Ανταπόκριση από τα Τίρανα
Ενώ λοιπόν έχουμε πάνω από πέντε μήνες διαδηλώσεων στην Αλβανία, από την στιγμή που άρχισε η νέα ακαδημαϊκή χρονιά, η κοινωνική εξέγερση ξεκίνησε με επίκεντρο τους φοιτητές ιατρικής που συνένωσαν και όλα τα υπόλοιπα πανεπιστήμια των Τιράνων και να εξαπλωθεί και σε άλλες πόλεις, Σκόδρα, Ελμπασάν, Κόρτσα, Λεζ και Βλόρα κυρίως. Σε αυτή την διαδρομή συνενώθηκαν και τα σχολεία, κυρίως τα γυμνάσια. Μιλάμε δηλαδή για μαθητές από 14 μέχρι 17 χρονών.
Η επικέντρωση των φοιτητών ήταν κυρίως στο Υπουργείο Παιδείας, ενώ πήγαν με ειρηνικές διαθέσεις να διαδηλώσουν για το υψηλό κόστος της στέγασης, της σίτισης και τη δύσκολη διαβίωσή τους, και ζητούσαν καλύτερες συνθήκες στα πανεπιστήμια, στις υποδομές, η απάντηση της κυβέρνησης ήταν η βία. Στη δημόσια προπαγάνδα της “κόπτεται” ότι πάντα είναι ανοιχτή σε διάλογο. Όμως, η απάντησή της ήταν η βία των χιλιάδων ματατζήδων και τα κανόνια νερού. Και έτσι ξεκίνησε αυτό που λέμε η δεύτερη φάση της εξέγερσης στην Αλβανία, το παρόν πέρασμα από τα φλαμίνγκο στα γεράκια, που σηματοδοτεί μια πιο δυναμική και πιο βίαιη σύγκρουση των αγανακτισμένων με την κυβέρνηση.
Μέσα σε αυτό το κλίμα και τη βιαιότητα από την πλευρά της κρατικής εξουσίας, είχαμε και την συνένωση των πανεπιστημιακών και των υπαλλήλων των πανεπιστημίων με τους φοιτητές. Μπορούμε να πούμε ότι από τους 80 με 90 χιλιάδες νέους φοιτητές που υπάρχουν κάθε χρόνο στην Αλβανία, το 20% φεύγει κατευθείαν για το εξωτερικό. Ένα άλλο 20 με 30% πηγαίνει προς τα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Οπότε έχει μειωθεί ο αριθμός που φοιτούν στα δημόσια πανεπιστήμια. Αλλά το οξύμωρο εδώ είναι ότι οι φοιτητικές εστίες δεν επαρκούν για να στεγάσουν αυτούς τους φοιτητές, ενώ αυτή η υπόσχεση είχε δοθεί από το 2018 και για να είσαι ένας από τους τυχερούς πρέπει να… “λαδώσεις”.
Η είσοδος των ακαδημαϊκών στις κινητοποιήσεις έδωσε μία άλλη οντότητα και μία άλλη δυναμική, ιδιαίτερα στον απλό κόσμο της χώρας. Γιατί σηματοδότησε ότι οι διανοούμενοι συμπαραστέκονται σε ένα κίνημα που δεν είναι μόνο φοιτητικό. Εκτείνεται πέρα από αυτό, για την τεράστια διαφθορά, για τις τεράστιες ανισότητες – αν δεν είσαι μέλος του κυβερνώντος κόμματος, δεν μπορεί να έχεις μέλλον σύμφωνα με τις δυνατότητές σου. Δεν υπάρχει αξιοκρατία απλά.
Όλο αυτό οδήγησε να κατέβει και πολύ απλός κόσμος στις διαδηλώσεις, και να μαζικοποιηθεί ακόμα περισσότερο το κίνημα. Από την άλλη, οι συγκρούσεις στο κέντρο των Τιράνων οδήγησαν τράπεζες να κλείσουν, να βάλουν σιδερένια περιφράγματα στα παράθυρα και τις πόρτες, να προσλαμβάνουν ιδιωτικές εταιρείες security και να τα φυλάνε μέρα νύχτα. Το κέντρο των Τιράνων έχει αλλάξει δραματικά. Οι διαδηλωτές έχουν χτυπήσει πολύ στοχευμένα τράπεζες, δημόσια κτίρια, το Δημαρχείο των Τιράνων, εταιρείες κινητής τηλεφωνίας, και έχουν στόχο την παραίτηση του Ράμα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μένουν μόνο σε αυτό το αίτημα. Είναι μία κραυγή εναντίον όλου του πολιτικού συστήματος, από την αρχή της αλβανικής μεταπολίτευσης, δηλαδή από το 1991 και μετά, εναντίον του σοσιαλιστικού και του δημοκρατικού κόμματος.
Ήδη έχουμε φτάσει στη δέκατη μέρα, και η πολιτική κρίση βαθαίνει ακόμα περισσότερο. Ο Ράμα βγαίνει κάθε πρωί από τις 5 μέχρι τις 7 και προσκαλεί τους φοιτητές για διάλογο, μόνο που οι φοιτητές τού απαντούν ότι δεν υπάρχει διάλογος μαζί του. Ο διάλογος μαζί του έχει τελειώσει. Είχε τέσσερις μήνες να κάνουμε διάλογο, και δεν θα ξαναϋπάρξει, παρά μόνο αν παραιτηθεί, και θα συνεννοηθούν με τον επόμενο από αυτόν. Γιατί ο Ράμα, ενώ λέει ότι υπάρχει διάλογος και θέλει το διάλογο, από την άλλη έχει οδηγήσει όλες τις κρατικές εξουσίες να περνάνε μόνο από αυτόν. Και έτσι, αντί να έχουμε αποκέντρωση της εξουσίας, έχουμε ακόμα μεγαλύτερη συσσώρευσή της.
Το μεγάλο δίλημμα πλέον που μπαίνει είναι ποια είναι η επόμενη μέρα. Η επόμενη μέρα έχει δύο εκδοχές. Η μία είναι ότι ο Ράμα θα παραιτηθεί και θα οδηγήσει σε μία μεταβατική κυβέρνηση, ή ο Ράμα θα παραμείνει στην εξουσία, μετατρέποντας κυρίως το κέντρο των Τιράνων σε μία αστυνομικοκρατούμενη πόλη, όπου θα βγαίνει μόνο το πρωί και θα επιβάλλεται με τη δύναμη της κρατικής βίας. Και αυτό θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη σύγκρουση και αναπόφευκτα σε ένα τεράστιο κοινωνικό χάος, που δεν ξέρουμε ποιος θα βγει νικητής.
Αλλά ένα είναι σίγουρο: αυτοί που βγήκαν στον δρόμο τώρα δεν πρόκειται να επιστρέψουν χωρίς να φύγει ο Ράμα από την εξουσία.
Μ. Σ.
Τίρανα 21 Οκτώβρη 2026