Η ώρα της αλήθειας για την κρίση και τα ... spreads

Η ώρα της αλήθειας για την κρίση και τα … spreads

 

Πολύ πρόσφατα δύο επώνυμοι οικονομολόγοι συνεργάτες του CEPS και του CIEP (ευρωπαϊκά οικονομικά και πολιτικά Think Tank) οι Paul de Grauwe (London School of Economics) και Yuemei Ji (University of Leuven) δημοσίευσαν (5/2/2013) ένα άρθρο με τίτλο “Ακόμα περισσότερες αποδείξεις ότι οι αγορές κεφαλαίου επέβαλαν υπερβολική λιτότητα στην Ευρωζώνη”.

Στο άρθρο αυτό που συνοδεύεται από εξαιρετικά σαφή διαγράμματα που παρουσιάζουν την συνάρτηση μεταξύ των μέτρων λιτότητας και των spreads, όπως επίσης της αύξησης του χρέους και των spreads, υποστηρίζεται ότι οι αγορές κεφαλαίου ήταν αυτές που επέβαλαν τις πολιτικές τους στις κυβερνήσεις. Υπενθυμίζεται ότι spreads είναι η διαφορά μεταξύ του επιτοκίου δανεισμού της ενδιαφερόμενης χώρας και του αντίστοιχου επιτοκίου δανεισμού της Γερμανίας, με άλλα λόγια το srpread δείχνει πόσο ακριβότερα δανείζεται μια χώρα σε σύγκριση με την Γερμανία.

 

Οι δύο οικονομολόγοι παρουσιάζοντας την εξέλιξη των spreads από το 2010 μέχρι και τα μέσα του 2012 -όταν δηλαδή η ΕΚΤ ανακοίνωσε ότι θα προχωρήσει αν χρειασθεί σε στήριξη των ομολόγων των χωρών που θα κινδυνεύσουν- αποδεικνύουν ότι τελικά αυτοί που κυβέρνησαν τα τελευταία χρόνια την ευρωζώνη δεν ήταν οι εκλεγμένες κυβερνήσεις, αλλά οι αγορές κεφαλαίου. Oι απαιτήσεις των αγορών κεφαλαίου καθόρισαν την οικονομική πολιτική των ευρωκυβερνήσεων.

 

“Αυτό που υποστηρίζουμε” γράφουν οι De Grauwe και Yuemei Ji “είναι ότι ο χρόνος και η ένταση των προγραμμάτων λιτότητας προσδιορίσθηκε πάρα πολύ από την διάθεση των αγορών αντί να είναι το αποτέλεσμα μιας ορθολογικής διαδικασίας (σ.σ. πολιτικών οικονομικών) αποφάσεων…”.

 

Σε γενικές γραμμές το άρθρο διατυπώνει την εκτίμηση -που βασίζει στα σχετικά διαγράμματα- ότι :

Οι αγορές αντέδρασαν με βίαιο τρόπο στο ξέσπασμα της κρίσης το 2010 και προκάλεσαν μια πρωτοφανή αύξηση των spreads. Οι κυβερνήσεις με αυτό ως κεντρικό σημείο αναφοράς έτρεξαν να “ανταποκριθούν” στην πίεση των αγορών και προχώρησαν σε πρωτοφανή μέτρα λιτότητας τα οποία με τη σειρά τους προκάλεσαν ακόμα μεγαλύτερη αύξηση του χρέους και έτσι οδήγησαν τα spreads ακόμα ψηλότερα επιταχύνοντας τον φαύλο κύκλο της τραπεζικής κρίσης χρέους που μετατράπηκε σε κρατική και σε ύφεση.

Όταν η ΕΚΤ στα μέσα του 2012 (μπροστά στην αποτυχία των κυβερνήσεων και των πολιτικών που είχαν ανάγει σε κεντρικό άξονα της Ευρωζώνης μέχρι τότε) υποχρεώθηκε να ανακοινώσει το πρόγραμμα ΟΜΤ, δηλαδή την δέσμευσή της ότι θα αγοράζει και θα στηρίζει τις τιμές των κρατικών ομολόγων των οικονομιών που θα βρίσκονται σε πρόβλημα από την κρίση χρέους, η αντίδραση των αγορών κεφαλαίου ήταν αντίστροφη. Τα spreads άρχισαν να πέφτουν παρά το γεγονός ότι το χρέος λόγω της λιτότητας και της ύφεσης συνέχισε να αυξάνεται ! Με άλλα λόγια τα spreads αποσυνδέθηκαν από τις κυβερνητικές πολιτικές και την πορεία του χρέους εντελώς, καθώς οι αγορές άρχισαν να αντιδρούν στην απόφαση της ΕΚΤ και όχι στις πολιτικές λιτότητας… Στο σημείο αυτό οι αγορές κεφαλαίου “κρέμασαν” τις κυβερνήσεις και την Κομισιόν που μέχρι τότε αγρίευαν την λιτότητα όσο περισσότερο αυξάνονταν τα spreads ! Και “επενδυτές” όπως ο Σόρος που έβγαλαν τεράστια ποσά από την πολιτική αυτή άρχισαν να τους κατηγορούν πλέον ότι οδηγούν την Ευρωζώνη και το ευρώ στη διάλυση…

Κάπου εκεί άλλωστε πάρθηκε και η απόφαση για την απομάκρυνση της προοπτικής του Grexit αφού όλοι πλέον παραδέχθηκαν δύο πράγματα, ότι το ενδεχόμενο εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ θα προκαλούσε μια ανεξέλεγκτη κατάσταση στην Ευρωζώνη που είχε ήδη και “τεχνικά” μπει σε φάση ύφεσης (σ.σ. το σημείο αυτό δεν περιλαμβάνεται στο συγκεκριμένο άρθρο, αλλά η χρονική και πολιτική σύμπτωση είναι περισσότερο από προφανής αν συνυπολογίσει κανείς και άλλα γεγονότα, όπως οι εκλογές και η αναγνώριση του ΔΝΤ ότι είχε υπολογίσει λάθος τις συνέπειες της ύφεσης – οι περιβόητοι πολλαπλασιαστές για τους οποίους είχε γράψει από τον Απρίλιο η Νέα Προοπτική).

Οι δύο οικονομολόγοι δεν ξεφεύγουν βέβαια από την “γραμμή” ό τι η “δημοσιονομική πειθαρχία” ήταν απαραίτητη για τις οικονομίες του νότου που χτυπήθηκαν από την κρίση χρέους (άλλωστε μέχρι τις αρχές του 2012 την υποστήριζαν σαν μονόδρομο), αλλά διαφωνούν με τον “χρόνο” και την “ένταση” που αυτές εφαρμόστηκαν…

 

Στην πραγματικότητα το άρθρο δεν κάνει άλλο από το να αποτελεί, με τη γραφίδα των δύο ονομαστών οικονομολόγων/καθηγητών των ευρωπαϊκών think tank, την ομολογία αποτυχίας της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής που ακολούθησε η Ευρωζώνη, ανάλογη εκείνης της “κωλοτούμπας” που έχει αρχίσει να κάνει από την άνοιξη του 2012 το ΔΝΤ με το περιβόητο λάθος των “πολλαπλασιαστών” της ύφεσης…

Γ. Aγγ.

Νέα Προοπτική τεύχος#544# Σάββατο 23 Φεβρουαρίου 2013