της Βίκυς Κανατά
Την ώρα που εκατομμύρια άνθρωποι ξεριζώνονται από τις πατρίδες τους εξαιτίας των πολέμων, της φτώχειας και της ιμπεριαλιστικής λεηλασίας, οι ισχυροί του κόσμου στήνουν νέα παζάρια πάνω στις ζωές τους. Οι πρόσφατες συμφωνίες των ΗΠΑ με χώρες όπως η Ρουάντα και η Σιέρα Λεόνε αποκαλύπτουν με τον πιο ωμό τρόπο τη σύγχρονη μορφή αποικιοκρατίας: την εξαγωγή του «προσφυγικού προβλήματος» με αντάλλαγμα ψίχουλα χρηματοδότησης.
Με μερικά εκατομμύρια δολάρια –ποσά αστεία μπροστά στα κέρδη των πολυεθνικών και τις στρατιωτικές δαπάνες– επιχειρείται η μετατροπή φτωχών χωρών σε αποθήκες ψυχών. Η Ρουάντα καλείται να «διαχειριστεί» ανθρώπινες ζωές με αντάλλαγμα τη χρηματοδότηση μέσω διεθνών οργανισμών, ενώ παρόμοια συμφωνία ετοιμάζεται και με τη Σιέρα Λεόνε. Δεν πρόκειται για ανθρωπισμό. Πρόκειται για outsourcing της ευθύνης, για μεταφορά του προβλήματος μακριά από τα σύνορα των ισχυρών κρατών.
Ακόμη πιο προκλητικό είναι το γεγονός ότι αυτές οι συμφωνίες αξιοποιούν το κενό που δημιουργήθηκε από την περικοπή της εξωτερικής βοήθειας. Η «βοήθεια» μετατρέπεται σε εργαλείο εκβιασμού: είτε δέχεστε να γίνετε φρουροί των συνόρων μας, είτε αφήνεστε στη μοίρα σας. Αυτό δεν είναι συνεργασία, είναι επιβολή.
Η πολιτική αυτή δεν είναι απλώς ανήθικη αλλά βαθιά ταξική. Οι πρόσφυγες δεν αντιμετωπίζονται ως άνθρωποι με δικαιώματα, αλλά ως φορτίο προς διαχείριση. Οι χώρες του Παγκόσμιου Νότου μετατρέπονται σε ζώνες συγκέντρωσης φτώχειας και απελπισίας, ώστε ο καπιταλιστικός πυρήνας να διατηρεί την «καθαρότητά» του.
Και πίσω από όλα αυτά, η γνώριμη υποκρισία της αμερικανικής πολιτικής σκηνής. Από τη μία, ρητορική περί δημοκρατίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Από την άλλη, συμφωνίες που θυμίζουν αγοραπωλησία ανθρώπων. Η χυδαιότητα αυτής της στάσης δεν είναι προσωπικό χαρακτηριστικό ενός μόνο πολιτικού προσώπου αλλά δομικό στοιχείο ενός συστήματος που μετρά την ανθρώπινη ζωή με όρους κόστους και οφέλους.
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι άλλη από τη διεθνιστική αλληλεγγύη των λαών. Οι εργαζόμενοι, είτε στις ΗΠΑ είτε στην Αφρική είτε στην Ευρώπη, δεν έχουν τίποτα να χωρίσουν μεταξύ τους. Αντίθετα, έχουν κοινό αντίπαλο: ένα σύστημα που γεννά πολέμους, προσφυγιά και εκμετάλλευση. Οι πρόσφυγες δεν είναι «πρόβλημα». Είναι τα θύματα ενός κόσμου που οργανώνεται με βάση το καπιταλιστικό κέρδος. Και όσο αυτός ο κόσμος παραμένει, τέτοιες συμφωνίες θα πολλαπλασιάζονται. Η πραγματική λύση δεν βρίσκεται σε νέα παζάρια, αλλά στην ανατροπή των αιτιών που γεννούν την προσφυγιά.