των πολιτών να πληρώνουν φόρους, αλλά και των φορολογικών μηχανισμών να εισπράττουν, τότε είναι προφανές ότι θα έλθουν  και άλλες περικοπές δαπανών…

3.    Μεγαλύτερη από φέτος η ύφεση το 2013

Θα πετύχει όμως αυτό το πακέτο σε ό,τι απέτυχαν τα προηγούμενα; Το επερχόμενο αδιέξοδο της δημοσιονομικής προσαρμογής -που θα εκδηλωθεί με την αδυναμία μείωσης του ελλείμματος και του χρέους- θα είναι μεγαλύτερο, όμως, από κάθε προηγούμενο. Τα νέα μέτρα θα οδηγήσουν σε ακόμα βαθύτερη ύφεση την Ελλάδα το 2013 σε σχέση ακόμα και με φέτος.
Η ύφεση φέτος αναμένεται περίπου στο 6,6-7,1%, ενώ οι προβλέψεις για τον επόμενο χρόνο μιλούν για ύφεση 3,5-4%…
Ωστόσο, η τελευταία αυτή πρόβλεψη είναι μάλλον “πολιτικά επιβεβλημένη” από την ελληνική κυβέρνηση και την τρόικα προκειμένου να πετύχουν μια ορισμένη συμφωνία πολύ προσωρινής αντιμετώπισης της ελληνικής και προπαντός της ευρωπαϊκής κρίσης.
Αρκεί να σκεφτεί κανείς τα εξής: Με μέτρα βέβαιης απόδοσης 3-4 δισ. ευρώ το 2012, η ελληνική οικονομία συρρικνώθηκε κατά 6-7%,. Τι θα συμβεί αν επιβληθούν μέτρα βέβαιης απόδοσης τουλάχιστον 8-11,5 δισ. ευρώ  το 2013, και όχι έως 7,5 δισ. ευρώ που διατείνεται η κυβέρνηση ; Η απάντηση της Citigroup είναι σαφής: Η ύφεση στην Ελλάδα το 2013 θα ξεπεράσει το 10%. Αν επαληθευτεί ένα τέτοιο σενάριο για την Ελλάδα, τότε κανένας από τους δημοσιονομικούς στόχους δεν θα επιτευχθεί, παρά τα πρωτοφανή βάρβαρα μέτρα.

4. Τρίζουν οι… ευρω-πατερίτσες του ελληνικού καπιταλισμού

Η ευρωζώνη θα είναι σε πολύ χειρότερη οικονομική κατάσταση από εκείνη που ήταν τα προηγούμενα χρόνια. Συνεπώς πολύ δυσκολότερα θα μπορέσει να “στηρίξει” τον ελληνικό καπιταλισμό.  
Το 2013 θα είναι σίγουρα χρονιά ύφεσης για την ευρωζώνη, ενώ όλα δείχνουν πως τόσο η Ισπανία, όσο και η Ιταλία ακολουθούν με διαφορετικούς ρυθμούς τον καταστροφικό Μνημονιακό δρόμο της Ελλάδας. Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να αγοράζει απεριόριστα τα τριετή κρατικά ομόλογα των χωρών-μελών της ευρωζώνης που δυσκολεύονται να δανειστούν από τις αγορές το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να κερδίσει ελάχιστο χρόνο για την προετοιμασία των Ευρωπαίων ιμπεριαλιστών για ένα Ευρωμνημόνιο-μαμούθ. Την ίδια στιγμή, στη Γερμανία, αναμένεται να υπάρξει κλιμάκωση της ταξικής πάλης, καθώς η κυβέρνηση Μέρκελ ετοιμάζει νέο συνταξιοδοτικό και εργασιακό καθεστώς προκειμένου να αντιμετωπίσει τις εμφανείς πλέον πιέσεις που δέχεται ο γερμανικός καπιταλισμός από την ευρωπαϊκή και παγκόσμια κρίση. Εξάλλου και το ίδιο το ΔΝΤ φαίνεται πως έχει φτάσει στα όρια του…
Αν, λοιπόν, η μία μετά την άλλη χώρα της ευρωζώνης δέχονται τη “στήριξη” της ευρωζώνης και η γερμανική ατμομηχανή της ΕΕ δοκιμάζεται, τότε με ποιο τρόπο θα μπορέσει η ΕΕ να “στηρίζει” όπως το έκανε έως τώρα την Ελλάδα (πχ χαμηλότοκα δάνεια, διαγραφή μέρους του ελληνικού δημοσίου χρέους);

Δημήτρης Κατσαγάνης

Νέα Προοπτική τεύχος#534# Σάββατο 29 Σεπτέμβρη 2012