Δοσ(η) ημίν σήμερον... (ή γιατί το πακέτο των 34,3 δισ. ευρώ δεν θα οδηγήσει στην “ανάκαμψη” της ελληνικής οικονομίας)

Δοσ(η) ημίν σήμερον…

(ή γιατί το πακέτο των 34,3 δισ. ευρώ δεν θα οδηγήσει στην “ανάκαμψη” της ελληνικής οικονομίας)


Το ψωμί μας δώσε μας σήμερα και άφησε τα χρέη μας, όπως και εμείς αφήνουμε τους χρεώστες μας”.

Η παραπάνω φράση αποτελεί… μετάφραση στη νεοελληνική ενός χωρίου της γνωστής πρωϊνής προσευχής “Πάτερ ημών”. Παρόμοιο είναι και το νόημα της δόσης των 34,3 δισ. ευρώ προς την Ελλάδα, η οποία συμφωνήθηκε στη σύνοδο του Eurogroup της 12ης Δεκέμβρη.

Η δόση των 34,3 δισ. ευρώ δίνει σήμερα ένα μισοάδειο πιάτο με μασημένο φαγητό στους Έλληνες τραπεζίτες, στους κατόχους των απαξιωμένων ελληνικών κρατικών ομολόγων και στους μεγαλοκαπιταλιστές στους οποίους “χρωστά” το ελληνικό Κράτος ενώ την ίδια στιγμή αδειάζει σχεδόν το πιάτο των εργαζομένων, των συνταξιούχων και των βιοπαλαιστών αυτής της χώρας, όπως φαίνεται από τα μέτρα λιτότητας ύψους 18 δισ. ευρώ που έχει δεσμευθεί να περάσει η κυβέρνηση.

Η δόση αυτή σε συνδυασμό με μια σειρά άλλες πρωτοβουλίες υποτίθεται πως θα επαναφέρει την ελληνική οικονομία στην τροχιά της ανάπτυξης και τον πληθυσμό της στην ευημερία. Ποιες είναι αυτές οι πρωτοβουλίες;

  1. Η τετράδα των μέτρων μείωσης του ελληνικού χρέους, δηλαδή η διετής επιμήκυνση χρόνου δημοσιονομικής προσαρμογής, η 15ετής περίοδος χάριτος για την αποπληρωμή του χρέους προς την τρόικα, η μείωση λιγότερο από το 1% του επιτοκίου δανεισμού από την τρόικα, η 10ετής και 15ετής επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής των χρεών της Ελλάδας προς την τρόικα και τους παλιότερους δανειστές της αντίστοιχα. Μ’ αυτόν τον τρόπο, το δημόσιο χρέος θα πιάσει το “βιώσιμο” επίπεδο του… 120% γύρω στο 2022.

  2. Τα μέτρα μερικής υπαγωγής των κρατικών εσόδων στην αποπληρωμή του χρέους, δηλαδή η μεταφορά των εσόδων από αποκρατικοποιήσεις και του 30% πρωτογενών πλεονασμάτων προϋπολογισμού (όταν και αν αυτά εμφανισθούν) για την πληρωμή των τοκοχρεολύσιων του χρέους.

  3. Οι πρωτοβουλίες προσέλκυσης επενδύσεων (ξεπούλημα δημόσιας περιουσίας, διάλυση εργασιακών δικαιωμάτων και δραστική μείωση μισθών, ίδρυση ελληνικής επενδυτικής τράπεζας, συμφωνίες με μεγάλες πολυεθνικές κλπ.)

Μ’ αυτό το “μείγμα” οικονομικής πολιτικής, η κυβέρνηση Σαμαρά μετά από τη μάχη που (δεν) έδωσε με την τρόικα για την εκταμίευση της δόσης των 34,3 δισ. ευρώ, επιστρέφει στα “μικρά, καθημερινά” προβλήματα των πολιτών της χώρας, μιας και τα “μεγάλα” (δηλαδή η παραμονή της Ελλάδας στην ευρωζώνη) υποτίθεται ότι αντιμετωπίστηκαν.

Οι προοπτικές, όμως, που διαγράφονται είναι εντελώς διαφορετικές, τόσο για “μικρά” όσο και για τα “μεγάλα” προβλήματα της χώρας.

Πρώτα απ’ όλα, μπορεί ο “συναλλαγματικός κίνδυνος” (δηλαδή ο κίνδυνος επιστροφής στη δραχμή) να έχει προς το παρόν απομακρυνθεί, αλλά παραμένει -και πιθανότατα θα ενταθεί- η αναταραχή που έχει προκαλέσει η καπιταλιστική κρίση στην οικονομία και στον κρατικό προϋπολογισμό.

Κατά δεύτερον, σε μια περίοδο χρεοκοπίας, τα “μικρά” προβλήματα του λαού δεν διαχωρίζονται από τα “μεγάλα” της χώρας, ειδικά όταν η “χώρα”, δηλαδή η αστική εξουσία, συνεχίζει να φορτώνει τα δυσθεώρητα χρέη της πάνω στο λαό.


Που θα πάνε και που δεν θα πάνε τα λεφτά της δόσης

Συγκεκριμένα, η δόση των 34, 3 δισ. ευρώ:

  • θα κλείσει ένα μέρος της “τρύπας” του προϋπολογισμού του 2012 προκειμένου να εμφανισθεί πρωτογενές έλλειμμα μόλις 1,5% του ΑΕΠ (2,3 δισ. ευρώ από τα 5 δισ. ευρώ που θα ήταν το έλλειμμα χωρίς αυτά τα χρήματα). Δεν κλείνει, όμως, η δόση την “τρύπα” που θα δημιουργηθεί στον προϋπολογισμό το 2013, λόγω της αναμενόμενης κατάρρευσης των φορολογικών εσόδων το 2012 (το τρέχον οικονομικό έτος κλείνει στα τέλη Φλεβάρη του 2013) αλλά και το 2013.

Το νέο φορολογικό νομοσχέδιο θα “θεσμοποιήσει” ουσιαστικά την αποτυχία των Μνημονίων να πετύχουν αύξηση των εσόδων, την ίδια στιγμή που μειώνονται δραματικά οι δαπάνες για μισθούς, συντάξεις, επενδύσεις. Δείκτη της φοροεισπρακτικής αποτυχίας θα αποτελέσουν οι τελικές εκτιμήσεις για την ύφεση το 2012, αλλά και οι ανανεωμένες προβλέψεις για την ύφεση το 2013. Στο διάστημα Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου 2012, η ύφεση φτάνει στο 6,7% αντί του 6-6,5% που προβλέπουν η τρόικα και η ελληνική κυβέρνηση. Το 2013 οι επίσημες προβλέψεις δείχνουν ύφεση 4-4,5%, αλλά οι ανεπίσημες δείχνουν πάνω από 5%. Κάθε αρνητική απόκλιση από τις προβλέψεις για την ύφεση θα φέρει ανάλογη απόκλιση στα φορολογικά έσοδα και αντίστοιχη περικοπή κρατικών δαπανών…

  • Θα πληρωθούν λιγότερες από τις μισές ληξιπρόθεσμες οφειλές του Δημοσίου προς Τρίτους, δηλαδή τους ντόπιους και προπαντός ξένους φαρμακοβιομήχανους και μεγαλοεργολάβους κατασκευαστικών έργων (4,4 δισ. ευρώ από τα 10 δισ. ευρώ). Τα χρήματα αυτά υποτίθεται ότι θα πάνε στην κατανάλωση και, έτσι, στην ανάπτυξη. Ωστόσο κάτι τέτοιο δεν θα γίνει.

Ένα ελάχιστο μέρος των εφάπαξ 70 χιλιάδων συνταξιούχων δημοσίων υπαλλήλων -τα οποία θα καταβληθούν επιτέλους σταδιακά καθ’ όλο το 2013- θα πάει στην κατανάλωση. Το μόνο που θα κάνουν οι συνταξιούχοι -που περίμεναν μέχρι και 3 χρόνια για το εφάπαξ, έχουν υποστεί μειώσεις πάνω από 10% στις αποδοχές τους στο ίδιο διάστημα 2010-13 και εισπράττουν αυτό το ποσό κατά 40% μειωμένο (30.000 ευρώ από 50.000 ευρώ )- είναι να εξοφλήσουν προηγούμενα χρέη (προς το δημόσιο, τις τράπεζες κλπ.)…

Το ίδιο θα κάνουν φυσικά, και οι πιστωτές του δημοσίου, οι μεγαλο-φαρμακοβιομήχανοι που μοσχοπουλούσαν τα προϊόντα τους αλλά και οι μεγαλο-εργολάβοι που υπερτιμολογούσαν τις υπηρεσίες τους.

  • Θα δοθούν λίγο περισσότερα από μισά που χρειάζονται οι ελληνικές τράπεζες για να ανακεφαλαιοποιηθούν μετά τις ζημιές που έχουν υποστεί από το προηγούμενο “κούρεμα” του ελληνικού χρέους (16 από τα 23 δισ. ευρώ), ενώ άλλα 11,6 δισ. ευρώ θα δοθούν για την άμεση επαναγορά των ελληνικών κρατικών ομολόγων σε όσους τα κατέχουν (δηλαδή τις τράπεζες και άλλους φορείς) στο 1/4 της ονομαστικής αξίας τους.

Αυτά τα χρήματα δεν αρκούν προκειμένου οι τράπεζες να παράσχουν την απαιτούμενη ρευστότητα στην πραγματική οικονομία μετά από εξαετή ύφεση 25% η οποία οδήγησε (και συνεχίζει να οδηγεί) σε μία αντίστοιχη μείωση των εισοδημάτων και, άρα, των εγγυήσεων των πολιτών και των επιχειρήσεων προς τις τράπεζες προκειμένου να δανεισθούν.

Την ίδια στιγμή, κάθε άλλο παρά έχουν ικανοποιηθεί όλοι εκείνοι οι οικονομικοί, θεσμικοί και πολιτικοί όροι προκειμένου η Ελλάδα να γίνει επενδυτικό “Ελντοράντο”.

Μπορεί το μοναδιαίο εργασιακό κόστος να έχει μειωθεί κατά 16% έως το τέλος του 2013, αλλά είναι υπερδιπλάσιο σε σχέση με εκείνο της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας.

Η “απελευθέρωση” των αγορών εργασίας και προϊόντων μακράν απέχει από το να ανοίξει νέες δουλειές, ενώ η παραγωγικότητα της εργασίας θα έχει πέσει κατά 12% στο διάστημα 2010- 2013. Παράλληλα, ο κρατικός μηχανισμός είναι κυριολεκτικά αποσαθρωμένος (στο όνομα της “διοικητικής μεταρρύθμισης” και της “δημοσιονομικής εξυγίανσης”) και απαρχαιωμένος, ενώ η βιωσιμότητα της σημερινής φιλο-μνημονιακής κυβέρνησης είναι εντελώς αμφίβολη… Οι δημοσκοπήσεις δίνουν στη ΝΔ τη 2η θέση και την παράσταση νίκης στο ΣΥΡΙΖΑ. Ο χώρος της Κεντροαριστεράς, ο οποίος συγκυβερνά με τη ΝΔ, βρίσκεται σε αποσύνθεση, όπως και ο “αντιπολιτευόμενος” χώρος της λαϊκής δεξιάς.

Απ’ αυτήν την άποψη δεν πρόκειται να ισχύσουν για την κυβέρνηση τα τελευταία λόγια του “Πάτερ ημών”: “Και μη μας βάλεις σε δοκιμασία, αλλά απομάκρυνέ μας από το κακό”… Αμήν.

Δ.Κ.



Νέα Προοπτική τεύχος#540# Σάββατο 22 Δεκεμβρίου 2012