Η Καπιταλιστική Βαρβαρότητα πίσω από τις «Υπερβολικές Δόσεις»
Η είδηση:
Νεκροί δύο κρατούμενοι μέσα στις φυλακές Κορυδαλλού (14/3). Οι δύο φυλακισμένοι έχασαν τη ζωή τους, από χρήση ναρκωτικών μέσα στις φυλακές, ενώ ένας τρίτος νοσηλεύεται σε σοβαρή κατάσταση.
Στο νοσοκομείο των φυλακών μεταφέρθηκαν νεκροί ένας 47χρονος Έλληνας και ένας 43χρονος από το Μπαγκλαντές, ενώ ένας 29χρονος Μαυριτανός νοσηλεύεται σε σοβαρή κατάσταση.
Σύμφωνα με ανακοίνωση της Γενικής Γραμματείας (Αντ)Εγκληματικής Πολιτικής, οι κρατούμενοι λάμβαναν μεθαδόνη από τον ΕΟΠΑΕ), ωστόσο φαίνεται ότι είχαν πρόσβαση και σε άλλες ουσίες, όπως ψυχιατρικά φάρμακα και το συνθετικό ναρκωτικό σίσα, – ένα επικίνδυνο «κοκτέιλ», που εξετάζεται ως πιθανή αιτία των θανάτων.
της Βίκυς Κανατά
Η αποκάλυψη για τις υπερβολικές δόσεις (OD) στις φυλακές Κορυδαλλού δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο «τραγικό περιστατικό», ούτε μια απλή δυσλειτουργία της σωφρονιστικής πολιτικής. Είναι η κορυφή του παγόβουνου ενός συστήματος που σαπίζει εκ των έσω, ενός μηχανισμού που όχι μόνο αποτυγχάνει να προστατεύσει τη ζωή, αλλά ενεργά δημιουργεί τις συνθήκες για την καταστροφή της. Οι φυλακές δεν είναι ουδέτεροι χώροι «απονομής δικαιοσύνης» — είναι εργαστήρια κοινωνικού αποκλεισμού, βίας και, εν τέλει, εξόντωσης.
Από μια κομμουνιστική – τροτσκιστική σκοπιά, οι φυλακές αποτελούν αναπόσπαστο εργαλείο του αστικού κράτους. Δεν στοχεύουν στην «επανένταξη», όπως διακηρύσσουν οι επίσημοι λόγοι, αλλά στη διαχείριση των «περιττών» στρωμάτων που παράγει ο καπιταλισμός: φτωχοί, μετανάστες, τοξικοεξαρτημένοι, κοινωνικά αποκλεισμένοι. Στον Κορυδαλλό, αυτή η πραγματικότητα αποκτά μια ιδιαίτερα σκοτεινή μορφή. Οι συνθήκες υπερπληθυσμού, η έλλειψη ιατρικής φροντίδας, η διακίνηση ουσιών και η απουσία ουσιαστικού ελέγχου δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου η ζωή έχει μηδαμινή αξία.
Οι «υπερβολικές δόσεις» δεν μπορούν να ιδωθούν έξω από αυτό το πλαίσιο. Πώς είναι δυνατόν, σε έναν χώρο απόλυτου ελέγχου, να κυκλοφορούν ναρκωτικά σε τέτοια έκταση; Ποιος επωφελείται από αυτή τη διακίνηση; Η απάντηση δεν είναι απλή, αλλά σίγουρα δεν αθωώνει τους μηχανισμούς του κράτους. Η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι όπου υπάρχει καταστολή, ανθούν δίκτυα διαφθοράς και διαπλοκής. Οι φυλακές λειτουργούν ως μικρογραφία της κοινωνίας, σε συμπυκνωμένη μορφή: η εξουσία, η βία και το χρήμα καθορίζουν τα πάντα.
Ακόμη πιο ανησυχητικές είναι οι καταγγελίες ότι οι συνθήκες αυτές μπορούν να αξιοποιηθούν για την εκτέλεση «συμβολαίων θανάτου». Σε ένα περιβάλλον όπου η πρόσβαση σε ουσίες είναι ανεξέλεγκτη και η επιτήρηση επιλεκτική, η «υπερβολική δόση» μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε εργαλείο δολοφονίας χωρίς ίχνη. Το κράτος δεν χρειάζεται να δώσει άμεσες εντολές· αρκεί να διατηρεί ένα σύστημα όπου τέτοιες πρακτικές είναι εφικτές και, σχεδόν πάντα, ατιμώρητες.
Αυτό ακριβώς είναι το νόημα της κρατικής ευθύνης από μαρξιστική σκοπιά: δεν περιορίζεται στις άμεσες πράξεις, αλλά επεκτείνεται στις δομές που δημιουργεί και συντηρεί. Όταν οι φυλακές μετατρέπονται σε χώρους όπου η ζωή εξαρτάται από ισορροπίες τρόμου και παράνομων δικτύων, τότε το κράτος είναι συνυπεύθυνο για κάθε θάνατο που συμβαίνει εντός τους.
Ο διεθνιστικός μαρξισμός, με την έμφαση που δίνει στη διεθνή διάσταση της ταξικής πάλης και στην αποκάλυψη των μηχανισμών καταπίεσης, μας καλεί να δούμε πέρα από τα επιφανειακά γεγονότα. Οι φυλακές του Κορυδαλλού δεν είναι ένα ελληνικό «ιδιαίτερο πρόβλημα». Είναι μέρος μιας παγκόσμιας τάσης: από τις ΗΠΑ μέχρι την Ευρώπη, οι φυλακές λειτουργούν ως χώροι αποθήκευσης ανθρώπων, με υψηλά ποσοστά θανάτων, βίας και εκμετάλλευσης.
Η καπιταλιστική κρίση εντείνει αυτές τις συνθήκες. Όσο οι κοινωνικές ανισότητες διευρύνονται, τόσο αυξάνεται η ανάγκη του συστήματος να ελέγχει και να καταστέλλει. Οι φυλακές γεμίζουν, οι πόροι μειώνονται, και οι ζωές των κρατουμένων γίνονται ακόμη πιο αναλώσιμες. Οι «υπερβολικές δόσεις» είναι απλώς μια από τις πολλές μορφές με τις οποίες εκδηλώνεται αυτή η βαρβαρότητα.
Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, οι μερικές μεταρρυθμίσεις δεν αρκούν. Η βελτίωση των συνθηκών, η αύξηση του προσωπικού ή η αυστηροποίηση των ελέγχων μπορεί να περιορίσουν προσωρινά τα φαινόμενα, αλλά δεν αγγίζουν την ρίζα του προβλήματος. Όσο οι φυλακές λειτουργούν ως εργαλείο ταξικής κυριαρχίας, θα παραμένουν χώροι βίας και θανάτου.
Η κομμουνιστική προοπτική θέτει ένα πιο ριζοσπαστικό ερώτημα: ποια κοινωνία χρειάζεται φυλακές αυτού του τύπου; Μια κοινωνία που βασίζεται στην εκμετάλλευση και την ανισότητα δεν μπορεί να παράγει τίποτε άλλο παρά μηχανισμούς καταστολής. Η κατάργηση των απάνθρωπων συνθηκών στις φυλακές συνδέεται άρρηκτα με τον αγώνα για την ανατροπή του ίδιου του συστήματος που τις γεννά.
Ο Κορυδαλλός δεν είναι απλώς μια φυλακή. Είναι ένας καθρέφτης της κοινωνίας μας. Και αυτό που αντικατοπτρίζει είναι σκοτεινό: μια κοινωνία που ανέχεται —και τελικά παράγει— τον θάνατο των πιο αδύναμων μελών της. Το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξουν κι άλλες «υπερβολικές δόσεις». Το ερώτημα είναι πόσο ακόμη θα ανεχόμαστε ένα σύστημα που τις καθιστά αναπόφευκτες.