Βιβλιοπαρουσίαση: Κατερίνα Μάτσα
JEFFREY BERMAN, Ο Ιρβιν Ντ. Γιάλομ και η λογοτεχνία της ψυχοθεραπείας. Γράφοντας την ομιλούσα θεραπεία. Μετάφραση: Σπήλιος Νίκος Αργυρόπουλος, Πρόλογος: Γιάννης Ζέρβας, Εκδ. ΑΓΡΑ, 2025
Στο εξαιρετικό βιβλίο που μόλις εκδόθηκε από την ΑΓΡΑ παρουσιάζεται πολύ γλαφυρά το έργο τού χαρισματικού ψυχοθεραπευτή και μυθιστοριογράφου Ιρβιν Γιάλομ. Ο συγγραφέας του, Τζέφρυ Μπέρμαν, καθηγητής φιλολογίας στο κρατικό πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, πολύ εξοικειωμένος με το έργο του Γιάλομ και με τις λογοτεχνικές αναφορές που το στηρίζουν, φτιάχνει «μια εξαιρετική σύνοψη της ψυχοθεραπευτικής θεωρίας και πράξης του Γιάλομ», όπως τονίζει στον ωραίο πρόλογό του ο ψυχίατρος Γιάννης Ζέρβας.
Ο Γιάλομ, γιος ρώσων μεταναστών στις ΗΠΑ, έγινε ψυχίατρος επειδή η Ιατρική Σχολή ήταν πιο κοντά στον Τολστόι και τον Ντοστογιέφσκι, όπως συνήθιζε να λέει. Γράφει με ένα πολύ ξεχωριστό τρόπο χρησιμοποιώντας λογοτεχνικά παραδείγματα για να υποστηρίξει τις κλινικές παρατηρήσεις του σε ζητήματα ψυχοθεραπείας. Αντλεί το υλικό του από τους ασθενείς του, με μυθοπλαστικές αναφορές σε μυθιστορήματα, θεατρικά έργα και βιογραφίες που αποτυπώνουν με οξυδέρκεια την ανθρώπινη κατάσταση. Στα βιβλία του συναντά κανείς τον Κάφκα, τον Νίτσε, τον Σπινόζα, τον Σαίξπηρ, τον Γκαίτε, τον Βάγκνερ, τον Σοπενάουερ, τη Βιρτζίνια Γούλφ, τον Σέρλοκ Χολμς, τον Ολιβερ Σακς, τον Τολστόι και τόσους άλλους. Οι ιστορίες του, ακόμα και όταν ασχολούνται με το θάνατο δίνουν μαθήματα ζωής.
Ο Μπερμαν παρουσιάζει αναλυτικά όλα τα βιβλία του Γιάλομ. Από το πρώτο του το 1970 «θεωρία και πράξη της ψυχοθεραπείας», που έχει γίνει πλέον βασικό εγχειρίδιο ψυχοθεραπείας, μέχρι το τελευταίο, το 2017, « Αυτό ήταν η ζωή; Τότε άλλη μια φορά. Αναμνήσεις ενός ψυχιάτρου». Ενδιάμεσα γράφτηκαν η «Υπαρξιακή Ψυχοθεραπεία», «Δήμιος του Ερωτα», «Όταν έκλαψε ο Νίτσε», « Η μάνα και το νόημα της ζωής», «Πλάσματα μιας μέρας», «Στο ντιβάνι», «Η θεραπεία του Σοπενάουερ», «Το πρόβλημα Σπινόζα», «Το Δώρο της Ψυχοθεραπείας», «Στον κήπο του Επίκουρου». Σε όλα τα βιβλία του προσπαθεί να απομυθοποιήσει τη θεραπευτική διαδικασία και να διδάξει ήθος στους νέους ψυχοθεραπευτές. Όπως αποκαλύπτει η εκτενής παρουσίαση των βιβλίων από τον Μπέρμαν, ο Γιάλομ διακρίνεται για την αγάπη του προς τους ασθενείς, την αγάπη του προς τη φιλοσοφία, τη δεξιοτεχνία του στην αφήγηση ιστοριών.
Υποστηρίζει την «εδώ-και-τώρα» προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία, όπως και την τέχνη της αυτοαποκάλυψης του θεραπευτή.
Το χάρισμα του Γιάλομ για την αφήγηση ιστοριών του έδωσε τον τίτλο “η Σεχραζάτ στο ψυχοθεραπευτήριο”, λέει ο Μπέρμαν. Στο τέλος του βιβλίου ο συγγραφέας αναδεικνύει το κουράγιο τού επί πολλές δεκαετίες ακούραστου ψυχοθεραπευτή Γιάλομ, αναφέροντας μια πρόταση του Νίτσε που λέει ότι «το κουράγιο που επιτίθεται σκοτώνει και το θάνατο τον ίδιο.»