της Behnaz Tebrizi*

[Το κείμενο της Behnaz Tebrizi δημοσιεύεται στο διαδικτυακό redmed. (http://redmed.org/article/and-without-our-headscarves-onwards-revolution)

Στην εισαγωγή του το Επαναστατικό Εργατικό Κόμμα (DIP) σημειώνει:

Στις 17 Δεκεμβρίου 2022 συμπληρώθηκε ο τρίτος μήνας της λαϊκής εξέγερσης που έχει προκαλέσει μια επαναστατική κρίση στο Ιράν. Η Τζίνα Μεχσά Εμινί, η 22χρονη Κούρδισσα γυναίκα, συνελήφθη στις 13 Σεπτεμβρίου από την “Αστυνομία Ηθικής”, όπως συνηθίζεται να αποκαλείται (στα τουρκικά και στις ευρωπαϊκές γλώσσες), ή Αστυνομία “Ιρσάντ” όπως λέγεται στο Ιράν. Η Τζίνα Εμινί βρέθηκε νεκρή στις 16 Σεπτεμβρίου, ενώ βρισκόταν ακόμα υπό κράτηση.

Στις 17 Σεπτεμβρίου, ο ιρανικός λαός έσπασε τις αλυσίδες του.

Ο Ιρανικός λαός, Πέρσες, Κούρδοι, Κούρδοι, Τούρκοι, Άραβες, Μπαλούτσι, ιδιαίτερα οι γυναίκες, γέμισαν τους δρόμους και τις πλατείες και φώναξαν “φτάνει πια!”. Από τότε, το Ιράν είναι μια κυψέλη δραστηριοτήτων. Είτε η καταστολή αυξηθεί, είτε γίνουν ακόμα και εν ψυχρώ εκτελέσεις, είτε το καθεστώς κάνει παραχωρήσεις, ο λαός δεν  πάει σπίτι του. Γιατί ο λαός θέλει την ανατροπή του καθεστώτος.

Η διαδικασία στο Ιράν δεν θα καθορίσει μόνο το μέλλον του γείτονά μας. Θα επηρεάσει επίσης βαθιά ολόκληρη την περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής και τη χώρα μας. Η Τουρκία ειδικότερα θα επηρεαστεί σε μεγάλο βαθμό από αυτές τις εξελίξεις. Η Τουρκία και το Ιράν δεν μοιράζονται μόνο σύνορα μήκους 500 χιλιομέτρων, αλλά και μια τεράστια ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά, ένα κοινό πρόβλημα στο ζήτημα του Ισλαμισμού και της κοσμικότητας και, τέλος, το Κουρδικό πρόβλημα. Το Ιράν είναι η πρώτη και μοναδική χώρα στη Μέση Ανατολή που αποκαλείται δημοκρατία, “Ισλαμική Δημοκρατία”. Με αυτό το χαρακτηριστικό, είχε πολύ σημαντική επιρροή στην άνοδο του Ισλαμιστικού κινήματος σε ολόκληρη την περιοχή από το 1979 και μετά. Τώρα που αυτό το καθεστώς κλονίζεται, φυσικά θα έχει μεγάλο αντίκτυπο προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Ως Επαναστατικό Εργατικό Κόμμα (DIP), χαιρετίζουμε τον Ιρανικό λαό για τον έντιμο και ηρωικό αγώνα του με την ευκαιρία του τρίτου μήνα αυτής της λαϊκής εξέγερσης, η οποία κινείται προς μια επαναστατική ανάταση. Δηλώνουμε την αλληλεγγύη μας στο μεγάλο επαναστατικό ξέσπασμα. Αυτό το Σαββατοκύριακο [24-25/12/2022] η ιστοσελίδα μας και γενικότερα τα έντυπά μας θα δημοσιεύσουν κείμενα με επίκεντρο την επαναστατική εξέγερση του Ιράν. Θα μοιραστούμε παραδείγματα από τη νέα επαναστατική «μουσική» που μεταφέρει το επαναστατικό πνεύμα τού Ιρανικού λαού και των γυναικών, αυτή τη μεγάλη «τέχνη» της ανθρωπότητας που κάνει την τυραννία της Τουρκίας να τρέμει κάθε φορά που ακούει γι’ αυτά τα γεγονοτα.

Ανοίγουμε τον φάκελό μας με ένα ουσιαστικό βήμα, με ένα άρθρο μιας Ιρανής συντρόφισσας, της Μπενάζ Ταμπρίζι.

DIP

Behnaz Tebrizi

Με ή χωρίς μαντήλα, ας προχωρήσουμε προς την επανάσταση

Το Ιράν έμεινε η μόνη χώρα στον κόσμο όπου η μαντήλα είναι υποχρεωτική, αφού η Σαουδική Αραβία το σταμάτησε το 2019. Πώς όμως η υποχρεωτική μαντήλα έγινε μάστιγα για τον Ιρανικό λαό; Αυτό το άρθρο θα συνοψίσει αυτή τη διαδικασία.]

Μόλις ο Χομεϊνί ήρθε στην εξουσία με την επανάσταση το 1979, έθεσε το θέμα της μαντήλας. Ήδη από τις 8 Μαρτίου 1979, δεκάδες χιλιάδες γυναίκες βγήκαν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν ενάντια σε ένα ενδεχόμενο υποχρεωτικής μαντίλας. “Δεν κάναμε επανάσταση για να γυρίσουμε πίσω”, φώναζαν. Ο Χομεϊνί είπε ότι οι γυναίκες μπορούσαν να εργάζονται όπως και πριν, αλλά τώρα έπρεπε να καλύπτονται σύμφωνα με το Ισλάμ. Η υποχρεωτική μαντήλα ξεκίνησε με την πρακτική του αποκλεισμού των γυναικών υπαλλήλων σε κυβερνητικά γραφεία που δεν φορούσαν την κατάλληλη μαντήλα, πριν γίνει νόμος. Χιλιάδες γυναίκες παραιτήθηκαν επειδή αρνήθηκαν να φορέσουν το υποχρεωτικό πέπλο. Οι έντονες διαμαρτυρίες που ακολούθησαν κατεστάλησαν βίαια και εκατοντάδες φυλακίστηκαν. Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, το Ισλαμικό πέπλο ορίστηκε από την κυβέρνηση και όλες οι εργαζόμενες γυναίκες υποχρεώθηκαν να ακολουθούν αυτόν τον ορισμό. Το 1983, έγινε νόμος στο κοινοβούλιο και για τις γυναίκες χωρίς μαντήλα προβλέπονταν καταδίκη σε φυλάκιση 1 έως 10 μηνών και 74 μαστιγώσεις.

Αυτή η σκοτεινή περίοδος οδήγησε σε εκκαθαρίσεις διανοουμένων, πολιτικές διαμάχες, την έξοδο πολλών αντιφρονούντων και την παύση των εξεγέρσεων κατά της μαντίλας. Στη δεκαετία του ’80, ένα στυλ μαντήλας υιοθετήθηκε από την Ισλαμική Δημοκρατία και έκτοτε οι γυναίκες με και χωρίς το τσαντόρ αντιπροσωπεύουν δύο διαφορετικά τμήματα της κοινωνίας. Το “μαύρο τσαντόρ” έγινε το σύμβολο της θεοκρατίας ως νέο στυλ κάλυψης και οι γυναίκες υποχρεώθηκαν να φορούν το τσαντόρ σε δημόσιους χώρους, ξεκινώντας από τα γυμνάσια. Φυσικά, τέτοιοι ενδυματολογικοί κώδικες δεν ίσχυαν μόνο για τις γυναίκες – ούτε οι άνδρες επιτρεπόταν να φορούν κοντά μανίκια, τζιν ή σορτς σε δημόσιους χώρους. Τα γένια, ιδίως για τους ανώτερους κρατικούς υπαλλήλους, έγιναν σχεδόν υποχρεωτικά, στην πράξη. Η παρακολούθηση των προσευχών της Παρασκευής και η συμμετοχή σε οργανωμένες από το κράτος συγκεντρώσεις έγιναν επίσης υποχρέωση για τους δημόσιους υπαλλήλους. Κάθε κυβερνητικό γραφείο, πανεπιστήμιο και σχολείο εποπτευόταν από μια ειδική μονάδα “ασφαλείας”. Αυτές οι μονάδες ασφαλείας συγχωνεύτηκαν αργότερα και άρχισαν να λειτουργούν υπό την ονομασία “οργανισμός εθνικής ασφάλειας”. Αντί να προστατεύουν την ασφάλεια της χώρας, αυτές οι μονάδες ασφαλείας εξέταζαν την ενδυμασία των υπαλλήλων, αν προσεύχονταν, πόσο καιρό άφηναν τα γένια τους, αν χόρευαν σε γάμους κ.λπ. εκδίδοντας προειδοποιήσεις και, αν ήταν απαραίτητο, τιμωρίες μέχρι και απολύσεις.

Όπως γίνεται αντιληπτό, η υποχρεωτική μαντήλα και οι αντίστοιχοι κανόνες για την ενδυμασία των ανδρών δεν προέρχονταν στην πραγματικότητα από την ευσυνείδητη τήρηση των θρησκευτικών κανόνων. Εφαρμόστηκαν ως εγγύηση για τη συνέχιση της κυριαρχίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας επί της κοινωνίας. Με άλλα λόγια, ήταν στην πραγματικότητα ένας μηχανισμός για τη διατήρηση της τυραννίας των μουλάδων. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το καθεστώς έχει απαντήσει με πολύ σκληρή επίθεση κάθε φορά που οι γυναίκες το αμφισβητούσαν.

Χαλάρωση

Από τα τέλη της δεκαετίας του ’90 και μετά, ο τρόπος με τον οποίο επιβαλλόταν η μπούρκα αφέθηκε στην απόφαση των δήμων, της μικρότερης διοικητικής μονάδας στις περιφέρειες. Έτσι, σε πολλές πόλεις, η μπούρκα καταργήθηκε για τις  υπαλλήλους του δημοσίου και τις φοιτήτριες. Επιπλέον, καταργήθηκαν και οι χρωματικοί κώδικες στα σχολεία. Μέχρι τη δεκαετία του 2000, δεν επιτρεπόταν κανένα ρούχο εκτός από μαύρο, καφέ και γκρι (συμπεριλαμβανομένης της μαντίλας), αλλά οι μεταγενέστερες γενιές άρχισαν να φορούν ροζ, κόκκινες και πράσινες στολές στο σχολείο.

Τα πρόσφατα διαδεδομένα εργαλεία, όπως το διαδίκτυο και η δορυφορική τεχνολογία, συνέβαλαν καθοριστικά στην ανατροφή μιας διαφορετικής γενιάς. Η Ιρανική κοινωνία άρχισε να θυμάται έννοιες για τις οποίες κάποτε είχε αγωνιστεί αλλά στη συνέχεια τις ξέχασε λόγω της καταπίεσης και του οκταετούς πολέμου με το Ιράκ. Φυσικά, αυτή η αλλαγή δεν συνέβη με τον ίδιο ρυθμό σε όλες τις περιοχές. Για παράδειγμα, μπορούσε κανείς να βγει στο δρόμο στο βόρειο τμήμα της Τεχεράνης (μια σχετικά πλούσια περιοχή) αλλά όχι στο νότιο τμήμα της Τεχεράνης (μια φτωχότερη περιοχή). Ομοίως, ένας δημόσιος υπάλληλος μπορούσε να βγει χωρίς μούσι στην Τεχεράνη αλλά εξακολουθούσε να δέχεται πιέσεις σε μια μικρότερη περιοχή. Οι “έλεγχοι ασφαλείας” (που μετρούν τη συμμόρφωση προς τη θρησκευτική συμπεριφορά) στις νέες αιτήσεις για εργασία ή στην εισαγωγή στα δημόσια πανεπιστήμια έχουν σε μεγάλο βαθμό εξαφανιστεί.

Αυτή η νέα γενιά δεν βρισκόταν υπό την επιρροή της περιόδου μετά το 1978 του φόβου, των εκτελέσεων, των δολοφονιών στο όνομα της “πολιτιστικής επανάστασης” και ως εκ τούτου ήταν πολύ πιο γενναία. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παρείχαν έναν χώρο για να αποστασιοποιηθούν από την αντίδραση: μια εικονική κοινωνία χωρίς μαντίλες. Οι σχέσεις μεταξύ ανδρών και γυναικών ήταν πολύ πιο ελεύθερες από ό,τι προηγουμένως, ήταν δυνατό για άνδρες και γυναίκες να είναι φίλοι χωρίς να είναι εραστές (οι κοινωνικές φιλίες μπορούσαν να διατηρηθούν χάρη στο διαδίκτυο). Αυτή η νέα γενιά άλλαζε επίσης τις οικογένειές της.

Η ομολογία της Ισλαμικής Δημοκρατίας

Πριν από μερικά χρόνια, σύμφωνα με μια στατιστική που δημοσίευσε το Ιρανικό υπουργείο Πολιτισμού, το 70% του Ιρανικού λαού ήταν κατά της υποχρεωτικής μαντήλας. Σήμερα λοιπόν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με την εξέγερση του 70 τοις εκατό! Το υπόλοιπο 5 τοις εκατό του υπόλοιπου 30 τοις εκατό προσχωρεί σταδιακά σε αυτούς που είναι κατά της μαντήλας. Η θρησκευτική τυραννία δεν καταστρέφει μόνο την πίστη πολλών θρησκευόμενων ανθρώπων, αλλά αποδυναμώνει επίσης την πεποίθηση ότι η θρησκεία μπορεί να μεταβιβαστεί από γενιά σε γενιά, έτσι ώστε η θρησκεία να θεωρείται ως ένα πολιτισμικό στοιχείο που μπορεί να αλλάξει με την πάροδο του χρόνου. Σήμερα, οι νέοι που αγωνίζονται στους δρόμους εδώ και 3 μήνες είναι ενάντια στην ενιαία θρησκεία που επιβάλλει το κράτος. Αντιδρούν κατά των θρησκευτικών συμβόλων που χρησιμοποιεί το καθεστώς επειδή τους θυμίζουν περισσότερο την Ισλαμική Δημοκρατία παρά το Ισλάμ. Οι “μουλάδες” δεν είναι πλέον ιερές και σεβαστές θρησκευτικές μορφές, είναι πλέον τα σύμβολα του καθεστώτος και έχουν γίνει εχθροί (πρέπει να σημειωθεί ότι το καθεστώς φιμώνει και τους διαφωνούντες μουλάδες, οπότε δεν έχουν όλοι οι μουλάδες την ίδια άποψη).

Αυτή η διάκριση που κάναμε μεταξύ της θρησκείας του Ισλάμ και της Ισλαμικής Δημοκρατίας ως όργανο της κοσμικής εξουσίας και καταπίεσης όσον αφορά τους σκοπούς της υποχρεωτικής μαντήλας επιβεβαιώνεται και στον σημερινό αγώνα. Εκτός από τις νεαρές γυναίκες που αποκαλύπτουν τα μαλλιά τους σε διαμαρτυρίες, έναν συμβολισμό-πρόκληση κατά της τυραννίας, και ακόμη κυκλοφορούν με ακάλυπτο το κεφάλι στην καθημερινή ζωή, οι γυναίκες κάποιας ηλικίας που εξακολουθούν να καλύπτουν το κεφάλι τους αγωνίζονται επίσης ηρωικά. Για παράδειγμα, η Γκοχάρ Εσγκί, μια γυναίκα με μαντήλι, μητέρα ενός εργάτη-μπλόγκερ που δολοφονήθηκε με βασανιστήρια, έβγαλε τη μαντήλα της μπροστά στις κάμερες για να υποστηρίξει τις διαμαρτυρίες. Οι γυναίκες της παλαιότερης γενιάς, οι οποίες δεν συμμετέχουν στις διαδηλώσεις από φόβο ή για άλλους λόγους, στέκονται πίσω από τις κόρες τους και τις υποστηρίζουν. Αυτό δείχνει ξεκάθαρα ότι οι άνθρωποι στο Ιράν δεν πολεμούν τη θρησκεία του Ισλάμ. Αγωνίζονται κατά της τυραννίας των μουλάδων, δηλαδή ενός κρατικού μηχανισμού, ο οποίος χρησιμοποιεί τη θρησκεία ως εργαλείο κυριαρχίας, μια ιδεολογία ταξικής κυριαρχίας.

Αυτή είναι η στιγμή του επαναδιαχωρισμού του κοσμικού και του θρησκευτικού στο Ιράν. Είναι η στιγμή που η θρησκεία και το κράτος επιστρέφουν στις αντίστοιχες σφαίρες τους. Αυτό είναι το συμφέρον της εργατικής τάξης και των εργατών. Η επίτευξη μιας προλεταριακής κοσμικότητας από αυτόν τον αγώνα είναι ένα από τα κύρια καθήκοντα της πρωτοπορίας της εργατικής τάξης σε χώρες όπως το Ιράν.

Οι Ιρανές γυναίκες βρίσκονται σήμερα στους δρόμους φωνάζοντας “με μαντήλες ή χωρίς μαντήλες, βαδίζουμε προς την επανάσταση” και αυτές οι εξεγέρσεις είναι στην πραγματικότητα ενάντια στη συστηματική 40ετή καταπίεση των γυναικών, της εργατικής τάξης, των σουνιτικών μειονοτήτων και  μη περσικών λαών.

Μετάφραση Αρ. Μα.