Η "ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΧΑΛΑΡΩΣΗ" ΤΗΣ ΕΚΤ ΚΑΙ ΟΙ ΦΥΓΟΚΕΝΤΡΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΖΩΝΗ

Η "ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΧΑΛΑΡΩΣΗ" ΤΗΣ ΕΚΤ ΚΑΙ ΟΙ ΦΥΓΟΚΕΝΤΡΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΖΩΝΗ

 

 

 

Η πρόσφατη απόφαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να προχωρήσει σε ένα πρόγραμμα “ποσοτικής χαλάρωσης” παρ’ ότι πέρασε στη σκιά της δημοσιότητας λόγω της… σεισμικής δόνησης που προκάλεσε το εκλογικό αποτέλεσμα της 25ης Ιανουαρίου, παραμένει ένα μείζονος σημασίας γεγονός που επηρεάζει και επηρεάζεται από τις εξελίξεις στην ταξική πάλη στην Ελλάδα και στην Ευρώπη.

Τί έκανε στις 22 Ιανουρίου, τρεις ημέρες πριν από τις ελληνικές εκλογές η ΕΚΤ;

Αποφάσισε να ανακοινώσει ότι πρόκειται να “τυπώσει” μέσα στους επόμενους μήνες περί το 1,14 τρισ. ευρώ και να χρηματοδοτήσει με αυτά την ευρωοικονομία αγοράζοντας κρατικά και εταιρικά ομόλογα καθησυχάζοντας τις αγορές κεφαλαίου για την παλιά υπόσχεση Ντράγκι ότι θα κάνει ό,τι χρειασθεί για το ευρώ.

Η κίνηση αυτή στα γενικά της χαρακτηριστικά μοιάζει σαν η ΕΚΤ να μιμείται με καθυστέρηση ετών την FED (αμερικάνικη ομοσπονδιακή κεντρική τράπεζα) σ’ αυτό που έκανε από το 2009, μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers, ξοδεύοντας περισσότερα από 3 τρισ. δολ. για να κρατήσει… ανοικτές τις τράπεζες και να εμποδίσει την μαζική χρεοκοπία τους συστήματος.

Η Fed σταμάτησε από τον περασμένο Οκτώβριο το τελευταίο (τρίτο) πρόγραμμα “ποσοτικής χαλάρωσης” (QE).

Πρέπει να σημειωθεί εδώ ότι στο γύρισμα του χρόνου 2011/2012 και ενώ είχε δρομολογηθεί η συζήτηση γιά το PSI+ (κούρεμα των ομολόγων) στην Ελλάδα, η ΕΚΤ είχε δρομολογήσει ένα πρόγραμμα φτηνού δανεισμού του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος της τάξης του ενός τρισ. ευρώ (LTROs) προφανώς για να αντιμετωπίσει τις συνέπειες στην ευρωζώνη από το επερχόμενο κούρεμα του ελληνικού χρέους…

Η αλήθεια όμως είναι ότι το πρόγραμμα “ποσοτικής χαλάρωσης” (QE) που ανακοίνωσε τώρα ο κ. Ντράγκι – χωρίς να υποτιμά κανείς τη σημασία του – δεν είναι σε πολλά επίπεδα ανάλογο εκείνων της Fed.

Οι λόγοι είναι βασικά τρεις και είναι εξαιρετικά σημαντικοί:

Το πρόγραμμα “ποσοστικής χαλάρωσης” της ΕΚΤ αντίθετα με εκείνα της Fed δεν αφορά συνολικά την Ευρωζώνη, αλλά την κάθε χώρα ξεχωριστά, με ευθύνη της ίδιας της χώρας σε ποσοστό 80%. Δηλάδη δεν θα αγοράζει η ΕΚΤ τα κρατικά ομόλογα των κρατών μελών ώστε να “νομιμοποιεί” έτσι με την δική της εγγύηση το αξιόχρεο των χωρών μελών αλλά η Κεντρική Τράπεζα της κάθε χώρας θα αγοράζει ομόλογα αναλαμβάνοντας το 80% του κινδύνου των συγκεκριμένων τίτλων, ενώ μόνο το υπόλοιπο 20% θα αναλαμβάνει ο ισολογισμός της ΕΚΤ, περιορίζοντας έστι στο ελάχιστο την “αμοιβαιοποίηση” του χρέους και την τάση δημοσιονομικής και πολιτικής ενοποίησης της Ευρωζώνης. Αυτό στην λογική των αγορών σημαίνει ότι αφού οι εθνικές κεντρικές τράπεζες αναλαμβάνουν το 80% της ευθύνης του κινδύνου, οι τίτλοι αυτοί διατηρούν πάνω τους τον “εθνικό” κίνδυνο χρεοστασίου της χώρας και κατα συνέπεια τα αντίστοιχα spreads (ύψος κόστους δανεισμού) προκειμένου να αγορασθεί το χρέος αυτό.

Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι η απόφαση αυτή του Ντράγκι δεν λύνει την εκρηκτική αντίφαση ανάμεσα στα συμφέροντα των κρατών/εθνών της ευρωζώνης και στην αδυναμία να αναπτυχθούν οι παραγωγικές δυνάμεις της (ανάκαμψη της οικονομίας) μέσα στο παρακμιακό αδιέξοδο του φαύλου κύκλου της υπερχρέωσης, της ύφεσης και του αποπληθωρισμού. Δεν σημαίνει όμως ότι πρέπει να υποτιμηθεί είτε γιατί είναι “μικρό” σαν ποσό (σ.σ. το 1,14 τρισ. ευρώ είναι γιγάντιο μέγεθος και θα… μοιράζονται 60 δισ. τον μήνα επί 20 μήνες τουλάχιστον), είτε γιατί παραμένει μοιρασμένο σε “εθνικές” ευθύνες συντηρώντας έτσι τις επιφυλάξεις του παγκοσμιοποιημένου χρηματιστικού κεφαλαίου που η ΕΚΤ θέλει να… συμπαρασύρει στη στήριξη των κρατικών χρεών.

Η δεύτερη διαφορά με τα όσα έκανε η Fed έχει να κάνει με το γεγονός ότι τα τρία προγράμματα QE της Fed συνοδεύονταν με αντίστοιχη δημοσιονομική χαλάρωση και ενίσχυση της καταναλωτικής δαπάνης τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα.

Χαρακτηριστική είναι στις ΗΠΑ η τεράστιας κλίμακας επενδυτική επέκταση στον χώρο της ενέργειας όπου άνοιξε ο τομέας της περιβαλλοντοκτόνου παραγωγής σχιστολιθικού φυσικού αερίου. Αντίθετα, στην Ευρωζώνη παραμένει σε ισχύ το ασφυκτικό πλαίσιο δημοσιονομικής προσαρμογής με ακραίο παράδειγμα την περίπτωση της Ελλάδας. Πράγμα που εμποδίζει να διοχετευθεί έστω και δια της… βίας χρηματοδότηση από το πρόγραμμα της ΕΚΤ σε επενδυτικές δαπάνες οι οποίες σε κρατικό επίπεδο λίγο πολύ απαγορεύονται και στον ιδιωτικό τομέα δεν έχουν λόγο σε περίοδο αποπληθωρισμού και ύφεσης να γίνουν… Όσο για το περιβόητο επδνυτικό σχέδιο – φάντασμα του Γιουνκέρ των 300 δισ. ευρώ ακόμα το ψάχνουν.

Η τρίτη διαφορά έχει να κάνει με το γεγονός ότι όταν “έτρεχαν” τα προγράμματα της Fed έτρεχαν ταυτόχρονα και τα προγράμματα ποσοτικής χαλάρωσης της Ιαπωνίας, της Αγγλίας και η ανάλογη παρέμβαση στην Κίνα, με την Ευρωζώνη να χρηματοδοτεί παράλληλα έστω και με το σταγονόμετρο τις τράπεζες με τα LTROs. Τώρα που αποφάσισε η ΕΚΤ να κινηθεί έχει κλείσει η κεντρική…. κάνουλα της Fed και έχει εξαντληθεί η αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων της Ιαπωνίας και της Αγγλίας, ενώ ταυτόχρονα έχει αρχίσει να αντιμετωπίζει προβλήματα η παρέμβαση της Κίνας. Μπορεί η με “εθνικούς” περιορισμούς και χωρίς δημοσιονομική χαλάρωση κινητοποίηση της ΕΚΤ να υποκαταστήσει την συντονισμένη διεθνώς αποτελεσματικότητα της Fed; Η πλειονότητα των αναλυτών διεθνώς αμφιβάλει…

Υπάρχει όμως και η ελληνική διάσταση στην αλά Ευρώπη ποσοτική χαλάρωση της ΕΚΤ που θα μπορούσε να αποδειχθεί “αχίλλειος πτέρνα” για το ευρώ.

Η ανακοίνωση της ΕΚΤ για το πρόγραμμα παρ’ ότι αναφέρει ότι δεν θα υπάρξουν κατ’ εξαίρεση συμπεριφορές σε κάποιες χώρες και ότι δεν εξαιρεί κανέναν, στην πραγματικότητα επισημοποιεί την εξαίρεση της Ελλάδας.

Πώς; Να πως: Η συμμετοχή στο πρόγραμμα έχει ως προϋπόθεση το τυπικό αξιόχρεο του κάθε ομολόγου και αυτό διασφαλίζεται, είτε από την διαβάθμιση των οίκων αξιολόγησης, είτε με την ύπαρξη προγράμματος στήριξης (μνημονίου).

Η Ελλάδα βρίσκεται σε μνημόνιο –ακόμα– μέχρι τις 28/2 και μέχρι τότε δικαιούται συμμετοχής. Όμως το πρόγραμμα της ΕΚΤ θα αρχίσει να υλοποιείται από τον Μάρτιο.

Και έτσι η Ελλάδα παρ’ ότι μέλος της Ευρωζώνης και της νομισματικής ένωσης του ευρώ δεν θα μπορεί να ενισχυθεί με τις αγορές κρατικών ομολόγων.

Αυτό όμως θα επιβεβαιώσει τις επιφυλάξεις των αγορών απέναντι στο πρόγραμμα λόγω των “εθνικών” κινδύνων, σήμερα της Ελλάδας και αύριο οποιουδήποτε πάρει τη θέση της οδηγώντας σε “ξήλωμα” της Ευρωζώνης και του ευρώ, δημιουργώντας ερωτηματικά για την αξιοπιστία του Ντράγκι και του ευρώ…  

Γ. Αγγ.