της Βίκυς Κανατά
Η Γροιλανδία έχει έλθει έντονα στο προσκήνιο ύστερα από τη ρητά διατυπωμένη πολλάκις ανακοίνωση – απειλή του φασίστα Τραμπ ότι θα ενσωματώσει το αρκτικό νησί στις ΗΠΑ για λόγους… “εθνικής ασφάλειας” (πλέουν, λέει, προφανώς στα ανοικτά, πλοία κινεζικά και ρωσικά – και ο ιμπεριαλιστής τραμπούκος δεν επιτρέπει την ελεύθερη ναυσιπλοῒα). Στην ουσία, η απειλή ενσωμάτωσης της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ (είτε δια εξαγοράς! είτε δια της βίας είναι μέρος των προετοιμασιών του ιμπεριαλισμού στην κρίση και παρακμή του στην προς ένα Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η ιμπεριαλιστική όμως στόχευση απειλεί να διασπάσει και να διαλύσει το ΝΑΤΟ, καθώς η Γροιλανδία επισήμως είναι μέρος της επικράτειας της Δανίας χώρας – μέλους του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμμάχων των ΗΠΑ! Η Γροιλανδία βρίσκεται υπό καθεστώς αυτονομίας, με αυτόνομη κυβέρνηση – αν και ο ντόπιος πληθυσμός, οι Ινουίτ, 56.542 περίπου κάτοικοι, επιθυμούν και αγωνίζονται για την ανεξαρτησία τους από τη Δανία. Και φυσικά, δεν επιθυμούν ούτε να εξαγοραστούν από τον εκατομμυριούχο Τραμπ ούτε βιαίως να κατακτηθούν από τις ΗΠΑ.
Η βία των αποικιοκρατικών δυνάμεων κατά των γηγενών κατοίκων της Γροιλανδίας Ινουίτ, έχει όμως και το φρικιαστικό της παρεθόν – στις απεχθείς πράξεις της Δανικής ιμπεριαλιστικής κυριαρχίας.
Η Γροιλανδία δεν είναι μόνο ένας απομακρυσμένος τόπος, έξω από τις μεγάλες συγκρούσεις της ιστορίας. Είναι ένα κλασικό παράδειγμα αποικιοκρατικής κυριαρχίας στην καρδιά του σύγχρονου καπιταλιστικού κόσμου. Η δανική εξουσία πάνω στο νησί δεν υπήρξε ποτέ «πολιτιστική αποστολή» ή «αναπτυξιακή βοήθεια», αλλά μια διαδικασία βίαιης ενσωμάτωσης, κοινωνικής μηχανικής και εθνικής καταπίεσης, με θύματα κυρίως τους Ινουίτ, τον αυτόχθονο πληθυσμό του νησιού.
Δύο σκοτεινές σελίδες της Δανικής κυριαρχίας έχουν (ξανά) έλθει στην επιφάνεια:
Πρώτον, το “πείραμα των μικρών Δανών” -Little Danes experiment- η υπόθεση των παιδιών που αποσπάστηκαν από τις οικογένειές τους βιαίως για να μετατραπούν σε πιόνια της Δανικής κυριαρχίας και
Δεύτερον, το πρόγραμμα μαζικής στείρωσης νέων γυναικών, ακόμη και ανήλικων κοριτσιών -με τοποθέτηση ενδομήτριου σπειράλ! Μια φρικιαστική μέθοδος προκειμένου να μην αναπαράγεται και μειωθεί ο γηγενής πληθυσμός των Ινουίτ. Ήταν συνειδητές πολιτικές επιλογές ενός κράτους που λειτουργούσε –και λειτουργεί– ως ιμπεριαλιστικό κέντρο απέναντι σε μια εσωτερική αποικία.
● Τη δεκαετία του 1950, δεκάδες παιδιά Ινουίτ μεταφέρθηκαν στη Δανία με το πρόσχημα της εκπαίδευσης και της «κοινωνικής ανύψωσης». Στην πράξη, επρόκειτο για ένα πείραμα βίαιης αφομοίωσης. Τα παιδιά αποκόπηκαν από τη γλώσσα, τον πολιτισμό και τις οικογένειές τους, εκπαιδεύτηκαν ώστε να γίνουν μια μικρή, πιστή ελίτ, αποξενωμένη τόσο από τη δανική εργατική τάξη όσο και από τον ίδιο τον λαό τους. Πολλά δεν επέστρεψαν ποτέ πραγματικά: ακόμα κι όταν γύρισαν στη Γροιλανδία, ήταν ξένα στον τόπο τους. Αυτό είναι το κλασικό αποικιοκρατικό μοτίβο: διάσπαση της καταπιεσμένης κοινωνίας, παραγωγή ενδιάμεσων στρωμάτων, αποδυνάμωση της συλλογικής αντίστασης.
● Ακόμα πιο ωμή ήταν η πολιτική ελέγχου των γεννήσεων που εφαρμόστηκε κυρίως από τη δεκαετία του 1960 και μετά. Χιλιάδες κορίτσια και γυναίκες υπέστησαν την τοποθέτηση ενδομήτριου σπιράλ χωρίς ενημέρωση ή συναίνεση. Τα μετέφεραν στο νοσοκομείο και τοποθετούσαν σπιράλ ακόμη και σε ανήλικα κορίτσια! Ο στόχος ήταν σαφής: ο περιορισμός της αύξησης του πληθυσμού των Ινουίτ, και για οικονομικούς λόγους, καθώς θεωρούνταν «κοινωνικό βάρος» και εμπόδιο στον “εκσυγχρονισμό” όπως τον όριζε το δανικό κράτος και επίσης για να εξαφανίσουν τον πληθυσμό που στη μεγάλη πλειοψηφία αντιτίθετο στην Δανική κυριαρχία. Πρόκειται για μια μορφή βιοπολιτικής βίας, όπου το κράτος παρεμβαίνει άμεσα στα σώματα των καταπιεσμένων για να ρυθμίσει την αναπαραγωγή τους προς όφελος του κεφαλαίου και της αποικιακής διοίκησης.
Το κατά τα άλλα δημοκρατικό κράτος της Δανίας έχει κατηγορηθεί για διάπραξη ωμής γενοκτονίας –ή/και για έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Σε μια χώρα που η αντισύλληψη ήταν παράνομη χωρίς τη συγκατάθεση των γονέων, γιατροί τοποθετούσαν σπιράλ στη μήτρα κοριτσιών κάτω των 15 ετών που δεν είχαν μείνει ποτέ έγκυες. Ως αποτέλεσμα αυτών των πρακτικών, το ποσοστό γεννήσεων στη Γροιλανδία μειώθηκε στο μισό μέσα σε λίγα μόνο χρόνια! Ωστόσο, κανείς δικαστής των αστικών δικαστηρίων δεν τόλμησε να λάβει τέτοια απόφαση – εξ άλλου κάποιοι από αυτούς ήξεραν να δικάζουν μόνο τον Μιλόσεβιτς και όχι τους δικούς τους ομοτράπεζους εγκληματίες του κράτους τους.
Από μαρξιστική σκοπιά, αυτές οι πολιτικές δεν μπορούν να ιδωθούν αποσπασματικά ή ηθικολογικά. Είναι οργανικά δεμένες με τη θέση της Γροιλανδίας στο παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα. Το νησί αποτελεί πηγή πρώτων υλών, στρατηγικό γεωπολιτικό χώρο και πεδίο επενδύσεων. Για να διασφαλιστεί αυτή η εκμετάλλευση, απαιτείται ένας πληθυσμός πειθαρχημένος, μειωμένος αριθμητικά και πολιτικά ακίνδυνος. Η «κοινωνική πολιτική» της Δανίας δεν ήταν τίποτε άλλο από συμπλήρωμα της οικονομικής εκμετάλλευσης.
Η αστική δημοκρατία της Δανίας, που συχνά προβάλλεται ως πρότυπο ανθρωπισμού και κοινωνικού κράτους, αποκαλύπτει εδώ το πραγματικό της πρόσωπο. Δεν υπάρχει «ουδέτερη» ή «ανθρώπινη» αστική εξουσία: σε συνθήκες εθνικής καταπίεσης, ακόμα και το πιο «προοδευτικό» κράτος είναι μηχανισμός καταναγκασμού. Η εθνική καταπίεση των Ινουίτ είναι αξεχώριστη από την επιδίωξη της ιμπεριαλιστικής – αποικιοκρατικής επιβολής της Δανίας απέναντι στον γηγενή πληθυσμό της Γροιλανδίας, συνυφασμένη με την ταξική κυριαρχία επί των εργαζόμενων, ανέργων, ψαράδων και φτωχών κοινοτήτων που ζουν στο περιθώριο της καπιταλιστικής ανάπτυξης.
Σήμερα, η Δανία αναγνωρίζει τμηματικά «σφάλματα» του παρελθόντος, προσφέρει κάποιες αποζημιώσεις σε περιορισμένο αριθμό θυμάτων, πρωθυπουργοί δηλώνουν δημόσια “συγγνώμη” και ζητάνε “συμφιλίωση” – των θυμάτων με τους θύτες. Αυτή η ρητορική δεν στοχεύει στη δικαιοσύνη, αλλά στη σταθερότητα. Είναι η κλασική τακτική της αστικής τάξης: ελεγχόμενη αυτοκριτική για να αποφευχθεί η ριζική αμφισβήτηση των σχέσεων εξουσίας. Όμως η αποικιοκρατία δεν είναι παρελθόν στη Γροιλανδία. Συνεχίζεται μέσα από την οικονομική εξάρτηση, την πολιτική επιτήρηση και την υποταγή στις ανάγκες της δυτικής ιμπεριαλιστικής αποικιοκρατίας.
Η πάλη για εθνική ανεξαρτησία της Γροιλανδίας ξεπερνά τα καπιταλιστικά πλαίσια. Η τροτσκιστική προοπτική της διαρκούς επανάστασης δείχνει έναν άλλο δρόμο: τον συνδυασμό του αγώνα για εθνική απελευθέρωση με την κοινωνική απελευθέρωση, την εργατική εξουσία και τον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό. Μόνο η ίδια η εργατική τάξη κι ο λαός της Γροιλανδίας, σε συμμαχία με τους εργαζόμενους της Δανίας και διεθνώς, μπορεί να βάλει τέλος σε αυτή τη μακρά ιστορία βίας και απανθρωπίας – αποκρούοντας συγχρόνως τις ιταμές απειλές του Τραμπ και των ακροδεξιών φασιστών του MAGA.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε τα εγκλήματα του παρελθόντος, της καπιταλιστικής και ιμπεριαλισιτκής εξουσίας. Η μνήμη των παιδιών που ξεριζώθηκαν και των γυναικών που είδαν τα σώματά τους να μετατρέπονται σε πεδίο κρατικού πειράματος δεν πρέπει να σβήσει. Ούτε όμως να γίνει μουσειακό έκθεμα. Πρέπει να γίνει όπλο πολιτικής συνείδησης. Γιατί η πραγματική δικαιοσύνη δεν θα έρθει από επιτροπές και απολογίες, αλλά από τη ρήξη με το σύστημα που γέννησε αυτά τα εγκλήματα: τον ιμπεριαλιστικό καπιταλισμό.