του Θόδωρου Κουτσουμπού
Το κύμα των εξεγέρσεων που απλώνεται από τη Γαλλία ως την Ισπανία, την Πορτογαλία, το Βέλγιο, την Ιταλία και την Αλβανία, φέρνει ξανά τον επαναστατικό άνεμο σ’ ολόκληρο τον κόσμο. Η Διαρκής επανάσταση γιορτάζει στους δρόμους του Παρισιού, της Μαδρίτης, των Βρυξελλών, του Μιλάνο και των Τιράνων.
Η κάθοδος εκατομμυρίων στους δρόμους των γαλλικών πόλεων στις 17 Οκτωβρίου και ξανά το επόμενο Σάββατο 24/10 παρά τις απαγορεύσεις, οι συγκρούσεις με την αστυνομία, ορίζουν μια νέα στιγμή στην ιστορία των ταξικών αγώνων.
Το βασικό χαρακτηριστικό είναι η κάθοδος των μαζών στους δρόμους σε σύγκρουση με τις δυνάμεις καταστολής του κράτους. Τετρακόσιες χιλιάδες λέει η αστυνομία κατέβηκαν στις διαδηλώσεις του Σαββάτου 24/10, 800 χιλιάδες λένε τα συνδικάτα – ίσως ήταν περισσότεροι… Απέναντί τους είχαν 70.000 αστυνομικούς, ενισχυμένες με άνδρες των ειδικών αντιτρομοκρατικών μονάδων του στρατού.
Οι διαδηλώσεις της 17ης Οκτωβρίου ήταν ιδιαίτερα σκληρές. Υπήρξαν 2.500 συλληφθέντες, ανάμεσά τους ακόμη και παιδιά 13 χρονών, πολλοί τραυματίες, παιδιά με σπασμένα χέρια ή με χαμένα μάτια χτυπημένα από απ’ ευθείας βολές δακρυγόνων ή πλαστικών σφαιρών. Αλλά μαχητικότητα των διαδηλωτών, ιδίως των μαθητών ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιακή. Παρά τις βίαιες επιθέσεις της αστυνομίας, οι διαδηλωτές αντιστέκονταν ανυποχώρητοι. Στο τέλος, οι διαδηλωτές έσπασαν τις απαγορεύσεις και την αντίσταση των ένοπλων σωμάτων του κράτους. Στις πάνω από 1000 μαχητικές διαδηλώσεις δεν ήταν λίγες οι περιπτώσεις όπου “ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΕΧΑΣΕ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ”, σύμφωνα με την κυβερνητική αναγνώριση.
Η απόπειρα της κυβέρνησης να απαγορεύσει τις διαδηλώσεις στο επόμενο Σάββατο 24 Οκτωβρίου επιβάλλοντας κατάσταση έκτακτης ανάγκης, απέτυχε καθώς οι διαδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν από χιλιάδες διαδηλωτές σε πάρα πολλές πόλεις. Και ναι μεν, σε αρκετές περιπτώσεις τα συνδικάτα, που μπήκαν επικεφαλής των διαδηλώσεων παρέκαμψαν τις απαγορεύσεις επιλέγοντας άλλες διαδρομές, όμως τελικά οι απαγορεύσεις έσπασαν. Αλλά, όταν το κράτος χάνει τον έλεγχο διατήρησης της “τάξης”, αυτό είναι ο ορισμός της κρίσης εξουσίας. Είναι ένδειξη της απαρχής μιας επαναστατικής διαδικασίας όπου τίθεται το ζήτημα “ποιος κυβερνάει;”. Και όχι απλά ποιο πρόσωπο κυβερνάει, αλλά ποια τάξη κυβερνάει.
Από τη θέση της στην ιστορία, η Γαλλία πάντα γίνεται ο “πετεινός” των επαναστάσεων από τη μεγάλη γαλλική επανάσταση, έως την Κομμούνα και τον Μάη του 1968. Και σήμερα, η εξέγερση στη Γαλλία, σηματοδοτεί μια νέα, ιστορική Τομή. Οι μαζικές διαδηλώσεις και εξεγέρσεις στις άλλες 6 χώρες της Ευρώπης, από την Πορτογαλία και την Ισπανία, μέχρι την εξέγερση στην Αλβανία σε σκληρή αναμέτρηση με τις δυνάμεις καταστολής του καθεστώτος Ράμα, συμπληρώνουν την εικόνα. Τροφοδοτούνται και τροφοδοτούν την επαναστατική διαδικασία. Έχουμε μια πανευρωπαϊκή εξέγερση – στις πρώτες φάσεις της, η οποία προοπτικά μπορεί να αναπτυχθεί σε πανευρωπαϊκή και παγκόσμια επανάσταση.
Η εξέγερση με πρωταγωνιστές τη γαλλική νεολαία, είναι η κοινωνική αντίσταση στην παρακμή Γαλλίας και εν τέλει, στην παρακμή της ολάκερης της Ευρώπης. Η γαλλική κοινωνία είναι βαθιά πολωμένη και η πόλωση επιτείνεται λόγω της παγκόσμιας καπιταλιστικής κρίσης και παρακμής.
Μέτρο και ένδειξη της κοινωνικής-ταξικής πόλωσης αποτελούν οι δολοφονίες Μαροκινών “έγχρωμων” σε δυτικό προάστιο του Παρισιού (ένας νεκρός, μια 12χρονη με 8 σφαίρες στο σώμα χαροπαλεύει, 4 ακόμη τραυματίες) από το όπλο ενός φασίστα ρατσιστή που βγήκε ως χάρος, παγανιά, να δολοφονεί έγχρωμους ανθρώπους αδιακρίτως. Ο φασισμός, πέρα από τον απάνθρωπο δολοφονικό του χαρακτήρα, είτε συνειδητά οργανωμένος από τα πάνω, είτε από χειραγωγούμενα και αφιονισμένα στοιχεία από τα κάτω, πάντα είναι το ρόπαλο αντιμετώπισης της επανάστασης. Η σοσιαλιστική επανάσταση είναι ο μόνος τρόπος να αντιμετωπιστεί η κρίση, η παρακμή και ο φασισμός – και να αποτραπεί η προϊούσα καταβύθιση του κόσμου στον τρίτο παγκόσμιο πόλεμο. Αυτό φαίνεται πολύ καθαρά στη Γαλλία, όπου το φασιστικό κόμμα RN της Λεπέν, υποχρεώθηκε να απεκδυθεί την προβιά του αντισυστημικού και να συνταχθεί όχι μόνο με το κράτος και τα σώματα ασφαλείας με τα οποία πάντα είναι μαζί, αλλά και με τις συστημικές δυνάμεις του πολιτικού και οικονομικού κατεστημένου. Εδώ και πολύ καιρό, έχουν σταθεί στο πλευρό του διορισμένου από τις Βρυξέλλες προέδρου Μακρόν, ενάντια στα κινήματα και ενάντια στο αριστερό κόμμα της Ανυπότακτης Γαλλίας, ζητώντας την απαγόρευσή του.
Στην απαρχή της η εξέγερση στη Γαλλία έθεσε τα ζητήματα: της δημόσιας παιδείας, σε μια υποχρηματοδοτημένη δημόσια παιδεία, απαιτώντας σχολεία “με θρανία” όπως έλεγε ένας πιτσιρικάς και με καθηγητές, και βάλλοντας ενάντια στο νέο σύστημα εισαγωγής στα πανεπιστήμια που διευρύνει τις ταξικές διακρίσεις· επίσης, το πρόβλημα της στέγης, της καλπάζουσας ακρίβειας – για να περάσει στις τεράστιες ανισότητες που αντί να κλείνουν την ψαλίδα γιγαντώνονται, οι υπερπλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι και οι φτωχοί φτωχαίνουν περισσότερο.
Αλλά δεν πρέπει να έχουμε μια οικονομίστικη προσέγγιση. Ενώ ενυπάρχει ως θεμέλιο η οικονομική βάση, η αντανάκλασή της στην ταξική πάλη και στις συνειδήσεις δεν είναι άμεση όπως μας έχει διδάξει ο Ένγκελς (βλέπε το Γράμμα του Ένγκελς στον Μπλoχ).
Σαφώς, στο υπόβαθρο της κοινωνικής έκρηξης βρίσκεται η κρίση και παρακμή της καπιταλιστικής /ιμπεριαλιστικής Γαλλίας. Όλο το υλικό υπόστρωμα είναι σαθρό, σε κρίση. Και γίνεται όλο και πιο δύσκολο να διαχειρίζεται η κυρίαρχη μπουρζουαζία τα πολιτικά πράγματα.
Όταν, το 2018, ξέσπασαν στη Γαλλία διαδηλώσεις με αφορμή τις υψηλές τιμές των καυσίμων, ο Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν προσέφερε φοροελαφρύνσεις και αυξήσεις μισθών, συνολικού ύψους περίπου 11 δισεκατομμυρίων δολαρίων, στην προσπάθειά του να κατευνάσει τις αντιδράσεις.
Τώρα, στο νέο προϋπολογισμό πρέπει να κάνει περικοπές αντί για παροχές. Ήδη, οι φορολογία στη Γαλλία βρίσκεται στο 45% των μισθών των εργαζομένων. Πόσο πιο ψηλά μπορεί να φθάσει, σε συνθήκες καλπάζουσας ακρίβειας και εκτροχιασμού των ενοικίων και της στέγης; Η Γαλλία, όπως και οι ΗΠΑ και το μεγαλύτερο μέρος των ιμπεριαλιστικών χωρών είναι υπερχρεωμένη χώρα. Το εξωτερικό χρέος της έχει φθάσει στα 3,6 τρις ευρώ, στο 121% του ΑΕΠ. Η χώρα αντιμετωπίζει χρέος άνω του 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων ληξιπρόθεσμο το 2030, ενώ το τρέχον 2026 θα πρέπει να πληρώσει μόνο για τόκους 80 δις ευρώ. Η ανεργία στους νέου είναι πάνω από το 20%. Οι επενδυτές ξεφορτώνονται γαλλικά χρεόγραφα, τα spreads ανεβαίνουν, αμφιβάλλοντας για την ικανότητα της κυβέρνησης να διαχειριστεί τον προϋπολογισμό της – τα υψηλά επιτόκια βαθαίνουν την ύφεση και εντείνουν την πολιτική αβεβαιότητα. Στις προσεχείς εκλογές στις 18 Απριλίου και 2 Μαΐου 2027 είναι πιθανόν να αναμετρηθούν δύο ψηφοδέλτια, της άκρας (με κάποιους ενδοιασμούς) αριστεράς με ηγέτη τον Μελανσόν με τη φασιστική δεξιά της Λεπέν. Τυχόν εξαγγελία από τον Μακρόν μιας μεγάλης οικονομικής δέσμευσης για κατευνασμό των διαδηλωτών, προφανώς θα προκαλέσει μεγαλύτερες ανησυχίες στους επενδυτές και μεγαλύτερη απόσυρση κεφαλαίων… Η κρίση εξουσίας που έχει ανοίξει μπορεί να λυθεί με ταξική αναμέτρηση. Φασισμός ή Κομμουνισμός. Αυτή είναι μια νέα “στιγμή” τομής στην ιστορία της Γαλλίας και την παγκόσμια ιστορία.
Πρέπει να αδράξουμε τη στιγμή. Όχι στη ρουτίνα. Nα νιώσουμε τον αέρα της εξέγερσης, τον νέο Μάη, που ενσωματώνει τον παλαιότερο Μάη, μαζί και την Κομμούνα και τη Μεγάλη Γαλλική επανάσταση – σε αυτούς τους καιρούς που ο αντι-Γιακωμπινισμός θέλει να πάρει εκδίκηση με την επιβολή του φασισμού. Να συλλάβουμε το πνεύμα της εξέγερσης και της επανάστασης. Κανένας οικονομισμός, κανένας αναγωγισμός δεν μπορεί να συλλάβει την ιστορική Τομή που έχει συντελεστεί, στο έδαφος της άλυτης παγκόσμιας κρίσης και παρακμής του καπιταλισμού ή φοβάται να την αναγνωρίσει. Όταν οι πιτσιρικάδες υψώνουν αυτοσχέδια πλακάτ με τα πιο επαναστατικά και ευφάνταστα συνθήματα, οι επαναστάτες πρέπει να μη μένουν κωφοί και βωβοί. Η ξεχασμένη από πολλούς λέξη Επανάσταση κυριαρχεί πλέον στη Γαλλία στα στόματα και τα πρόσωπα των εφήβων. Είναι παιδιά του προλεταριάτου, απόγονοι των πρώην αποικιακών σκλάβων του γαλλικού ιμπεριαλισμού. Οι οικονομίστικες αναλύσεις ή οι “αναλύσεις” που βλέπουν μόνο την αντίφαση ιμπεριαλισμού – αντιιμπεριαλισμού κουρελιάζονται κυριολεκτικά από τα παιδιά του προλεταριάτου της Γαλλίας. Η κοινωνική έκρηξη στη Γαλλία δεν είναι η μεταφορά αντιαποικιακών / αντιιμπεριαλιστικών επαναστάσεων του τρίτου κόσμου, του “παγκόσμιου νότου”, στην Ευρώπη, όσο κι αν οι αντιαποικιακοί αγώνες, όπως και η αντίσταση των λαών στην Παλαιστίνη, την Υεμένη, το Λίβανο και πάνω απ’ όλα στο Ιράν, έχουν την επίδρασή τους. Το κύριο όμως και βασικό είναι ότι η παρούσα κοινωνική εξέγερση είναι η εξωτερίκευση στο πεδίο της ταξικής πάλης των εσωτερικών αντιφάσεων του καπιταλισμού, των σχέσεων κεφαλαίου – εργασίας. Η ίδια η καπιταλιστική κρίση πέρα από τα στατιστικά οικονομικά στοιχεία πρωτίστως είναι εκδήλωση της άλυτης κρίσης του τρόπου παραγωγής, κρίση του νόμου της αξίας, της ατομικής ιδιοκτησίας και ιδιοποίησης του κοινωνικού πλούτου που παράγουν οι εργαζόμενοι από μια προνομιούχα παρασιτική ολιγαρχία που ληστεύει την εργατική τάξη και τους ημιαποικιακούς και αποικιακούς λαούς.
Εξέγερση στην Αλβανία
Αν το κομβικό κέντρο της εξέγερσης είναι η Γαλλία, η εξέγερση στην Αλβανία, δίπλα μας, έχει επίσης πάρει το χαρακτήρα ανοικτής και βίαιης αναμέτρησης των φοιτητών και του λαού με την κυβέρνηση Ράμα του σοσιαλιστικού κόμματος, και με την αστυνομία. Ξεκινώντας από το κίνημα των φλαμίνγκο, ενάντια στην ληστρική “επένδυση” του σιωνιστή Κούσνερ, γαμπρού του Τραμπ και της θυγατρός του, με καταβρόχθιση του νησιού Σαζάν στην είσοδο του κόλπου της Αυλώνας και μιας λιμνοθάλασσας με προστατευόμενα είδη από τον περασμένο Ιούνιο, το κίνημα πέρασε στα “γεράκια” της φοιτητικής νεολαίας – θέτοντας όλα τα κοινωνικά ζητήματα που ταλανίζουν τη χώρα: σκάνδαλα, διαφθορά, ακρίβεια. Με μισθούς 450 ευρώ κατά μέσο όρο και ακρίβεια 20% πάνω από την ελληνική, με ενοίκια στα 400 ευρώ, οι φοιτητές δεν μπορούν να σπουδάσουν. Η νεολαία, το μέλλον της κοινωνίας, δεν έχει κανένα μέλλον στην Αλβανία. Ένα μεγάλο ποσοστό πτυχιούχων φεύγει. Αναφέρεται ότι το 23% των πτυχιούχων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ζούσαν στο εξωτερικό το 2023 – 2024, όμως μια έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας ανεβάσει το ποσοστό στο 45%! Ο διεφθαρμένος δεξιός Μπερίσα επιχειρεί να επανακάμψει, όμως οι διαδηλωτές από την αρχή του κινήματος των Φλαμίνγκο φωνάζουν: «Rama në burg, Berisha në burg» (Ο Ράμα στη φυλακή, ο Μπερίσα στη φυλακή).
Τριάντα έξι χρόνια μετά την ανατροπή του “υπαρκτού σοσιαλισμού” σε μία χώρα πλήρως απομονωμένη, η νέα Αλβανία αποδείχθηκε ως “η νέα παιδική χαρά των δισεκατομμυριούχων της Ευρώπης”, σύμφωνα με κάποιους αναλυτές, που ξέχασαν να συμπεριλάβουν τους αδηφάγους δισεκατομμυριούχους της άλλης ακτής του Ατλαντικού. Η Αλβανία, όπως και όλη η Ευρώπη σε κρίση και παρακμή, επανεξοπλιζόμενη για τον Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο, και ο κόσμος όλος, έχουν μέλλον σε μια κοινωνία με αλλαγμένες κοινωνικές σχέσεις παραγωγής, ισότητας και αλληλεγγύης, στις ενωμένες σοσιαλιστικές πολιτείες της Ευρώπης και του κόσμου, χωρίς τις αποκρουστικές κοινωνικές ανισότητες, χωρίς πολέμους και φασισμό.
Η επανάσταση επιστρέφει στην Ευρώπη, όπως και η κρίση εξουσίας. Στην Ιταλία, στο Μιλάνο, η Μελόνι έστειλε στρατό στους δρόμους για να αντιμετωπίσει τους διαδηλωτές. Στην Ισπανία, με τη μορφή του μαζικού κινήματος κατά των υπέρογκων ενοικίων (με την Μαρί Κάρμεν Αμπασκάλ, την 87χρονη Ισπανίδα συνταξιούχο σύμβολο του αγώνα κατά των εξώσεων και της στεγαστικής κρίσης). Εκεί, απέναντι στο ρεφορμιστή Γκονζάλες, η δεξιά και η φασιστική δεξιά του VOX υποστηρίζουν τα funds ανοικτά ενάντια στο λαό που δεινοπαθεί.
Εν κατακλείδι
Η εξέγερση στη Γαλλία και την Ευρώπη αποτελεί εκδήλωση της βαθύτατης κοινωνικής κρίσης, άλυτης από το 2008 οικονομικής κρίσης και παρακμής. Εκδηλώνεται στο θεσμικό επίπεδο ως κρίση εξουσίας – η άλλη όψη του καθρέφτη δείχνει την επάνοδο της Επανάστασης. Δεν είναι απλώς όπως προείπαμε τα οικονομικά ζητήματα. Είναι βαθύτερη κοινωνική, πολιτική κρίση, κρίση ταυτότητας, για το τι είναι η Γαλλία, θα συνεχίσει να είναι η αποικιακή ιμπεριαλιστική χώρα της Ευρώπης που ληστεύει την Αφρική, τα νησιά του Ατλαντικού, έως την… Πολυνησία; που σπρώχνει στο περιθώριο και στην τρομακτική φτώχεια τους μετανάστες των αποικιών της, πρώτης, δεύτερης και τρίτης γενιάς, τους εργάτες που κρατάνε ζωντανή τη Γαλλία; Ή θα ηγηθεί σε ένα νέο άλμα στον ουρανό, στην εκδίκηση για την σφαγιασμένη Κομμούνα και εκπλήρωση του έργου της;
To ίδιο ισχύει για όλη την Ευρώπη και για την Ελλάδα.
Φασισμός, δικτατορία της ολιγαρχίας και πόλεμος ή ελευθεριακός κομμουνισμός, με προσωρινή δικτατορία του προλεταριάτου για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων του λαού και του προλεταριάτου.
Η κρίση εξουσίας της άρχουσας καπιταλιστικής τάξης μπορεί να απαντηθεί μόνο από μια τάξη που αμφισβητεί την καπιταλιστική εξουσία – από το προλεταριάτο. Μαθαίνοντας από την ιστορία, από τους μεγαλειώδεις αγώνες και νίκες, όσο και από τις πικρές ήττες, οι προλετάριοι μαχητές πρέπει να δώσουν όχι μόνο μια κινηματική απάντηση -που είναι πρωταρχική και θεμελιώδης, αναγκαία, όχι όμως ικανή- αλλά και μια πολιτική απάντηση, μια εναλλακτική απάντηση εξουσίας.
Εμπνεόμενοι από την εξέγερση στη Γαλλία και στις άλλες χώρες της Ευρώπης, από την αντίσταση των λαών στην Παλαιστίνη, την Υεμένη, το Ιράν, στην Αφρική ενάντια στην αποικιοκρατία, οι πρωτοπόροι εργάτες και τα στελέχη και μέλη του Εργατικού Επαναστατικού Κόμματος πρέπει να δράσουν τώρα! Να αδράξουμε τη στιγμή!
Ένα μαζικό εργατικό κόμμα, διεθνιστικό, επαναστατικό και κομμουνιστικό, τμήμα μιας εργατικής Διεθνούς (που για εμάς, για το ΕΕΚ είναι η Τέταρτη Διεθνής) είναι αναγκαίο για τη νικηφόρα έκβαση των αγώνων.
Ταυτόχρονα, υπάρχει η ανάγκη να δοθούν οι ταξικές και αντιφασιστικές μάχες εδώ και τώρα, στο δρόμο, στα συνδικάτα, στην ιδεολογία και την πολιτική σφαίρα. Αυτό απαιτεί ένα ενιαίο αντιφασιστικό εργατικό μέτωπο των οργανώσεων της αριστεράς, της αντιεξουσίας και της αναρχίας που θα συνδυάζει τη μαζική πάλη με τις αναγκαίες επιτροπές δράσης και αντιφασιστικές προλεταριακές πολιτοφυλακές.
Η άλλη συνιστώσα του αγώνα είναι ένα ταξικό αντιιμπεριαλιστικό μέτωπο, που θα κινητοποιεί τις εργατικές και λαϊκές μάζες για την ήττα του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία, στο Ιράν και σε κάθε πολεμικό μέτωπο, για τη διάλυση της χρεοκοπημένης ΕΕ των πολυεθνικών, την ανατροπή της κυβέρνησης Μητσοτάκη και κάθε διαδόχου του, για την εργατική εξουσία που θα εφαρμόσει ένα σοσιαλιστικό κοινωνικό πρόγραμμα για δουλειές, εργατικές κατοικίες και φθηνά ενοίκια, για δημόσια, δωρεάν υγεία, παιδεία, συγκοινωνίες και πρόσβαση στον πολιτισμό. Για την ειρήνη, την ελευθερία και την αξιοπρέπεια.
28/10/2026