Από το Saint-Alban στο 18Άνω

Να θεραπεύεις την Ζωή

Η Ιστορία του 18 Άνω

Bιβλιοπαρουσίαση από τον Σάββα Μιχαήλ

Ομιλία στην παρουσίαση του βιβλίου της Κατερίνας Μάτσα Η Ιστορία του 18 Άνω – Μια Ιστορία απεξάρτησης και χειραφέτησης χωρίς ημερομηνία λήξης (Άγρα 2025), Πνευματικό Κέντρο του Δήμου της Αθήνας, Αμφιθέατρο “Αντώνης Τρίτσης”, 4 Μαρτίου 2026

[Στο κατάμεστο αμφιθέατρο “Αντώνης Τρίτσης” του Δήμου Αθήνας έγινε, την Τετάρτη 4 Μαρτίου, η παρουσίαση του νέου βιβλίου της Κατερίνας Μάτσα, Η Ιστορία του 18 Άνω – Μια Ιστορία απεξάρτησης και χειραφέτησης χωρίς ημερομηνία λήξης, εκδόσεις Άγρα 2025. Το βιβλίο παρουσίασαν οι: Δημήτρης Υφαντής, Δρ. Κοινωνιολογίας με Κρατικό Βραβείο Μαρτυρίας-Χρονικού 2024, Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Δρ. Κοινωνιολογίας – Εγκληματολογίας και ο Σάββας Μιχαήλ. Την εκδήλωση συντόνιζε ο εκδότης της Άγρας Σταύρος Πετσόπουλος. Στο φορτισμένο κοινό μίλησε η συγγραφέας Κατερίνα Μάτσα, ψυχίατρος,  διευθύντρια και “ψυχή” του 18ΑΝΩ επί δεκαετίες. Επίσης παρενέβησαν στη συζήτηση  αποθεραπευμένος από το 18ΑΝΩ και εργαζόμενος στο (δυστυχώς πρώην) ΚΕΘΕΑ, ενώ προβλήθηκε μικρού μήκους ντοκιμαντέρ Μεγάλη Παρασκευή στο Δαφνί, του Δημ. Υφαντή.

Παρόντες ήταν δεκάδες πρώην χρήστες που θεραπεύτηκαν στο πρόγραμμα του 18ΆΝΩ, παιδιά από τις Συλλογικές Δράσεις Αλληλεγγύης για το 18ΆΝΩ, γονείς, θεραπευτές ψυχίατροι και ψυχολόγοι, γιατροί της ΕΙΝΑΠ και πλήθος κόσμου. Η εκδήλωση ξεπερνούσε την απλή παρουσίαση ενός βιβλίου – ήταν, όπως και το βιβλίο, μια κραυγή αγωνίας για την καταστροφή του 18Άνω και των άλλων “στεγνών” προγραμμάτων απεξάρτησης από την κυβέρνηση Μητσοτάκη και συγχρόνως ένα κάλεσμα μάχης για την υπεράσπιση του πρωτοποριακού προγράμματος απεξάρτησης – που τα αποτελέσματά του φαίνονται όχι μονάχα στη διεθνή επιστημονική αναγνώριση αλλά και, κυρίως, στα λαμπερά πρόσωπα των αποθεραπευθέντων παιδιών του.

Εδώ παραθέτουμε την ομιλία του Σάββα Μιχαήλ.

Θ.Κ.]

Σάββας Μιχαήλ

Τι νόημα έχει να συνεχίζεις να ζεις εάν η ζωή σου χάνει κάθε νόημα;

Τι νόημα έχει μια επιβίωση στο κενό, χωρίς κόσμο, χωρίς κανέναν γύρω σου, χωρίς τον πλησίον, σε ένα κενό απύθμενο ανάμεσα σε σένα και κάθε άλλο άνθρωπο, χωρίς εαυτό, με ένα αβυσσαλέο κενό μέσα σου, ένα τίποτα να σε ρουφά; Υπάρχει πιο ανυπόφορη οδύνη από το να έχεις μια ύπαρξη χωρίς όρους ύπαρξης, όπως είναι οι κοινωνικά αποκλεισμένοι, και προπαντός οι εξαρτημένοι από τις ουσίες ;

Επιβίωση χωρίς ζωή στο παρόν και χωρίς μέλλον; Κι όμως, η “εξάρτηση από τις ουσίες είναι μια παράδοξη στρατηγική επιβίωσης”¹Η Ιστορία του 18 Άνω, σελ. 16, επιμένει η φιλοσοφία και η πράξη της κλινικής απεξάρτησης 18 Άνω. Το τονίζει ξανά η Κατερίνα Μάτσα επικεφαλής της συλλογικής πορείας τού πρωτοπόρου 18 Άνω στο νέο βιβλίο της για την Ιστορία αυτής της πολυτάραχης διαδρομής. Στο πιο κρίσιμο σημείο σήμερα, η Ιστορία του 18 Άνω βγαίνει τον δημόσιο στίβο όχι σαν αποχαιρετισμός του παρελθόντος αλλά σαν όπλο στην μάχη για χειραφέτηση που συνεχίζεται στο παρόν και στο μέλλον, “χωρίς ημερομηνία λήξης”.

Με γνώση κατακτημένη με δύσκολους αγώνες, μια 40χρονη πρακτική εμπειρία, με την διεθνή αναγνώριση από την επιστημονική κοινότητα για την αποτελεσματικότητά της, η πάλη του 18 Άνω για την απεξάρτηση, μια πάλη για την Ζωή και όχι απλά για επιβίωση στηρίχτηκε στην προσέγγιση της τοξικομανίας ως κοινωνικής “παθολογίας της νεωτερικότητας” ενάντια στον κυρίαρχο βιολογικό αναγωγισμό της κατεστημένης ψυχιατρικής, μιας βιοπολιτικής που εξαφανίζει την ίδια την Ιστορία, κάθε κοινωνική διάσταση, μέσα σε ένα καπιταλιστικό σύστημα που μετατρέπει τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων σε σχέσεις ανάμεσα σε πράγματα. Μέσα από την αλλοτριωμένη και αλλοτριωτική οπτική της ίδιας της αλλοτρίωσης, κοινωνικής και ψυχικής, η τοξικομανία αναγορεύεται, σύμφωνα με τον περιβόητο χυδαίο ορισμό, σε “χρονία υποτροπιάζουσα νόσο του εγκεφάλου”²ό.π., σελ. 20, κατατάσσεται από το αμερικανικό DSM στις ψυχιατρικές διαταραχές, και θεωρείται ανίατη. Ο τοξικομανής εξορίζεται στο περιθώριο του κοινωνικού αποκλεισμού, στιγματισμένος με τα στερεότυπα του αθεράπευτα περιθωριακού και εγκληματία. Η θεραπευτική πράξη, όμως, του 18 Άνω, η πράξη ως κριτήριο της αλήθειας, απέδειξε, δεκαετίες τώρα ότι η σκλαβιά τής εξάρτησης μπορεί να νικηθεί, ότι ο “τοξικομανής γίνεται καλά”, ανακαλύπτει τον Άλλο και τον εαυτό του, αποκαλύπτει θαμμένα χαρίσματα, δεν επιβιώνει απλά αλλά ΖΕΙ, γίνεται μαχητής της ζωής, με όνειρα για το παρόν και το μέλλον, για μια ζωή, κοινωνική και προσωπική, επιτέλους ανθρώπινη.

Η φιλοσοφία και η θεραπευτική πράξη του 18 Άνω συναντιέται και εμπνέεται με τις πρωτοπόρες αντιλήψεις και τις χειραφετητικές πρακτικές του Καταλανού επαναστάτη ψυχιάτρου François Tosquelles, πρωτεργάτη της θεσμικής ψυχοθεραπείας, στην θρυλική κλινική του Saint Alban της νότιας Γαλλίας, στα χρόνια της ναζιστικής Κατοχής και της αντιφασιστικής Αντίστασης. Σκοπός τής ψυχοθεραπείας, για τον Τοσκεγιές -αλλά και για το 18 Άνω- δεν είναι η τεχνοκρατική διαχείριση της ψυχικής οδύνης, σε όλες τις μορφές, για να μην προκαλεί προβλήματα στο σύστημα και να υποτάσσεται στις ανάγκες της αναπαραγωγής του. Σκοπός της είναι soigner la vie – να φροντίζει, να περιθάλπει, να θεραπεύει την Ζωή.

Η Παθολογία της Νεωτερικότητας

Η Κατερίνα Μάτσα ονομάζει την εξάρτηση από τις ουσίες “εμβληματική παθολογία της νεωτερικότητας”³ό.π., σελ. 16.

Στις προνεωτερικές – προκαπιταλιστικές κοινωνίες, η χρήση παραισθησιογόνων είχε εντελώς διαφορετικό νόημα και ρόλο, ιδιαίτερα στις τελετουργίες για την αναπαραγωγή και ενίσχυση του κοινωνικού δεσμού της κοινότητας. Στην αστική νεωτερικότητα, αντίθετα, διαλύει τις κοινότητες, αποσαθρώνει τον κοινωνικό δεσμό, εξουδετερώνει τις κοινωνικές αντιστάσεις στα δεινά τής εκμετάλλευσης και καταπίεσης. Γίνεται όπλο χειραγώγησης των υποτελών τάξεων και στρωμάτων, προπαντός των πιο ανήσυχων νέων γενιών και πιο επικίνδυνων για την εξουσία των Κυριάρχων, προπαντός σε περιόδους κρίσης. Το βλέπουμε από τους βρετανικούς αποικιακούς “Πολέμους του Οπίου” στην Κίνα τον 19ο αιώνα μέχρι τις “επιδημίες ναρκωτικών” του 20ου και 21ου αιώνα.

Το συναντάμε όμως και στην αντίθετη πλευρά της Ιστορίας, στις αντιστάσεις στην παθολογία της νεωτερικότητας, στις επαναστατικές ανατροπές. Οι ρίζες της θεσμικής ψυχοθεραπείας του Τοσκεγιές βρίσκονται αναμφίβολα στην Ισπανική Επανάσταση, όπου ο ίδιος, σαν ιδρυτικό μέλος του αντισταλινικού POUM, πολέμησε στο Νότιο Μέτωπο επικεφαλής των ψυχιατρικών υπηρεσιών τών Δημοκρατικών στον πόλεμο κατά των φασιστών του Φράνκο. Η ίδια η εμπειρία της αυτοοργανωμένης και αυτοδιαχειριζόμενης θεραπευτικής κοινότητας του Σαιντ Αλμπάν είναι αξεχώριστη από την αντιναζιστική Αντίσταση και την συνάντηση της ψυχανάλυσης με τον μαρξισμό, αλλά και της Ποίησης και της Τέχνης με την ψυχοθεραπεία.

Το Σαιντ Αλμπάν θα γίνει το μεγάλο Σχολείο, στο οποίο θα μαθητεύσουν, στο πλευρό του Τοσκεγιές, μεταξύ άλλων ο Jean Oury και ο Frantz Fanon. Ο Ουρύ θα ιδρύσει αργότερα την πρωτοποριακή κλινική της La Borde, όπου μαζί με τον Félix Guattari θα αναπτύξουν παραπέρα την θεσμική ψυχοθεραπεία σε σύνδεση με τον ορίζοντα της κοινωνικής χειραφέτησης. Θα γίνουν πρωτοπόρο σημείο αναφοράς στην λεγόμενη “κόκκινη δεκαετία” που εμβληματικό της σταθμό έχει τον Μάη του ’68 κι όπου θα εμφανιστεί ένας ολόκληρος αστερισμός ανατρεπτικών εγχειρημάτων στον ευρύτερο χώρο της ψυχικής οδύνης: η αντιψυχιατρική των Laing και Cooper, η κοινότητα SPK στη Γερμανία, το ρεύμα αποασυλοποίησης του Basaglia στην Τεργέστη, η θεραπευτική αντιμετώπιση των εξαρτήσεων από τον Ollivenstein στο Marmottan κ.ά.

Τα ανατρεπτικά αυτά εγχειρήματα δεν μείνανε μόνο στις μητροπολιτικές χώρες τού ανεπτυγμένου καπιταλισμού. Ο Μαρτινικέζος Φραντς Φανόν τα μετάφερε και τα ανάπτυξε στις ιδιαίτερες συνθήκες των ψυχιατρείων της Αλγερίας και της Τυνησίας και προπαντός τα συνέδεσε με την αντιαποικιακή επανάσταση κατά του ιμπεριαλισμού, προπαντός με την αλγερίνικη και αφρικανική επανάσταση, στις οποίες ήταν άμεσα ενεργός μαχητής. Γι’ αυτό και θα μείνει αθάνατος με το τελευταίο έργο της σύντομης ζωής του: το βιβλίο Les Damnés de la Terre- Της Γης οι Κολασμένοι.

Η Ιστορία του 18 Άνω δείχνει πώς η ταπεινή, παραγνωρισμένη κι άγνωστη αρχικά, κλινική απεξάρτησης στο περιφρονημένο Δαφνί, την “αποθήκη ψυχών”, ήταν το όψιμο αλλά ώριμο τέκνο αυτής της διεθνούς θύελλας. Η ανομοιογενής ιδεολογικά, ετερόδοξη κι ανατρεπτική ιδρυτική του ομάδα, όπως και των Τετραδίων Ψυχιατρικής, του ευρύτερου κινήματος απο-ασυλοποίησης και ψυχιατρικής μεταρρύθμισης ήταν η αντιχουντική γενιά που γνώρισε από κοντά τις διεθνείς ανατρεπτικές εμπειρίες και θεωρητικές αναζητήσεις της δεκαετίας της διεθνούς θύελλας.

Το ότι ήταν γέννημά της και αναπόσπαστο μέρος το αναγνώρισε ο ίδιος ο Γκουατταρί, επιστρέφοντας από το κολαστήριο της Λέρου, στα πλαίσια ενός μεγάλου προγράμματος αποασυλοποίησης κι επισκεπτόμενος το 1989 το Δαφνί, μια “Λέρο στην πόρτα της Αθήνας” – και την απρόσμενη θετική του έκπληξη από το 18 Άνω, μια πρότυπη κλινική, μια μικρή Λα Μπορντ με ένα αστερισμό ομάδων τέχνης και ψυχοθεραπείας ομαδικής και ατομικής. Το δημοσιοποιεί ο ίδιος στο βιβλίο του Από την Λέρο στην Λα Μπορντ⁴Μετάφραση Ελισάβετ Κούκη, Κουκίδα 2015 σσ. 57-58. Στην Ιστορία του 19 Άνω παρατίθεται στις σσ. 54-55 , πλέκοντας το εγκώμιο μιας δημόσιας κλινικής απεξάρτησης που βρίσκεται, χωρίς βοήθεια, βαλλόμενη από το Κράτος και τα ιδιωτικά συμφέροντα – κι ενάντια στην οποία, σήμερα, επιχειρείται η άμεση διάλυσή της από την κυβέρνηση, η εξαφάνιση της Ιστορίας της, ακόμα και του ονόματος “18 Άνω”!

Παθολογία της Ελευθερίας

Ο γενάρχης του διεθνούς λαμπρού αστερισμού στον οποίο ανήκει και το 18 Άνω, ο επαναστάτης ψυχίατρος Φρανσουά Τοσκεγιές αναλύοντας το σύμπαν των ψυχικών διαταραχών που ταλανίζουν την ανθρωπότητα στους Μοντέρνους Καιρούς, και μάλιστα στην δική μας εποχή της αστικής παρακμής, το προσδιόρισε ως την Παθολογία της Ελευθερίας.

Με άλλα λόγια, το πεδίο μάχης στο οποίο βρίσκονται σε μια βίαιη σύγκρουση κυριολεκτικά μέχρι θανάτου:

• από την μια, οι κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις, οι μηχανισμοί επιτήρησης και τιμωρίας, τα ιδεολογικά όπλα της βιοεξουσίας της άρχουσας τάξης που επιχειρούν να συντηρήσουν και να αναπαράγουν την παθολογία του αχανούς χώρου της ψυχικής οδύνης των πληθυσμών, με την διαχείρισή του έτσι ώστε να αποφεύγονται κίνδυνοι, και να μετατρέπονται σε πειθήνιους “λειτουργικούς χρήστες” οι εξατομικευμένες υπάρξεις των αποκλεισμένων, οι τάχα ανίατοι και τάχα εγκληματίες του περιθωρίου·

• από την άλλη, οι ασυμβίβαστες δυνάμεις εκείνες της γνώσης και του αγώνα που στην παθολογία της ελευθερίας αντιπαραθέτουν το πάθος για την πανανθρώπινη λευτεριά, “το δυνατότερο από όλα τα κελιά”. Γιατί η ελευθερία είναι αδιαχώριστη από την ακατανίκητη ορμή της Ζωής, μιας ελεύθερης από δεσμά Ζωής με νόημα !

Σε μια παλιότερη ομιλία μας, που δημοσιεύτηκε στα μαχητικά Τετράδια Ψυχιατρικής (που ίδρυσε και συνεχίζει να διευθύνει η Κατερίνα Μάτσα⁵Βλ. Η Ιστορία… σσ 44-46), θυμίσαμε ότι στην αρχαιότητα, ο διαλεκτικός Πλάτων είχε διακρίνει και αντιπαραθέσει στους Νόμους του, τις δύο αντίθετες κι ασυμβίβαστες μεταξύ τους κατευθύνσεις:την Ιατρική των Δούλων και την Ιατρική των Ελεύθερων.⁶Πλάτων, Νόμοι 4 , 719e 7, 720a6, b8.

Στην Ιατρική των Δούλων, δούλοι-γιατροί συμπεριφέρονται σαν τύραννοι σε ασθενείς σκλάβους, αδιαφορώντας για την ανθρώπινη οδύνη, την ιδιαιτερότητα του κάθε ασθενούς, το αίτημά του για περίθαλψη, ανακούφιση, θεραπεία της ζωής, προπαντός για μια Ζωή πραγματικά ανθρώπινη.

Στην Ιατρική των Ελεύθερων και Ίσων θεραπευτών και θεραπευόμενων, υπάρχει κοινότητα, προσωπική προσοχή και φροντίδα, η επιστημονική γνώση δεν γίνεται εξουσία και τυραννία αλλά επικρατεί η ανθρώπινη σχέση και ένας διαρκής διάλογος μεταξύ ελευθέρων προσώπων που ο καθένας διδάσκει με πειθώ και μαθαίνει ο ένας από τον άλλο, σε ένα διαλέγεσθαι που βρίσκεται “του φιλοσοφείν εγγύς”.⁷Νόμοι 9, 857c4-e1

Στους Μοντέρνους Καιρούς μας, της παθολογίας της ελευθερίας, προπαντός σήμερα, στην εποχή της όψιμης αστικής παρακμής, πάνω στο πεδίο της διεξαγόμενης μάχης ποια Ιατρική θα επικρατήσει; Η θανατοπολιτική των δούλων του συστήματος και των τυράννων των χρόνων του Τραμπ, το λεγόμενο Neoliberal Order Breakdown Syndrome – NOBS, το Σύνδρομο Κατάρρευσης της Νεοφιλελεύθερης Τάξης ή το να θεραπεύεις την ζωή μέσα στην Ελευθερία των Ίσων;

Την ανελεύθερη παθολογία της εξάρτησης υπηρετεί, στις μέρες μας και στον τόπο μας, το τεχνοκρατικό όσο και ανορθολογικό κατασκεύασμα του νόμου Βαρτζόπουλου της κυβέρνησης Μητσοτάκη.

Ενάντια στην θανατοπολιτική των κρατούντων, υψώνεται το πάθος για την λευτεριά των πρωτοπόρων της απεξάρτησης, μαζί και των Συλλογικών Δράσεων Κοινωνικής Αλληλεγγύης στο 18 Άνω. Ένα πάθος για την λευτεριά που είναι δυνατότερο από όλα τα κελιά της εξάρτησης, της φυλακής, μιας τυφλής και μαύρης μοίρας, που οδηγεί τελικά στο νεκροταφείο.

Το πάθος τούτο ανατροπής της παθολογίας που τυραννά την ελευθερία είναι ισχυρό γιατί είναι η αναγεννημένη ορμή θεραπείας της ίδιας της ζωής.

Ακούστε αυτήν την βούληση ζωής μέσα από λόγια των ίδιων των θεραπευόμενων και θεραπευμένων των Συλλογικών Δράσεων για το 18 Άνω, όπως παραθέτει η Κατερίνα Μάτσα στο τελευταίο βιβλίο της.

Λέει η Μαρία: «Η κόλαση είναι εδώ, ο πόλεμος είναι τώρα. Μοναδική λύση η αγάπη. Σας γνώρισα και δεν είμαι πια μόνη. Σας γνώρισα και μπορώ να λέγομαι άνθρωπος. Ευχαριστώ».⁸Η Ιστορία…, σελ. 171

Εξιστορεί κι η Όλγα: «Η μητέρα μου δεν πήρε αγάπη, έμαθε να εργάζεται για την επιβίωση, συνεπώς δεν ήξερε να δείξει την αγάπη της. Ο πατέρας μου πιο σκληρός: μεγάλωσα με ξύλο, βία, βρισιές και χρήση από εκείνον. Ζητιάνευα στην ηλικία των πέντε ετών και φοβόμουν. Γεμάτη απόγνωση και τρόμο ένοιωσα την εγκατάλειψη, όταν με έβαλε στο ορφανοτροφείο και έφυγε. Ένα κουρελιασμένο παιδί εφτά ετών μες στην ψείρα, γεμάτο φοβίες μεγάλωνε σε ένα αυστηρό περιβάλλον. Μεγαλώνοντας ήρθε η χρήση, να καλύψει όλα εκείνα που μου στέρησαν, κλεισμένα σε μία λέξη: “αγάπη”. Το 18 ΑΝΩ είναι η οικογένεια που δεν είχα ποτέ. […] Ναι, αυτό είναι το 18 ΑΝΩ, ένας αγώνας ανθρωπιάς και αλληλεγγύης, ζεσταίνει τις καρδιές μας και τις γεμίζει με φως.»⁹σσ. 171-172

Ο Στέλιος καυτηριάζει τους “οικονομικούς” στόχους του νόμου Βαρτζόπουλου και λέει:

«Σίγουρα στοιχίζουμε. Το κόστος να μετακυλιστεί σε ιδιώτες, καλύτερα για τα λογιστικά του κράτους επιχείρηση. […] ΕΙΜΑΣΤΕ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΚΑΙ Η ΖΩΗ ΜΑΣ ΕΧΕΙ ΑΞΙΑ. Όλοι οι άνθρωποι αξίζουν το δικαίωμα στην υγεία, στην ίαση από τον εθισμό-αρρώστια. Ας μην είμαστε εμείς οι τελευταίοι που απαλλάχθηκαν. Όπως δωρεάν το λάβαμε, έτσι δωρεάν πρέπει να το δώσουμε. [..] ΚΑΝΕΝΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΔΕΝ ΓΕΝΝΙΕΤΑΙ ΕΘΙΣΜΕΝΟΣ».¹⁰σελ. 172

Ο Χρήστος θα μιλήσει για το μεγάλο διακύβευμα που βρίσκεται στο κέντρο του έργου του 18 Άνω: «Για μένα το 18ΑΝΩ δίνει την ευκαιρία να διαλέξεις ζωή και να την απολαμβάνεις. Να γίνεις καλύτερος άνθρωπος, να ζήσεις καθαρός, πάντα σε εξέλιξη και να έχουν όλα νόημα γύρω σου».¹¹σελ. 172

Η Αντίσταση είναι Ίαση

Ο ηρωικός απεργός πείνας Αρίστος Χατζής και όλη η αγωνιζόμενη κοινότητα των Κατειλημμένων Προσφυγικών τής Λεωφόρου Αλεξάνδρας, που απειλούνται κάθε στιγμή από Κράτος και κερδοσκόπους, έχουν ανατρέψει, με μια εμβληματική πρόταση, το περιβόητο θατσερικό TINA – There Is No Alternative, Δεν Υπάρχει Εναλλακτική, με το αγέρωχο: Ή θα νικήσουμε ή θα νικήσουμε!

Αυτή την ακλόνητη βούληση για Αντίσταση μέχρι την νίκη, συμπυκνώνει και το τραγούδι του αξέχαστου Δημήτρη Δημητράκα που έγινε ο ύμνος των Συλλογικών Δράσεων Κοινωνικής Αλληλεγγύης για το 18 Άνω, ένας ύμνος για την Αντίσταση σαν Θεραπεία και Ίαση Ζωής

Θ’ αντιστέκομαι όσο στα πόδια μου θα στέκομαι

Σ’ αυτούς που όνειρα γκρεμίζουν και δεν ντρέπονται

Θ’ αντιστέκομαι όσο στα πόδια μου θα στέκομαι

Της αδικίας το παιχνίδι δεν ανέχομαι

Έχω μια ζωή! ¹²Η Ιστορία…, σελ. 174

Αθήνα, 3/3/2026 – 4/3/2026