(ΚΑΙ) Η ΕΛΒΟ ΣΤΟ ΣΦΑΓΕΙΟ ΤΟΥ ΜΝΗΜΟΝΙΟΥ

συνέντευξη

Ενώ η κυβέρνηση στήνει τα θέατρα της “σκληρής διαπραγμάτευσης” με την τρόικα οι εργάτες της ΕΛΒΟ είναι απλήρωτοι από τον Απρίλιο και σε επίσχεση εργασίας από τις 3 Σεπτεμβρίου. Kaι καθώς η κυβέρνηση “ψάχνει” να βρεί από που θα  κάνει  τις  απολύσεις  που απαιτούν τα μνημόνια ο πέλεκυς των απολύσεων κρέμεται πάνω από τα κεφάλια των εργατών.

Μιλήσαμε με τον Κ.Σ., εργάτη της ΕΛΒΟ και μέλος του ανεξάρτητου σχήματος “Ενότητα Εργαζομένων ΕΛΒΟ”:

Ν.Π.: Αγαπητέ Κ., πείτε μας κάποια πράγματα για την ιστορία του εργοστασίου της ΕΛΒΟ;

Κ.Σ.: Το εργοστάσιο ιδρύθηκε το 1972 από την χούντα σε συνεργασία με την Στάγερ Αυστρίας. Η Στάγερ πήρε συμβάσεις από την χούντα, οι οποίες υλοποιήθηκαν στην μεταπολίτευση και αφορούσαν την ανανέωση του στόλου φορτηγών του ελληνικού στρατού με περίπου 10.500 φορτηγά. Παράλληλα υπήρξε συμφωνία με την κυβέρνηση της μεταπολίτευσης, με τον Καραμανλή, με βάση την οποίαν οι αγρότες έπαιρναν δάνεια από την Αγροτική Τράπεζα για να αγοράσουν φορτηγά και τρακτέρ από την Στάγερ.

Η Στάγερ έκανε πάρα πολλά κέρδη σε όλο αυτό το διάστημα. Όταν όμως καταργήθηκαν αυτές οι συμφωνίες η Στάγερ σηκώθηκε και έφυγε. Το εργοστάσιο εθνικοποιήθηκε από την κυβέρνηση Παπανδρέου το 1986 και λειτούργησε υπό αυτήν την μορφή μέχρι το 2000, που η κυβέρνηση Σημίτη πούλησε το 43% των μετοχών έναντι 4,5 δισεκατομμυρίων δραχμών στον όμιλο Μυτιληναίου, ενώ ταυτόχρονα του παραχώρησε το μάνατζμεντ για 15 χρόνια. Ο Μυτιληναίος πήρε όλες τις συμβάσεις για την Ολυμπιάδα της Αθήνας και για άρματα μάχης Λέοπαρντ. Όταν όμως εκτίμησε ότι αυτά δεν θα συνεχιστούν και τον πρόλαβε η κρίση το 2010 σηκώθηκε και έφυγε, αφήνοντας την ΕΛΒΟ με 115 εκατομμύρια ζημίες, χωρίς να αναλάβει να πληρώσει ούτε ένα ευρώ, και αφήνοντας και τις μετοχές του. Από τότε δεν τον έχει αναζητήσει κανένας για να του αποδώσει ευθύνες για τον τρόπο που έφυγε, 5 χρόνια πριν λήξει η σύμβασή του και με το φέσι στην εταιρεία, την οποία πήρε με 1200 εργαζόμενους και δουλειές και την άφησε με 400 εργαζόμενους και χωρίς δουλειές. Από το 2010 η εταιρεία απαξιώνεται συστηματικά και στο παραγωγικό της κομμάτι και στο εμπορικό, με αποτέλεσμα σήμερα να έχουν μείνει 350 περίπου εργαζόμενοι στην ΕΛΒΟ, χωρίς να υπάρχει μεγάλο έργο παραγωγής αλλά χωρίς να έχει ούτε και πολύ μεγάλες ζημίες. Οι ζημίες που άφησε ο Μυτιληναίος, με τις αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου που έκανε κατόπιν το ελληνικό δημόσιο, έχουν συρρικνωθεί στα 63 εκατομμύρια. Ουσιαστικά δηλαδή το ελληνικό δημόσιο έβαζε λεφτά για αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου ώστε να πληρώνει τις ζημίες του Μυτιληναίου.

Το εργοστάσιο σήμερα δεν έχει σοβαρό έργο, είναι περίπου 35 εκατομμύρια το ανεκτέλεστο έργο του, το οποίο λόγω αδυναμίας ρευστότητας της εταιρείας έχει μείνει στάσιμο. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα το προσωπικό από τον Απρίλιο του 2013 να είναι απλήρωτο, από τις 3 Σεπτέμβρη να είναι σε επίσχεση εργασίας και με την τρόικα να επιμένει στο κλείσιμο της απαξιωμένης πλέον ΕΛΒΟ, ενώ το εναλλακτικό σενάριο που αντιπροτείνει η κυβέρνηση είναι εκκαθάριση εν λειτουργία, που είναι ουσιαστικά το ίδιο με της τρόικας! Απλά στο σενάριο εκκαθάρισης εν λειτουργία το οποίο προκρίνει η κυβέρνηση πρέπει ο εκκαθαριστής ο οποίος θα αναλάβει τις τύχες της ΕΛΒΟ να μπορεί να πραγματοποιεί απολύσεις χωρίς να αποζημιώνει και να μπορεί να εκποιεί ή και να ενοικιάζει περιουσιακά στοιχεία της εταιρείας. Προϋπόθεση για να έρθει εκκαθαριστής είναι να μην έχει διοίκηση η ΕΛΒΟ, πράγμα το οποίο ισχύει αυτήν την στιγμή.

Ν.Π.: Ήδη μέσα από το ιστορικό, κατέληξες και στην σημερινή κατάσταση. Τα τελευταία χρόνια της κρίσης; πώς άλλαξαν τα πράγματα για την ΕΛΒΟ και τους εργάτες της;

Κ.Σ.: Οι μειώσεις μισθών ξεκίνησαν από το 2010 γιατί το προσωπικό της εταιρείας -ως ανήκουσα στο ευρύτερο δημόσιο- εντάχθηκε στο ενιαίο μισθολόγιο. Αν συνυπολογήσουμε την κατάργηση των δώρων Χριστουγέννων και Πάσχα και του επιδόματος αδείας ο μέσος όρος μείωσης μισθού στην ΕΛΒΟ ήταν της τάξης του 50%! Απολύσεις δεν υπήρξαν, αλλά η ΕΛΒΟ είναι ένα εργοστάσιο γερόντων και ο Μυτιληναίος δεν αντικαθιστούσε κανέναν που έφευγε. Παράλληλα το 2005 μειώθηκε κατά 150 ή 180 άτομα το προσωπικό μέσω ενός προγράμματος εθελούσιας εξόδου με κίνητρα, το οποίο δημιουργήθηκε σε συνεργασία με το σωματείο που ελεγχόταν από ΠΑΣΚΕ και ΔΑΚΕ. Αυτοί που ήταν κοντά στην σύνταξη θεώρησαν δελεαστικό να πάρουν αυτό το πακέτο και να αποχωρήσουν.

Ν.Π.: Πώς αντιμετωπίστηκε αυτή η συνταρακτική μείωση μισθών, τόσο από την διοίκηση του σωματείου όσο και γενικά από τους εργάτες;

Κ.Σ.: Το ΔΣ του σωματείου κινούμενο στα πλαίσια της νομιμότητας το θεώρησε σαν αναγκαίο κακό, κατήγγειλε δηλαδή τις αιτίες των μειώσεων αλλά ουσιαστικά στήριξε την κυβέρνηση,  έφερνε κυβερνητικά στελέχη στις εγκαταστάσεις για να εξηγήσουν ότι αυτό είναι πρόσκαιρο, παροδικό, κάποια στιγμή θα ξεπεραστεί και θα επανέλθουμε. Εδώ δεν πρέπει να μας ξεφεύγει το γεγονός ότι το συνδικάτο στην ΕΛΒΟ και σε εργοστάσια σαν την ΕΛΒΟ νεμόταν εξουσία όλα αυτά τα χρόνια, λειτουργούσε δηλαδή περίπου σαν εργοδοσία, με αποτέλεσμα η πλειοψηφία των συναδέλφων να ακολουθεί πιστά και να εμπιστεύεται το σωματείο. Θεώρησαν λοιπόν οι περισσότεροι από τους συναδέλφους ότι αυτό κάποια στιγμή θα ξεπεραστεί. Όμως η κρίση προχωράει και βαθαίνει, οι περικοπές εντείνονταν και σήμερα που μιλάμε υπάρχει μια σημαντική μεταστροφή σε μέρος του κόσμου, με αποτέλεσμα στις εκλογές που θα έχουμε το αμέσως επόμενο διάστημα να παίζεται μέχρι και η πλειοψηφία της ΠΑΣΚΕ/ΔΑΚΕ στο ΔΣ.

Ν.Π.: Τώρα όμως που βρίσκεστε σε επίσχεση εργασίας υπάρχει προσπάθεια πέρα από το νομικό της επίσχεσης να γίνει κάποια κινητοποίηση παραπάνω;

Κ.Σ.: Από την διοίκηση του σωματείου όχι, γιατί είναι γραφειοκράτες και έχουν μάθει μόνο να κινούνται σε διαδρόμους, σε υπουργικά και βουλευτικά γραφεία· δεν υπάρχει καμιά κινηματική διάθεση σε αυτούς. Υπάρχει όμως το σχήμα (Ενότητα Εργαζομένων ΕΛΒΟ) το οποίο έχουμε ιδρύσει συνάδελφοι εδώ και 2,5 χρόνια, υπάρχει και το ΠΑΜΕ, το ΚΚΕ -η παλαιότερη ΕΣΑΚ- που πατροπαράδοτα έχει κάποιες μικρές δυνάμεις στο εργοστάσιο. Το σχήμα το οποίο έχουμε κάνει έχει μια δυναμική, αγκαλιάζεται από τον κόσμο, αλλά αυτό το αγκάλιασμα δεν είναι ακόμα αποτέλεσμα συνειδητοποίησης, αλλά ενστίκτου, δηλαδή βιώνει ο κόσμος ότι του έχουν κλέψει ουσιαστικά την ζωή και θέλει με κάποιο τρόπο να αντιδράσει. Θεωρεί ότι εμείς είμαστε έντιμοι και πως δεν κινούμαστε σε γραφειοκρατική κατεύθυνση και έρχεται κοντά· το μεγάλο στοίχημα όμως είναι να περάσει αυτός ο κόσμος από το ένστικτο στην συνείδηση για να έχει αποτέλεσμα αυτή η μεταστροφή, αλλιώς υπάρχει πιθανότητα να είναι παροδική, να ξεφουσκώσει, ή και να μην οδηγήσει και πουθενά, γιατί πιθανόν η ΕΛΒΟ το αμέσως επόμενο διάστημα να αποτελεί παρελθόν -όπως η ΕΡΤ.

Ν.Π.: Σε περίπτωση που κυριαρχήσει το “μοντέλο ΕΡΤ” για την ΕΛΒΟ -κατευθείαν κλείσιμο δηλαδή- τί διάθεση υπάρχει στο εργοστάσιο;

Κ.Σ.: Η δική μας πρόταση στην τελευταία συνέλευση του σωματείου ήταν κατάληψη του διοικητηρίου και του εργοστασίου. Βέβαια είναι ένα πολύ δύσκολο εγχείρημα αυτά να καταληφθούν, ακόμα κι αν θα έχουμε την στήριξη του σωματείου, διότι υπάρχουν και αντικειμενικές δυσκολίες σε αυτήν την κατάληψη. Η ΕΛΒΟ έχει εγκαταστάσεις και έκταση 273 στρεμμάτων, δεν είναι απλά ένα κτήριο, οι εγκαταστάσεις είναι τεράστιες και ο χώρος πάρα πολύ μεγάλος, ώστε για να μπορέσεις να τον καταλάβεις και να ελέγξεις την κατάληψη χρειάζεται πάρα πολύ μεγάλος όγκος δυνάμεων. Παρ’ όλα αυτά η δική μας πρόταση είναι να καταληφθεί, να μην μπει ούτε ο εκκαθαριστής και βέβαια να μην παρατήσουμε την ΕΛΒΟ, με αντίστοιχη αντιμετώπιση δηλαδή με αυτήν της ΕΡΤ, από άποψη κατάληψης.

Ν.Π.: Υπάρχει επαφή με τους εργάτες της ΒιοΜε και την πάλη τους για λειτουργία του εργοστασίου από τους ίδιους, χωρίς αφεντικό; Πώς στέκονται οι εργάτες της ΕΛΒΟ απέναντι σε αυτόν τον αγώνα;

Κ.Σ.: Το ζήτημα της ΒιοΜε είναι πολύ γνωστό στους εργαζόμενους και από την Ανοιχτή Πρωτοβουλία Αλληλεγγύης που έχει μοιράσει κείμενα, αλλά και από εμάς του σχήματος που διακινούσαμε στον χώρο τα κείμενα και τις αφίσσες της πρωτοβουλίας και της ΒιοΜε· επίσης σε όσες δράσεις έχει καλέσει η ΒιοΜε κάποιοι από εμάς είμαστε εκεί. Η διοίκηση του σωματείου κρατάει εχθρική στάση σε τέτοιου είδους εγχειρήματα, η ΠΑΣΚΕ και η ΔΑΚΕ -και το ΠΑΜΕ βεβαίως- είναι τελείως εχθρικά προς αυτό που συμβαίνει σήμερα στην ΒιοΜε.

Τώρα, αν ρωτάς κατά πόσον ένα παρόμοιο εγχείρημα μπορεί να συμβεί στην ΕΛΒΟ, λέω ότι είναι πολύ δύσκολο να συμβεί αυτό, γιατί η ΕΛΒΟ είναι κρατική περιουσία, είναι περίπου όπως η ΕΡΤ· και έπειτα η ΕΛΒΟ έχει έναν βασικό πελάτη, τον ελληνικό στρατό, αλλά ακόμα και στο πολιτικό όχημα όπου δραστηριοποιείται πάλι το δημόσιο είναι πελάτης της, οπότε θα έπρεπε να αλλάξει παραγωγικό προσανατολισμό η ΕΛΒΟ για να μπορέσει να στηρίξει ένα εγχείρημα συνεταιριστικό ή αυτοδιαχείρισης. Αυτό ακόμα και στα λόγια είναι δύσκολο να το πούμε, φαντάζομαι και στην πράξη είναι πολύ δύσκολο να επιτευχθεί. Επιπλέον η ΒιοΜε έχει να κάνει με έναν ιδιώτη που παράτησε το εργοστάσιο, ενώ εδώ το ελληνικό δημόσιο αποκλείεται να το παρατήσει, είναι στρατηγικής σημασίας αυτό το εργοστάσιο για το ελληνικό δημόσιο. Πιστεύω ότι το ελληνικό κράτος έχει σκοπό αυτό το εργοστάσιο να το παραχωρήσει σε κάποιον ιδιώτη, απαλλαγμένο από το προσωπικό του και από τις οφειλές του, δεν θα υπάρξει όμως ενδιάμεσα παραίτηση του εργοδότη, του ελληνικού δημοσίου δηλαδή, για να μπορέσουν οι εργάτες να ακολουθήσουν ένα τέτοιο εγχείρημα.

Ν.Π.: Αναφέρθηκες πριν στο ανεξάρτητο σχήμα το οποίο υπάρχει στο εργοστάσιο. Μπορείς να μας πεις κάποια πράγματα για το πως δημιουργήθηκε και τί στάση κράτησε ο “επίσημος” συνδικαλισμός απέναντί του;

Κ.Σ.: Η Ενότητα Εργαζομένων ΕΛΒΟ φτιάχτηκε την περίοδο που ήταν σε έξαρση οι πλατείες και οι αγνακτισμένοι από κάποιους συναδέλφους που βρισκόμασταν εκεί και ήμασταν κυρίως αριστεροί, ας πούμε. Οι συνάδελφοι αυτοί ξεκινήσαμε το 2010-2011, φτιάξαμε το σχήμα, το οποίο ήταν ολιγομελές στην αρχή, πήραμε μέρος στις εκλογές του 2011 και εκλέξαμε μια έδρα. Αυτό δεν είχε ξανασυμβεί στα 40 χρόνια της ΕΛΒΟ, πάντα οι έδρες μοιράζονταν ανάμεσα σε ΠΑΣΚΕ και ΔΑΚΕ ανάλογα με το ποιός ήταν στην κυβέρνηση και ανά δύο εκλογές πάλευε και το ΠΑΜΕ να πάρει μία έδρα.

Είναι διακριτή η παρουσία μας στην ΕΛΒΟ, γιατί οι ανακοινώσεις μας χτυπάνε την συνδικαλιστική γραφειοκρατία και τον εργοδοτικό και κυβερνητικό συνδικαλισμό, οπότε από το ΔΣ του σωματείου δεχθήκαμε σφοδρότατη επίθεση αυτοί που δραστηριοποιούμαστε ανοιχτά, αλλά και στις γενικές συνελεύσεις προσπάθησαν να μας διαβάλλουν με συκοφαντίες, μας προσδίδαν τον χαρακτηρισμό των αναρχικών και ιστορίες τέτοιες, νομίζοντας ότι με αυτόν τον τρόπο θα φοβηθεί κάποιος κόσμος και θα χαρακτηριστούμε περιθώριο και θα απομονωθούμε, πράγμα το οποίο δεν συνέβη. Έχουμε εκλογές στο αμέσως επόμενο διάστημα, την επόμενη εβδομάδα θα οριστικοποιηθεί η ημερομηνία τους. Ευελπιστούμε ότι θα κάνουμε κάτι καλύτερο σε αυτές τις εκλογές από μία έδρα, αλλά δεν είναι για μας το ζητούμενο αυτό. Το ζητούμενο είναι η συμμετοχή στο κίνημα και η συνειδητοποίηση των συναδέλφων για κοινές αποφάσεις και δράσεις.

Ν.Π.: Το σχήμα πώς προσπαθεί να προωθήσει τον αγώνα τόσο συγκεκριμένα στην ΕΛΒΟ όσο και γενικότερα στους εργατικούς αγώνες; Τί στόχους θέτει, αλλά και τί θεωρεί -ή εσύ προσωπικά- ότι χρειάζεται το εργατικό κίνημα για να ξεφύγει από την γραφειοκρατία και το τέλμα στο οποίο αυτή το έχει οδηγήσει;

Κ.Σ.: Οι στόχοι που προτείνει το σχήμα είναι ότι η ΕΛΒΟ πρέπει να παραμείνει στο δημόσιο, να διασφαλιστούν όλες οι θέσεις εργασίας και να καταργηθεί το ενιαίο μισθολόγιο· η νέα διοίκηση του σωματείου που θα προκύψει να παλέψει για αυτά, κι αν έχουμε συμμετοχή κι εμείς στην διοίκηση θα τα παλέψουμε και μέσα από το σωματείο. Η προσπάθεια όμως που κάνουμε είναι ο κόσμος που έχει πλαισιώσει το σχήμα σήμερα, ο οποίος είναι κόσμος που τόσα χρόνια λειτουργούσε με την ανάθεση και ήταν έξω από το κίνημα, να ενταχθεί σε αυτό. Στόχος μας λοιπόν είναι τον κόσμο αυτόν να τον εντάξουμε στο αντιγραφειοκρατικό κίνημα, σε ένα κίνημα που να μην ακολουθεί την συνδικαλιστική γραφειοκρατία, ούτε στις συγκεντρώσεις, ούτε στις πορείες, ούτε στις τακτικές, ούτε στις πολιτικές. Αυτό είναι το στοίχημα για μας και όχι το πόσες έδρες θα πάρουμε στις επόμενες εκλογές.

Αυτό που χρειάζεται το εργατικό κίνημα είναι συμμετοχή σε κατεύθυνση ταξική και χειραφετημένη. Όλοι γνωρίζουμε σήμερα ότι και στην ΓΣΕΕ και στις ομοσπονδίες και στα πρωτοβάθμια σωματεία ο τρόπος με τον οποίον εκλέγονται οι αντιπρόσωποι είναι αποτέλεσμα κλοπής καθαρά. Δηλαδή εκλέγονται αντιπρόσωποι από συνδικάτα τα οποία έχουν χιλιάδες ψηφοφόρους και κανέναν στο κίνημα. Ο τρόπος για να αντιμετωπιστεί αυτό το φαινόμενο είναι η ίδρυση νέων συνδικάτων ταξικών, να απεγκλωβιστεί ο κόσμος από τα παλιά συνδικάτα, γιατί αν μπεις στην λογική του ΠΑΜΕ για την αλλαγή συσχετισμών, αυτή γίνεται μόνο με έναν τρόπο μέσα σε αυτά τα σωματεία, με την κλοπή. Όσο κόσμο και αν μπορέσεις να συσπειρώσεις για να κατεβάσεις στις εκλογές αυτών των συνδικάτων, άλλος τόσος και μεγαλύτερος θα είναι ο βαθμός της κλοπής από την άλλη πλευρά, που θα γίνεται για να ελέγχονται τα συνδικάτα από τις συγκεκριμένες πλειοψηφίες. Άρα η αλλαγή συσχετισμών στα συνδικάτα έτσι όπως μπαίνει από το ΠΑΜΕ είναι λάθος, γιατί δεν προσφέρει τίποτα. Πρέπει να υπάρξει αλλαγή νοοτροπίας, όπου είναι δυνατόν να ιδρυθούν ανεξάρτητα ταξικά συνδικάτα που να δουλεύουν στην κατεύθυνση των κοινών δράσεων, μεταξύ των συνδικάτων αυτών εννοώ, των συλλογικών αποφάσεων και της ενεργού συμμετοχής όλων των συναδέλφων.

Ν.Π.: Έχετε κάνει καθόλου κινήσεις, όχι μόνο μέσα στην ΕΛΒΟ αλλά και με συναδέλφους από άλλα εργοστάσια για να συζητήσετε αυτήν την προοπτική, για να γίνει κάπως πιο συγκεκριμένο;

Κ.Σ.: Σε επίπεδο συζήτησης έχει γίνει αυτό με την ΒιοΜε, αλλά ακόμα παραμένει εκεί· έχουμε ανιχνεύσει την αναγκαιότητα τέτοιων εγχειρημάτων, δηλαδή ανεξάρτητων ταξικών σωματείων που να μην ελέγχονται από την γραφειοκρατία και να μην έχουν τα χαρακτηριστικά της γραφειοκρατίας, όμως απαιτούν δουλειά τέτοιου είδους προσπάθειες, η οποία ακόμα δεν έχει γίνει.

Θα ήθελα να επιμείνω λίγο στο ζήτημα των κλαδικών σωματείων, το οποίο έχει μπει σαν σκέψη και σαν επιθυμία, όπως είπα προηγουμένως, επειδή τα θεωρώ πάρα πολύ σημαντικά, γιατί θα μπορέσουν να χτυπήσουν την γραφειοκρατία εκεί που πονάει. Καί θα συσπειρώσουν κόσμο πιστεύω αν έχουν αυτά τα χαρακτηριστικά, αλλά και θα μπορέσουν να κάνουν τον θεσμό να λειτουργήσει πραγματικά, γιατί οι θεσμοί, τα σωματεία, οι ομοσπονδίες και τα εργατικά κέντρα σήμερα εκπροσωπούνται από πλειοψηφίες οι οποίες τα υπονομεύουν συνειδητά. Η ΓΣΕΕ κάνει απεργίες-ντουφεκιές, βγάζει ανακοινώσεις στις οποίες καταδικάζει και καταγγέλει τα αίτια της πολιτικής που ακολουθείται, αλλά τα περισσότερα μέλη της ΓΣΕΕ είναι και σε κεντρικές επιτροπές ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, κλπ, στηρίζουν την πολιτική που εφαρμόζεται, δηλαδή στηρίζουν στην πράξη την πολιτική που εφαρμόζουν, ενώ καταγγέλουν τα αποτελέσματα αυτής της πολιτικής. Πρόκειται για ένα διαχρονικό παπατζιλίκι εκ μέρους τους, το οποίο έχει σαν αποτέλεσμα στα μάτια του κόσμου να έχει καταρρακωθεί ο ίδιος ο θεσμός του συνδικαλισμού από αυτούς που τον εκπροσωπούν. Νομίζω ότι εάν ιδρυθούν και λειτουργήσουν ανεξάρτητα ταξικά συνδικάτα θα είναι και πλήγμα για την γραφειοκρατία και μεγάλο κέρδος για τους εργαζομένους.

Mάριος Mπ.