Η ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΤΑΞΗ ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ

Η ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΤΑΞΗ ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ

ΟΧΙ ΣΤΗ ΛΙΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΤΑ ΜΝΗΜΟΝΙΑ!

Την ώρα που ο Μάριο Ντράγκι και το Δ.Σ. της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας συνεδρίαζαν στη Λευκωσία, στις 4 Μαρτίου, μαζί με τους κεντρικούς τραπεζίτες των χωρών της Ευρωζώνης, χιλιάδες λαού και εργαζομένων διαδήλωναν ενάντια στα μνημόνια και τη λιτότητα, περικυκλώνοντας το Συνεδριακό Κέντρο «Φιλοξενία», σε μια από τις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις στο νησί, εδώ κι αρκετά χρόνια.

Με τρεις διαφορετικές προσυγκεντρώσεις και πορείες, με εργατικά συνδικάτα, φοιτητές και κοινωνικές ενώσεις όλων των ειδών, ακόμα και με την παρουσία ακτιβιστών και κινημάτων από την Ευρώπη κι άλλα σημεία του κόσμου, η κινητοποίηση είχε εντυπωσιακά αποτελέσματα.

Η Λευκωσία είναι μια από τις δύο πόλεις οι οποίες φέτος θα αποτελέσουν τα σημεία ισάριθμων «αποκεντρωμένων» συνεδριάσεων της ΕΚΤ, μακριά από την έδρα της στη Φραγκφούρτη, μετά από σχετική απόφαση του κεντρικού της οργάνου. Ο Κυπριακός λαός, όμως, δεν έδειξε να συμμερίζεται την «τιμή», και βρισκόμενος σε αυξανόμενη κινητικότητα και… έξαψη, ήδη μέρες πριν την συνεδρίαση, ανάγκασε τον Ντράγκι να καταφθάσει και να κινηθεί στο νησί, κάτω από δρακόντεια μέτρα ασφαλείας. Η «αυθάδης» αυτή συμπεριφορά των Κυπρίων, αποτελεί μια καθαρή επιβεβαίωση, πως η κατάσταση στο νησί τα τελευταία χρόνια, κάτω από την επίδραση της διεθνούς κρίσης και ιδίως μετά τα δραματικά γεγονότα του 2013, θέτει τις βάσεις για την ανάπτυξη της συνείδησης της εργατικής τάξης και για την πολιτική ριζοσπαστικοποίηση ανάμεσα στις νέες γενιές Κυπρίων εργαζόμενων και ανέργων.

2013: μια τομή για την Κυπριακή κοινωνία

Τα γεγονότα της άνοιξης-καλοκαιριού 2013, με την Κυπριακή χρεοκοπία και το τραπεζικό bail-in, συνιστούν τομή, όχι απλά ως αλλαγή φάσης στην ευρωπαϊκή κρίση και στις τακτικές αντιμετώπισης της από πλευράς… «θεσμών», αλλά και από τη σκοπιά της κίνησης του Κυπριακού λαού, που εξαναγκάστηκε με βίαιο τρόπο να βγει από μια «νιρβάνα» δεκαετιών. Τίποτα δεν μπορεί να θεωρείται ίδιο έκτοτε.

Το success story της κυβέρνησης Αναστασιάδη, παρουσιάζει την Κυπριακή Δημοκρατία ως πρότυπο χώρας-μέλους της Ε.Ε. και της Ευρωζώνης, που εφήρμοσε με συνέπεια το επιβαλλόμενο πρόγραμμα και «εξήλθε» από την κρίση. Ως αντίβαρο στα «πάθη» που επεφύλασσε το 2013 στη ζωή των Κυπρίων, η πολιτική της αστικής τάξης στην Κύπρο, «ταΐζοντας» τον λαό με φρούδες ελπίδες, περιστρέφεται γύρω από έναν και μόνο άξονα: την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων. Στο όνομα του «εθνικού συμφέροντος», η κυπριακή αστική τάξη, με όλα τα μέσα και τους μηχανισμούς (προπαγανδιστικούς, εκπαιδευτικούς κλπ.) καλεί τον κυπριακό λαό να «επιδέσει» τις πληγές του με την προσμονή της ανάπτυξης και της ευημερίας που θα φέρει (;) η εκμετάλλευση των κοιτασμάτων  – αμφισβητούμενων σε μέγεθος και αξία, τελικά. Αυταπάτη που δεν έχει μικρό αντίκτυπο στις λαϊκές προσδοκίες για βελτίωση στο επίπεδο ζωής.

Οι μύθοι, όμως, αναπόφευκτα προσκρούουν στην πραγματικότητα: από τα τέλη του 2007, προ κρίσης, όταν η ανεργία ανερχόταν στο 3,8%, εκτινάχτηκε στο 16,6% στα τέλη του 2014, ένα χρόνο μετά την έναρξη του «Κυπριακού δράματος». Επιπλέον, όσο κι αν ένα δημόσιο χρέος της τάξης των 19 δισ. ευρώ (περίπου στο 116% του ΑΕΠ), δεν είναι καθόλου αμελητέος αριθμός, ωστόσο στην Κύπρο ο μεγάλος κίνδυνος είναι το ιδιωτικό χρέος νοικοκυριών κι επιχειρήσεων (μετά από αρκετά χρόνια φρενήρους πιστωτικής δραστηριότητας),  που αγγίζει το 300% του ΑΕΠ (!), και αποτελεί το υψηλότερο της Ευρωζώνης.

Δεδομένης της ανωτέρω κατάστασης, ο μύθος του «όλα βαίνουν καλώς» προσκρούει εξίσου, και στη βροντερή «φωνή» των Κυπρίων εργαζομένων και ανέργων, που μέσα σε ελάχιστο διάστημα, είδαν μια αξιοπρεπή ζωή παλαιότερων περιόδων, να καταρρέει. Η υλική βάση για ένα παλλαϊκό ξεσηκωμό δεν έχει εκλείψει, όπως αγωνιά να πείσει η κυβερνητική προπαγάνδα. Αλλά και οι ίδιες οι λαϊκές αντιδράσεις εξελίσσονται, και σε μορφή και σε περιεχόμενο.

Ομοιότητες και διαφορές

Είναι βάσιμο κάποιος να ισχυριστεί, πως οι κινητοποιήσεις του Μαρτίου 2013, που κατά περιπτώσεις κατέληξαν σε συγκρούσεις έξω από το Προεδρικό Μέγαρο στη Λευκωσία -οι πρώτες τόσο μαζικές και δυναμικές σε βάθος δεκαετιών- συνιστούν μια χρονικά καθυστερημένη εκδοχή του κινήματος των «αγανακτισμένων», που το 2011 πλημμύρισε τους δρόμους και τις πλατείες της Ελλάδας, της Ισπανίας κ.λπ. ενάντια στη λιτότητα και τα μνημόνια. Προσαρμοσμένη, φυσικά, στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της Κυπριακής περίπτωσης, και διατηρώντας ωστόσο αρκετές ομοιότητες.

Το αρχικό σοκ των γεγονότων του 2013 κατά την έναρξη της μνημονιακής περιόδου για το νησί, προκάλεσε τις αυθόρμητες κινητοποιήσεις «αγανάκτησης» του Κυπριακού λαού, πολιτικά «θολές» και συγχυσμένες, και χωρίς να λείπουν οι πατριωτικές εξάρσεις ενάντια στους «ξένους» των Βρυξελλών και του Βερολίνου, που βάλλουν κατά της «πατρίδας» με συμπεριφορά «κατοχικού δυνάστη». Το κυρίαρχο, όμως, στοιχείο ομοιότητας, είναι η κοινωνική δυναμική που τις συγκεκριμένες στιγμές έδινε το στίγμα των κινητοποιήσεων: παρά την αδιαμφισβήτητη συμμετοχή της εργατικής τάξης, εργαζόμενης ή άνεργης, ήταν η εν μία νυκτί «γονατισμένη» μικροαστική τάξη που πλημμύρισε μαζικά τους δρόμους. Η παραδοσιακά εύπορη μικροαστική τάξη της Κύπρου (μικρομεσαίοι επιχειρηματίες κι ελεύθεροι επαγγελματίες, ανώτερα υπαλληλικά στρώματα του δημοσίου αλλά και ιδιωτικού τομέα, σε τουρισμό, κατασκευές, τράπεζες κλπ.) ήταν, άλλωστε, που ζημιώθηκε από το κούρεμα των καταθέσεων άνω των 100.000 ευρώ, όπως αυτό επιβλήθηκε από τους «θεσμούς». Οι καπιταλιστές, όπως πάντα καλά πληροφορημένοι, είχαν φροντίσει να απομακρύνουν έγκαιρα τα χρήματά τους, ενώ η εργατική τάξη, αν και με πτωτική τάση στο βιοτικό της επίπεδο από την έναρξη της κρίσης, δεν είχε ακόμα γνωρίσει ραγδαίες μεταβολές σε αυτό.

Αν στην περίπτωση των «αγανακτισμένων» της Ελλάδας, το κίνημα «κέρδισε» σε ποιοτικά χαρακτηριστικά, διεκδικητικό πλαίσιο και διάρκεια, μέσα από τη σύζευξη με το εργατικό κίνημα (κι ως ένα βαθμό κάτω από την ηγεσία της εργατικής τάξης) διαμέσου του κινήματος των γενικών απεργιών του 2011, η απουσία μιας αντίστοιχης «επίσημης» συμμαχίας στην Κύπρο, οδήγησε το κίνημα του 2013, στην πρώτη εκείνη φάση του, να εκτονωθεί και να σβήσει πρόωρα, μετά από τις πρώτες σπασμωδικές αντιδράσεις.

2015: μια νέα γενιά προλεταρίων βγαίνει «δειλά-δειλά» στο προσκήνιο

Μόλις δύο χρόνια μετά, το τοπίο είναι ριζικά αλλαγμένο, στο επίπεδο της οργάνωσης και της πρωτοβουλίας της εργατικής τάξης. Οι πρόσφατα οργανωμένες κινητοποιήσεις έγιναν με την πιο πλατιά συμμετοχή των συνδικάτων («συντεχνιών» στην Κυπριακή καθομιλουμένη), ενώ συνδυάστηκαν με παράλληλες στάσεις εργασίας σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, με αποκλεισμούς λιμένων από τους εργαζόμενους, με τη δυναμική παρουσία των υπό ιδιωτικοποίηση δημόσιων οργανισμών.

Κομβικό ρόλο στην πρωτοβουλία των κινητοποιήσεων είχε η Πλατφόρμα Συνδικαλιστικών και Κοινωνικών Οργανώσεων «Η Κοινωνία Αντιδρά και Διεκδικεί», με τη συμμετοχή 20 φορέων, κατά πλειοψηφία εργατικών. Η Πλατφόρμα τελεί κάτω από την ηγεσία της μεγαλύτερης Ομοσπονδίας εργαζομένων της Κύπρου, της ΠΕΟ. Η ανταγωνιστική, ιστορικά διασπαστική, δεξιά Ομοσπονδία, ΣΕΚ, κατά βάση σαμποτάρισε τις κινητοποιήσεις.
Αλλά αν οι γραφειοκράτες της ΠΕΟ, που ελέγχεται από το ΑΚΕΛ (με την καθόλου καθαρή στάση απέναντι στα Μνημόνια), πρωτοστάτησαν στις κινητοποιήσεις, δεν είναι επειδή είδαν «το φως το αληθινό», ούτε για στενά αντιπολιτευτικούς λόγους, αλλά λόγω της αυξανόμενης πίεσης μέσα από τους κόλπους της εργατικής τάξης, που βρίσκεται σε δίχρονο διαρκή αναβρασμό.

Ο εντεινόμενος βαθμός πολιτικοποίησης των εργατών καθώς και των τάσεων ανεξαρτητοποίησης από την κυρίαρχη «επίσημη» Αριστερά, μορφοποιείται ήδη πολιτικά, με την «αποκόλληση» δυνάμεων της αριστερής πτέρυγας του ΑΚΕΛ και τη δημιουργία νέων ταξικών εντύπων, οργανώσεων, πολιτικών συλλογικοτήτων κ.ο.κ. Αποτελούνται κυρίως από τις νέες γενιές εργαζομένων που βλέπουν την τεράστια απόκλιση ανάμεσα στο βαθμό εκμετάλλευσης που υπόκεινται οι ίδιοι σε σχέση με τους γονείς τους, αλλά και στους χιλιάδες νέους ανέργους, που με πτυχίο ή χωρίς, αδυνατούν να βρουν δουλειά.

Συμπερασματικά: η πολυδεκαετής απόλυτη κυριαρχία ενός εκφυλισμένου «δεξιού» ευρωσταλινικού κόμματος πάνω στην εργατική τάξη, την πρόσδεσε στα συμφέροντα της Κυπριακής αστικής τάξης στη βάση μιας επίπλαστης «ανάπτυξης» κι ευημερίας, απλώνοντας πάνω από την Κυπριακή Δημοκρατία ένα πέπλο «κοινωνικής συναίνεσης» και ταξικής συνεργασίας. Θα ήταν νωρίς να ισχυριστούμε πως το πέπλο αυτό έχει ολοκληρωτικά διαλυθεί. Ωστόσο, κάτω από αυτό, συντελούνται έντονες διεργασίες και οβιδιακές αλλαγές, που δεν θα αργήσουν να βγουν με τον πλέον δυναμικό τρόπο στην επιφάνεια, σπάζοντας την «συναίνεση» με την αστική τάξη και το κράτος της. Η χρόνια καταπιεσμένη ανάγκη για πολιτική ανεξαρτησία της εργατικής τάξης οδηγεί σε απότομες στροφές και μετατοπίσεις σε σχέση με την κυρίαρχη αριστερά, ενώ το άλυτο εθνικό ζήτημα της στρατιωτικής κατοχής κι η ανάγκη οριοθέτησης σε σχέση τον επακόλουθο οργανικό εθνικισμό μεγάλων τμημάτων της Κυπριακής κοινωνίας, αναγκάζει σε έναν εξαρχής σταθερό διεθνιστικό προσανατολισμό αυτού του νέου κινήματος.

Η «αφύπνιση» της Κυπριακής εργατικής τάξης, έρχεται την κατάλληλη στιγμή, δεδομένης της θέσης της νήσου και της έμμεσης εμπλοκής της σε ευρύτερους Ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς, όπως έχει δείξει και η πρόσφατη ιστορία -έστω και σημειολογικά, δεν πρέπει να ξεχνάμε, άλλωστε, πως η Κύπρος «διά της πλαγίας οδού», έγινε το θέατρο μιας πρώτης επίθεσης των δυτικών Ιμπεριαλιστικών δυνάμεων στα Ρωσικά οικονομικά συμφέροντα, πριν ακόμα από τις «Ουκρανικές» κυρώσεις, που ήταν το ίδιο το bail-in και το κούρεμα των ρώσικων καταθέσεων-  ανεξάρτητα αν, τελικά, μέσω της ίδιας διαδικασίας, οι ολιγάρχες βρέθηκαν… μεγαλομέτοχοι των Κυπριακών τραπεζών.

Αναμφίβολα, η ιστορική συγκυρία και ειδικότερα η κατάσταση στο νησί, απαιτεί μια ισχυρή και πολιτικά ανεξάρτητη εργατική τάξη, και από τις δύο πλευρές της «πράσινης ζώνης». Οι επαναστατικές δυνατότητες που ανοίγονται στη νότια και νοτιανατολική Μεσόγειο, καθώς και οι πολύπλευροι κίνδυνοι, φωτίζουν με ακόμη περισσότερο ενδιαφέρον την κίνηση του Κυπριακού λαού.

Με γνώμονα την αναγκαία κινητοποίηση, οργάνωση και προετοιμασία όλων των λαών της εύφλεκτης περιοχής μας, το ΕΕΚ και οι διεθνείς του σύντροφοι, προγραμματίζουν μια 3η κατά σειρά, Διεθνή και Διεθνιστική Εργατική Συνδιάσκεψη, το ερχόμενο καλοκαίρι του 2015.

Κ. Αποστολόπουλος