Τα σχέδια εξάπλωσης ανεμογεννητριών σε όλη την έκταση της χώρας βρίσκονται σε πυρετώδη εξέλιξη. Οι νεοφιλελεύθεροι διάττοντες χρησιμοποιώντας την πανδημία ως ευκαιρία επιχειρούν να δημιουργήσουν μια μη αντιστρεπτή κατάσταση όχι μόνο στο περιβάλλον αλλά και στην μετέπειτα ζωή ειδικά σε κάποιες ευαίσθητες και οριακές περιοχές.

Μετά τα Άγραφα, την Ήπειρο (με τα σχέδια άντλησης πετρελαίου), τα νησιά του Ιονίου (Κεφαλονιά), το Αιγαίο, οι Κυκλάδες και τα Δωδεκάνησα, βρίσκεται στο στόχαστρο των πολυεθνικών αιολικής ενέργειας. Οικοσυστήματα και βιοποικιλότητα απειλούνται με καταστροφή, αλλά και η κοινωνική ζωή στις περιοχές αυτές βρίσκεται υπό απειλή. Το κυριότερο είναι ότι οι παρούσες κατασκευές δημιουργούν μια μη αντιστρεπτή, όπως σημειώσαμε κατάσταση, που ποτέ στο μέλλον δεν θα μπορεί να επανορθωθεί.

Αυτός είναι ο κοντόθωρος τρόπος αντιμετώπισης του περιβάλλοντος, της χώρας και των ανθρώπων της, από την αρπαχτική και γονυπετούσα ελληνική μπουρζουαζία που διαχρονικά έχει μάθει να μαζεύει τα ψυχία από το τραπέζι του διεθνούς κεφαλαίου. Την τελευταία 40ετία όλα, πρωτογενής και δευτερογενής τομέας και περιβάλλον, θυσιάστηκαν στη δημιουργία της λεγόμενης «βαριάς βιομηχανίας», του τουρισμού, που τώρα, με την πανδημία αποδείχθηκε πόσο ευάλωτη ήταν. Όπως, βεβαίως, φαίνεται πόσο αλλοπρόσαλλο είναι να συγκεντρώνεις 4.500.000 ανθρώπους, από τα 10.500.000 όλης της χώρας, σε μία μόνο πόλη, την Αθήνα. Τώρα όλα θυσιάζονται για την ενέργεια – κατ’ επιταγή των διεθνών επενδυτών και των ενεργειακών αναγκών της καπιταλιστικής Δύσης.

Το τι αλλοιώσεις στο περιβάλλον και καταστροφές θα προκαλέσουν η επενδυτική φρενίτιδα εγκατάστασης ανεμογεννητριών μπορεί να το αναλογισθεί κανείς αν λάβει υπ’ όψιν ότι μόνο σε ένα μικρό νησί, στην Αστυπάλαια, προβλέπεται η εγκατάσταση 48 ανεμογεννητριών και άλλων 22 στις γύρω νησίδες - σε ένα νησί που θα μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες του με 1,5 μόλις (δηλαδή με 2) ανεμογεννήτριες. Εκατοντάδες χιλιάδες τόνοι τσιμέντου για την κατασκευή των βάσεων και εκατοντάδες χιλιάδες τόνοι υλικών για τις ανεμογεννήτριες ύψους 120 – 180 μέτρων, διάνοιξη δρόμων πάνω στα βουνά, θα πνίξουν κάθε μελλοντική ελπίδα για χρήση του νησιού όπως σήμερα… Ακόμη και ο τουρισμός, η «βαριά βιομηχανία» της χώρας, δεν θα έχει καμία ελπίδα ανάκαμψης.
Στο ερώτημα που έχει τεθεί γιατί στο νησί να μην κατασκευαστούν δύο μόνο ανεμογεννήτριες και μάλιστα από δημοτική επιχείρηση, η απάντηση είναι ότι δεν συμφέρει τον κατασκευαστή. Το μυστικό βρίσκεται στη λέξη συμφέρον. Το τεράστιο δίκτυο ανεμογεννητριών στο κάθε νησί και σε όλα τα νησιά δημιουργείται για το συμφέρον των μεγάλων πολυεθνικών ενέργειας, που μετά το τέλος του πετρελαίου και το ορατό τέλος των αποθεμάτων φυσικού αερίου, στρέφονται σε άλλες μορφές ενέργειας. Και καθώς ο μόνος θεός των καπιταλιστών, ιδίως της νεοφιλελεύθερης κοπής, είναι ο θεός του κέρδους, είναι αποφασισμένοι να θυσιάσουν τα πάντα σ’ αυτόν τον σκοπό…
Την επέλαση των ανεμογεννητριών σε νησιά και νησίδες του Αιγαίου περιγράφει πρόσφατη ανακοίνωση του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων. Ο σύλλογος εκφράζει την έντονη ανησυχία του για τα «φαραωνικά», όπως τα χαρακτηρίζει, σχέδια εγκατάστασης αιολικών πάρκων σε 14 νησίδες του νότιου Αιγαίου με 106 ανεμογεννήτριες. Αυτό από μία μόνο εταιρία. Γιατί άλλες εταιρίες επίσης έχουν αντίστοιχα σχέδια. Καθώς τα συναρμόδια υπουργεία αντιμετωπίζουν κάθε αίτηση εγκατάστασης ανεμογεννητριών μεμονωμένα και όχι στη βάση ενός συνολικού κεντρικού σχεδιασμού, με προστασία του περιβάλλοντος, της βιοποικιλότητας και των αρχαιοτήτων, μία ζούγκλα αιολικών πάρκων με ανεμογεννήτριες απειλεί να καταστρέψει ό,τι δημιούργησε η φύση και ο άνθρωπος επί χιλιάδες χρόνια.

Η ανακοίνωση του ΣΕΑ αναφέρει:

Το φαραωνικό έργο της βιομηχανικής εγκατάστασης αιολικών πάρκων σε 14 νησίδες της Δωδεκανήσου, τμήμα του οποίου αποτελεί το αιτούμενο από την εταιρεία “Κυκλαδικά Μελτέμια”, περιλαμβάνει την εγκατάσταση 106 ανεμογεννητριών σε 14 προστατευόμενες νησίδες της Δωδεκανήσου, για την οποία θα απαιτηθούν 71 χλμ. δρόμων, 14 λιμενικά έργα, 14 ελικοδρόμια, δεκάδες βοηθητικές εγκαταστάσεις και εκτενείς εκβραχισμοί. Όχι μόνο δεν συνεισφέρει στην προστασία του περιβάλλοντος, αλλά προκαλεί τελικά το ίδιο περιβαλλοντική καταστροφή, όπως αναφέρεται στην τεκμηριωμένη απορριπτική έκθεση της Ορνιθολογικής Εταιρείας και την αρνητική γνωμοδότηση που ήδη έχει δοθεί από την αρμόδια Διεύθυνση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.


Συγκεκριμένα η σχετική γνωμοδότηση της Διεύθυνσης Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος και Βιοποικιλότητας του ΥΠΕΝ αναφέρει: «Η υλοποίηση των υπό εξέταση ΑΣΠΗΕ είναι πιθανό να προκαλέσει τον οριστικό εκτοπισμό της ορνιθοπανίδας από τις νησίδες. Εφόσον όμως και στην άμεση περιοχή προβλέπονται επίσης ΑΣΠΗΕ στα γύρω νησιά, τα πτηνά δεν θα μπορούν να βρουν εκεί καταφύγιο και είναι πολύ πιθανή η οριστική εξαφάνιση πτηνών σε όλη την περιοχή του κεντρικού Νοτίου Αιγαίου». Επίσης: «Η υπό εξέταση επένδυση, εφόσον υλοποιηθεί, είναι πιθανόν να αλλοιώσει οριστικά και μη αναστρέψιμα αυτό το αδιατάρακτο των νησίδων».
Η αιτούμενη εγκατάσταση θα έχει άμεσες επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον των νησίδων, οι περισσότερες εκ των οποίων είναι σήμερα ακατοίκητες, στη βιοποικιλότητα και στα ανέγγιχτα ως τώρα αρχαιολογικά κατάλοιπα τα οποία εντόπισαν η ΕφΑ Δωδεκανήσου, η Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας – Σπηλαιολογίας και η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων: ορατά μνημεία, αρχιτεκτονικά κατάλοιπα και πληθώρα επιφανειακών κινητών ευρημάτων από την 4η χιλιετία π.Χ. έως τους βυζαντινούς χρόνους, ενάλια μνημεία αλλά και αρχιτεκτονικά σύνολα της νεότερης πολιτιστικής μας κληρονομιάς.

Η βιομηχανική κλίμακα των αιτούμενων αιολικών πάρκων, που αυξάνει δραματικά και την κλίμακα των επεμβάσεων, θα οδηγήσει στη δραματική αλλοίωση και βλάβη του φυσικού και του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος στις νησίδες ΛέβιθαΚίναρο και Μεγάλο Λιάδι του πολυνήσου της Λέρου, ΠαχειάΠεργούσα και Κανδελιούσσα της μικρής πολυνησίας της Νισύρου και ΟφιδούσσαΚουνούπουςΣύρναΜεσονήσι και Πλακίδα του Δήμου Αστυπάλαιας με ορατό τον κίνδυνο βλάβης ή και καταστροφής των αρχαιότητων και των καταλοίπων πολιτιστικής κληρονομιάς.
Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι η έγκριση της αιτούμενης εγκατάστασης οκτώ ανεμογεννητριών στη νησίδα Περγούσα, κηρυγμένη στο σύνολό της ως αρχαιολογικού χώρου, θα θέσει σε άμεσο κίνδυνο όχι μόνο τους γνωστούς δύο ελληνιστικούς πύργους με τους περιβόλους τους, που διατηρούνται σε εξαιρετική κατάσταση, μαζί με το αρχαίο λατομείο από το οποίο εξορύχθη το υλικό κατασκευής τους, αλλά και άγνωστα έως σήμερα ίχνη κατοίκησης της 4ης  και των αρχών  της 3ης χιλιετίας π.Χ., οικιστικά κατάλοιπα που ανάγονται από τους κλασικούς χρόνους (5ος/4ος αι. π.Χ.) έως και τους υστερορωμαϊκούς χρόνους καθώς και σημαντικά ελληνιστικά /ρωμαϊκά ταφικά συγκροτήματα.

Με πλήρη καταστροφή απειλούνται επίσης οι προσφάτως εντοπισθέντες προϊστορικοί οικισμοί (με ορατά αρχιτεκτονικά κατάλοιπα καθώς και πλήθος επιφανειακών ευρημάτων) στις νησίδες Κανδελιούσσα, ΛέβιθαΜεσονήσι και Πλακίδα. Στα Λέβιθα, όπου η αίτηση προβλέπει την εγκατάσταση τριάντα (30) ανεμογεννητριώνέχει ερευνηθεί μέρος του ανατολικότερου και κεντρικού μόνον τμήματος της νησίδας, παρόλο που οι εγκαταστάσεις χωροθετούνται σε όλη την έκταση του μικρού νησιού. Στο τμήμα που πραγματοποιήθηκε αυτοψία, έχουν έως σήμερα εντοπισθεί, εκτός από τα ορατά αρχιτεκτονικά κατάλοιπα της 4ης-3ης χιλιετίας π.Χ., η αρχαία ακρόπολη της αρχαίας Λεβίνθου, σε εντυπωσιακή κατάσταση διατήρησης με τον ψευδοϊσόδομο  ελληνιστικό πύργο και άλλα προσκτίσματα, εκτεταμένος αρχαίος οικισμός στο κέντρο του νησιού, με αλλεπάλληλες φάσεις κατοίκησης, από την 4η χιλιετία π.Χ. έως τους βυζαντινούς χρόνους, καθώς και τα εντοπισθέντα -άγνωστα έως τώρα- σπήλαια.
Στην Κίναρο η αιτούμενη χωροθέτηση δεκατεσσάρων ανεμογεννητριών θέτει σε κίνδυνο τον γνωστό αρχαίο πύργο της νησίδας, τα κατάλοιπα βυζαντινής εκκλησίας με τα προσκτίσματά της, τα ψηφιδωτά και τους αρχαίους τοίχους, αλλά και τα νεότερα μνημεία, όπως λ.χ. ο παραδοσιακός οικισμός και ο ανεμόμυλος, ενώ στο Μεγάλο Λιάδι, το τελευταίο νησάκι του πανάρχαιου δρόμου από τη Λέρο προς την Αμοργό και τις υπόλοιπες μεγάλες και μικρές Κυκλάδες, κινδυνεύουν να υποβαθμιστούν ή και εξαφανιστούν, ανάμεσα σε άλλες εγκαταστάσεις, αλλά και ίχνη από εγκαταστάσεις  των προϊστορικών χρόνων αλλά και του 5ου/ 4ου αι. π.Χ. Τέλος, επισημαίνεται ότι αρχαιότητες και μνημεία που ανάγονται από τη νεολιθική εποχή έως και τους νεότερους χρόνους έχουν εντοπιστεί στους Κουνούπους, την Κανδελιούσσα (όπου μάλιστα βρίσκεται και ο κηρυγμένος ως νεότερο μνημείο φάρος), στην Παχειά αλλά και στην απόκρημνη Οφειδούσσα, στα βόρεια της Αστυπάλαιας.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, καθώς δεν έγινε δυνατό να εξαντληθεί η έρευνα πεδίου σε όλες τις περιοχές επεμβάσεων στις έντεκα νησίδες -και ιδίως στις μεγαλύτερες από αυτές, όπως η Σύρνα, τα Λέβιθα και η Κίναρος- είναι δεδομένο ότι οι αρχαιότητες που απειλούνται με καταστροφή μαζί με το άμεσό τους φυσικό περιβάλλον, το οποίο προστατεύεται ως αναπόσπαστό τμήμα των μνημείων σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 3028/02, θα είναι στην πραγματικότητα πολύ πιο εκτεταμένες.


Το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού δεν έχει κανένα λόγο να συνεχίζει τη διαδικασία αδειοδότησης αυτής της καταστροφικής επέμβασης. Ζητάμε το θέμα να μην εισαχθεί στο ΚΑΣ πριν ολοκληρωθούν οι αυτοψίες και επιφανειακές έρευνες των αρμόδιων υπηρεσιών και η πλήρης αρχαιολογική τεκμηρίωση. Σε κάθε περίπτωση, η προστασία του φυσικού και του πολιτιστικού περιβάλλοντος των απομακρυσμένων νησίδων προέχει και πρέπει να αντιμετωπιστεί με ενιαίο τρόπο.
Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων εκφράζει την αγωνία του για την εν γένει άναρχη και χωρίς κεντρικό σχεδιασμό τμηματική αδειοδότηση αιολικών πάρκων μεγάλης κλίμακας, χωρίς μελέτες αναγκαιότητας και βιωσιμότητας, που θέτουν σε άμεσο ή έμμεσο κίνδυνο τις αρχαιότητες και εν γένει την πολιτιστική κληρονομιά, το περιβάλλον μνημείων αλλά και το φυσικό περιβάλλον. Η πρόσφατη γνωμοδότηση του ΚΑΣ για το θέμα των ανεμογεννητριών στην Κοιλάδα των Μουσών στη Βοιωτία, που έχει ξεσηκώσει αντιδράσεις τόσο στην επιστημονική κοινότητα όσο και στην τοπική κοινωνία, θα πρέπει να αποτελεί παράδειγμα προς αποφυγήν!
Ο εθνικός σχεδιασμός για τη μετάβαση σε ενέργεια φιλική με το περιβάλλον αποτελεί προτεραιότητα, σε καμία περίπτωση όμως δεν μπορεί να στρέφεται κατά της προστασίας του φυσικού και του πολιτιστικού περιβάλλοντος. Για το λόγο αυτό, καλούμε το Υπουργείο Πολιτισμού & Αθλητισμού, το Υπουργείο Ενέργειας και Περιβάλλοντος, τη ΡΑΕ και όλους τους αρμόδιους φορείς να προχωρήσουν σε σαφή κεντρικό σχεδιασμό χωροθέτησης αιολικών πάρκων, φωτοβολταϊκών και συνολικά ΑΠΕ σε όλη την επικράτεια, με βάση τις πραγματικές ανάγκες της χώρας σε ενέργεια, με αυστηρά κριτήρια τήρησης της νομοθεσίας, αρχαιολογικής, περιβαλλοντικής και κάθε προστατευόμενου δημόσιου αγαθού. Το μέλλον του περιβάλλοντος μας, φυσικού και ανθρωπογενούς, είναι πολύ σημαντικό για να το αντιμετωπίζουμε με τόση προχειρότητα μόνο ως επιχειρηματική. ευκαιρία.

27/11/2020