της Κατερίνας Μάτσα
Jeffrey Berman, Ο Ίρβιν Ντ. Γιάλομ και η λογοτεχνία της ψυχοθεραπείας. Γράφοντας την ομιλούσα θεραπεία, εκδόσεις ΑΓΡΑ, 2025
Οι μέρες των γιορτών προσφέρονται για την ανάγνωση βιβλίων, ιδιαίτερα εκείνων που παρέχουν γνώσεις και συνάμα ευχαρίστηση. Σε αυτή την κατηγορία ανήκει το βιβλίο του Μπέρμαν για το έργο τού Γιάλομ.
Ο Μπέρμαν είναι καθηγητής αγγλικής φιλολογίας στο πανεπιστήμιο Ωλμπανυ, στο κρατικό πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης. Θαυμάζει τον Γιάλομ, όπως λέει, «για τη συνεισφορά του στην ψυχοθεραπεία και τη λογοτεχνία και για τον απέραντο ανθρωπισμό του». Ο υπαρξιακός ψυχοθεραπευτής Γιάλομ στα βιβλία του αφηγείται με καταπληκτική δεξιοτεχνία ιστορίες των ασθενών του και με αυτόν τον τρόπο διδάσκει την τέχνη της ψυχοθεραπείας.
Στα 13 κεφάλαια του βιβλίου αναλύει το έργο του Γιάλομ, αφηγητή και ψυχοθεραπευτή, μέσα από τα σπουδαία βιβλία του, «Θεωρία και Πράξη της Ομαδικής Ψυχοθεραπείας», «Ο δήμιος του Ερωτα», «Όταν έκλαψε ο Νίτσε», «Στο ντιβάνι», «Η μάνα και το νόημα της ζωής», «Το δώρο της ψυχοθεραπείας», « Η θεραπεία του Σοπενάουερ», «Στον κήπο του Επίκουρου», «Το πρόβλημα Σπινόζα», «Πλάσματα μιας μέρας», κ.ά. Με αυτόν τον τρόπο, μέσα από τις συναρπαστικές ιστορίες, συνοψίζει με μαεστρία όλη την ψυχοθεραπευτική θεωρία και πράξη του Γιάλομ, ο οποίος αγαπούσε και μελετούσε όλους τους σπουδαίους λογοτέχνες και φιλοσόφους. Αυτή η γνώση, σε συνδυασμό με την καταπληκτική, μυθοπλαστική του ικανότητα κάνει τα βιβλία του μια διαρκή πηγή απόλαυσης και συνάμα μια διαρκή μαθητεία στην τέχνη της ψυχοθεραπείας. Σε όλο του το έργο αναφέρεται στη λογοτεχνία, σε μυθιστορηματικές αφηγήσεις, στο θέατρο, εκεί δηλαδή που αποτυπώνεται με τον πιο καθαρό τρόπο η πολυπλοκότητα του ανθρώπινου ψυχισμού.
Όπως λέει στον ωραίο πρόλογό του ο ψυχίατρος Γιάννης Ζέρβας, η ψυχοθεραπευτική σχέση επηρεάζει καθοριστικά τον τρόπο αφήγησης του περιστατικού από τον ψυχοθεραπευτή. «Στο μέτρο που η αφήγηση περιλαμβάνει φροντίδα ο θεραπευτής θα βρεί τρόπο να “φροντίσει” και την παρουσίαση του ανθρώπου, με τον οποίο έχει σχετιστεί μέσα στην ψυχοθεραπεία. Η αφήγηση τότε βρίσκει τον εαυτό της, καθώς γίνεται αυτό που πρέπει καταρχάς να είναι: η φωνή της σχέσης» (σ. 19). Εξάλλου και ο ίδιος ο Φρόυντ είχε ιδιαίτερη εξοικείωση με τη λογοτεχνία και τη φιλοσοφία, αλλά και με τη συγγραφή και την αφήγηση.
Το Βιβλίο του Μπέρμαν, στην εξαιρετική μετάφραση του Σπήλιου- Νίκου Αργυρόπουλου και την άψογη επιμέλεια της έκδοσης από τον Σταύρο Πετσόπουλου, αξίζει πραγματικά να διαβαστεί όχι μόνο από τους ειδικούς της ψυχικής υγείας, αλλά και από όλους εκείνους που αγαπούν την καλή λογοτεχνία και τον άνθρωπο με τα πάθη του.