Οι επτά θανάσιμες “πληγές” του Μεσοπρόθεσμου Προγράμματος

Οι επτά θανάσιμες “πληγές”

του Μεσοπρόθεσμου Προγράμματος

 


Tο Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα 2013-16 ψηφίστηκε –οριακά- από το ελληνικό κοινοβούλιο. Aυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι υπάρχει κανένας πολιτικός και οικονομικός όρος για την επίτευξη των στόχων του, δηλαδή την επιστροφή στους θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης το 2014-15, την κατάκτηση του πρωτογενούς πλεονάσματος στον προϋπολογισμό ύψους 4,5% το 2016 και τη διατήρηση του χρέους γενικής κυβέρνησης κάτω από το 120% έως το 2020-22. Αυτό παραδέχονται ευθέως οι ίδιοι οι συντάκτες του Μεσοπρόθεσμου, δηλαδή η τρόικα “εξωτερικού” και “εσωτερικού” στην αιτιολογητική τους έκθεσης, απαριθμώντας επτά κινδύνους που μπορούν να οδηγήσουν στον εκτροχιασμό του. Συγκεκριμένα:

  1. 1. Πολιτική αβεβαιότητα στην Ελλάδα μετά την ψήφιση του νέου πακέτου μέτρων

“Ένας αυξημένος βαθμός πολιτικής αβεβαιότητας ως προς τη συνεπή εκτέλεση του προγράμματος θα τροφοδοτούσε τη μακροοικονομική αβεβαιότητα σύμφωνα με το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα.

  • Οι πάντες εντός και εκτός Ελλάδας προεξοφλούν επιδείνωση της κρίσης της κυβέρνησης Σαμαρά-Βενιζέλου -Κουβέλη που έχει ήδη ξεκινήσει επ’ αφορμή του νέου Εργασιακού που συμπεριλαμβάνεται στο Μεσοπρόθεσμο. Οι κλυδωνισμοί στο διαλυμένο ΠΑΣΟΚ του Βαγγ. Βενιζέλου και της αδύναμης ΔΗΜΑΡ στερούν από τη Νέα Δημοκρατία την έστω μικρή υποστήριξη που είχε κατά το πρώτο εξάμηνο της διακυβέρνησής της. Την υποστήριξη αυτή δεν φαίνεται να μπορεί αναπληρώσει κανένας άλλος αστικός σχηματισμός (π.χ. “κόμμα Λοβέρδου”) και κανένας άλλος ηγέτης από τους ήδη υπάρχοντες αστικούς σχηματισμούς. Στο τραπέζι των συζητήσεων του επιτελείου της ΝΔ έχουν πέσει προτάσεις από ριζικό ανασχηματισμό μέχρι προετοιμασία για πρόωρες εθνικές εκλογές, σε περίπτωση που δεν μπορέσει η κυβέρνηση Σαμαρά να διαχειρισθεί τις κοινωνικές συνέπειες του Μεσοπρόθεσμου.

2. Η κρίση στην ευρωζώνη χειροτερεύει

“Μια περαιτέρω επιδείνωση της κρίσης στην ευρωζώνη, εξαιτίας της έλλειψης ή καθυστερημένης προσέγγισης, με δυναμικό τρόπο, της κρίσης του χρέους θα δημιουργούσε το περιβάλλον για ισχυρούς κινδύνους στις χώρες του νότου ως προς πιθανές κοινωνικές αναταραχές ή την προθυμία να ανεχθούν παρατεταμένη δημοσιονομική εξυγίανση”, σύμφωνα με το Μεσοπρόθεσμο.

  • Πριν τις Εθνικές Εκλογές στη Γερμανία το φθινόπωρο του 2013, κανένας δεν προβλέπει κάποια “δυναμική προσέγγιση” της κρίσης στην ευρωζώνη εκ μέρους των ηγετικών  δυνάμεών της, δηλαδή μια βαθύτερη ενοποίηση της ευρωζώνης (π.χ. διορισμός Ευρωπαίου υπουργού οικονομικών με υπερεξουσίες στους εθνικούς προϋπολογισμούς, ευρωπαϊκή τραπεζική εποπτεία κλπ.).  Και αυτό γιατί, ο “σκληρός πυρήνας” του κυβερνώσας Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης (CDU) αντιδρά σε κάθε υποστήριξη των ασθενών μελών της ευρωζώνης. Την ίδια στιγμή, όμως, αναμένεται να ενταχθεί και η Ισπανία στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης μέχρι το τέλος του χρόνου. Αυτό σημαίνει πως η  4η μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης θα δεχθεί τις τραγικές συνέπειες που δέχτηκε η Ελλάδα, αλλά και το αντίστροφο: Η ευρωζώνη θα δεχθεί και τις τραγικές συνέπειες μιας “ελληνικού τύπου” στήριξης στην Ισπανία…

3. Η ύφεση το 2013 θα είναι πολύ βαθύτερη από την αναμενόμενη

Το Μεσοπρόθεσμο αναφέρει πως “νεότερες μελέτες δείχνουν μια σημαντική αύξηση των δημοσιονομικών πολλαπλασιαστών στη μετά την κρίση περίοδο, σε ένα επίπεδο από 0,9 μέχρι και 1,7. Αν όντως αυτό επαληθευθεί, υπάρχει περίπτωση να υπάρξει απόκλιση της πραγματικής μακροοικονομικής επίδοσης της οικονομίας για την περίοδο 2013-16 σε σχέση με το μακροοικονομικό σενάριο”.

  • Αυτό σημαίνει πως η πρόβλεψη της τρόικας και του ΥΠΟΙΚ για ύφεση 4,5% το 2013 είναι… αέρας κοπανιστός. Για κάθε “εξοικονόμηση” 1% του ΑΕΠ στον προϋπολογισμό προκαλείται ύφεση 1,7% του ΑΕΠ. Δηλαδή, σύμφωνα με το απαισιόδοξο -πλην πιο ρεαλιστικό- σενάριο η ύφεση πιθανότατα θα κυμανθεί μεταξύ 7,6-8,2 %. Αν προκύψει διπλάσια ύφεση από την αναμενόμενη τότε δεν πρόκειται να επιτευχθεί κανένας δημοσιονομικός στόχος του Μεσοπρόθεσμου…

4. Τα έσοδα θα καταρρεύσουν κυριολεκτικά

“Η προβολή των εσόδων έχει στηριχθεί στο εκτιμώμενο αποτέλεσμα του 2012 (…) Επιπλέον έχει γίνει η υπόθεση της μοναδιαίας ελαστικότητας των εσόδων που μπορεί να μην ισχύει λόγω πολύπλοκων υπολογισμών που απαιτούνται και του γεγονότος ότι η κυκλική επίδραση της περιόδου της κρίσης είναι πολύ δύσκολο θα εκτιμηθεί καθώς περιλαμβάνει το βαθμό φορολογικής συμμόρφωσης των πολιτών, το αποτέλεσμα της διεύρυνσης της φορολογικής βάσης, την επίδραση των δομικών αλλαγών στον εισπρακτικό μηχανισμό καθώς και την πολιτική πάταξης της φοροδιαφυγής”.

  • Η εμπειρία του 2012 σε σχέση με το 2011, με βάση την οποία γίνονται οι φοροεισπρακτικές προβλέψεις του 2013-16  δείχνει έως τώρα αύξηση των συσσωρευμένων χρεών των φορολογουμένων προς το δημόσιο, μείωση των εσόδων από ΦΠΑ και φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων και γιγάντιες αποκλίσεις από τους στόχους είσπραξης των επιδικασμένων υποθέσεων φοροδιαφυγής. Αυτό σημαίνει πως τα έσοδα θα γνωρίσουν νέο ιστορικό χαμηλό το 2013.

5. Τα χρήματα που θα πάρουν οι Τράπεζες από τη δόση των 31,5 δισ. ευρώ δεν φτάνουν

Σύμφωνα με το Μεσοπρόθεσμο, “η σχεδιαζόμενη και αναμενόμενη παροχή ρευστότητας στην πραγματική οικονομία και ειδικά στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις μέσω της πληρωμής των ανεξόφλητων υποχρεώσεων του δημοσίου προς τρίτους και της επανέναρξης χορήγησης δανείων από τις τράπεζες μετά την ανακεφαλαιοποίησή τους, αναμένεται να έχει ένα θετικό αποτέλεσμα στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα στην παραγωγή και στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης”.

Η κυβέρνηση διαδίδει ότι με την εκταμίευση της δόσης των 31,5 δισ. ευρώ θα εξοφληθούν οι ληξιπρόθεσμες οφειλές του δημοσίου προς τρίτους (7 δισ. ευρώ) και άρα θα επιτρέψει την επιστροφή  στην οικονομία ενός σημαντικού τμήματος όσων εισοδημάτων αφαιρεθούν από το πακέτο των 9,2 δισ. ευρώ για το 2013. Αυτό όμως “σκοντάφτει” στο ενδεχόμενο τμηματικής καταβολή της δόσης και μη-επιστροφής αυτών των χρημάτων στην πραγματική αλλά στην παρασιτική οικονομία. Από εκεί και πέρα η αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου των ελληνικών τραπεζών μέσω της ανακεφαλαιοποίησής τους από τον EFSF εκτιμάται ότι δεν θα τελειώσει πριν το Σεπτέμβριο του 2013 (αντί του Απριλίου), πιθανόν να χρειαστούν περισσότερα δισ. ευρώ και, επίσης, ότι η οικονομική κατάσταση όσων θα αιτηθούν νέα δάνεια θα είναι περισσότερο αναξιόπιστη (λόγω του νέου πακέτου μέτρων) από ό,τι σήμερα. Αυτό σημαίνει πως ολόκληρη η δόση των 31,5 δισ. ευρώ θα πέσει στο… πηγάδι (χωρίς πάτο) που λέγεται καπιταλιστική χρεοκοπία…

6. Το χρέος δεν πρόκειται να γίνει “βιώσιμο”

Το Μεσοπρόθεσμο αναφέρει πως “οι κίνδυνοι που σχετίζονται με την εξέλιξη του χρέους γενικής κυβέρνησης έχουν να κάνουν με την  ευαισθησία της σύνθεσης του χαρτοφυλακίου και τις συνθήκες στις αγορές κεφαλαίου και χρήματος, η οποία περιλαμβάνει 55% χρέος με κυμαινόμενο επιτόκιο ”. Η ένταξη και της Ισπανίας στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης θα πιέσει προς τα πάνω το επιτόκιο δανεισμού του ελληνικού κράτους από τον EFSF, ειδικά αν ο τελευταίος υποβαθμισθεί… Αυτό σημαίνει πως ακόμα και αν πάνε όλα καλά  με το πρόγραμμα προσαρμογής στην Ελλάδα (ενδεχόμενο που αποκλείεται με βάση τα παραπάνω), μπορεί η χώρα να δει και πάλι το χρέος της αυξάνεται λόγω της επιδείνωσης της κρίσης στην Ισπανία…

7. Το μεγάλο και εντελώς ανώφελο ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας

Σύμφωνα με το Μεσοπρόθεσμο, “παρά την ισχυρή δέσμευση της κυβέρνησης για την έγκαιρη και αυστηρή εκτέλεση του προγράμματος, οι συνθήκες της παγκόσμιας αγοράς μπορεί να αποτελέσουν αιτία καθυστέρησης στην εκτέλεση του προγράμματος”.

  • Η  αποτίμηση που δίνουν οι διεθνείς αγορές για τα ελληνικά περιουσιακά στοιχεία του δημοσίου που είναι προς αξιοποίηση ανέρχεται μόλις στο 20-22% της προ κρίσης αξίας τους. Αν κάτι τέτοιο ισχύει, τότε ακόμα και αν βρεθούν αγοραστές αυτών των στοιχείων ενδέχεται να προσφέρουν χαμηλότερο από το αναμενόμενο αντίτιμο, με συνέπεια  πολύ λιγότερα έσοδα για την αποπληρωμή των τοκοχρεολυσίων και μεγαλύτερο χρηματοδοτικό κενό. Αυτό σημαίνει πως και η δημόσια περιουσία θα ξεπουληθεί και το χρέος δεν θα γίνει “βιώσιμο”…

Νέα Προοπτική τεύχος#537# Σάββατο 10 Νοεμβρίου 2012