Στην έμμεση αποκάλυψη των σαθρών θεμελίων του προϋπολογισμού του 2026 και προπαντός του Πολυετούς Δημοσιονομικού Προγράμματος για την περίοδο 2026 – 2029 προχώρησε (προφανώς) άθελά του ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Θάνος Πετραλιάς.
Αν και ο κος Πετραλιάς φημίζεται για την άπταιστη γνώση του επί των δημοσιονομικών θεμάτων, δεν θα μπορούσε να βγει εκτός… (κυβερνητικής) γραμμής, ειδικά μιλώντας κατά τη διάρκεια της συζήτηση επί της ψήφισης του κρατικού προϋπολογισμού του 2026 στη Βουλή. Έτσι, προτίμησε να πει τις… μισές «αλήθειες» για μια σειρά οικονομικά μεγέθη της χώρας.
Συγκεκριμένα, στην ομιλία του ο κος Πετραλιάς στις 14 Δεκεμβρίου 2025 επιχείρησε να απαντήσει σε τρεις βασικούς «ισχυρισμούς» της «αντιπολίτευσης»:
1. Τον ΦΠΑ τον πληρώνουμε! Γιατί δεν «λαμβάνεται υπόψιν» στον πληθωρισμό;
Ο «1ος ισχυρισμός» της «αντιπολίτευσης» σύμφωνα με τον κο Πετραλιά είναι πως «τα πραγματικά εισοδήματα μειώνονται γιατί αυξάνεται ταχύτερα ο εγχώριος πληθωρισμός».
Ο κος Πετραλιάς, προκειμένου να καταρρίψει τον παραπάνω ισχυρισμό, παραθέτει μια σειρά στοιχεία και συγκεκριμένα πως:
- «Η αύξηση των καθαρών αμοιβών κατά 32,3% συγκρινόμενη με τη σωρευτική αύξηση του πληθωρισμού κατά 22,1% το ίδιο διάστημα, συνεπάγεται περίπου 10% μεγαλύτερη αύξηση των καθαρών αμοιβών σε σχέση με τον πληθωρισμό».
- «Ο σωρευτικός πληθωρισμός στα τρόφιμα είναι υψηλότερος από το γενικό επίπεδο, περίπου 35% από το 2019, αλλά ειδικά για τους εργαζόμενους με χαμηλότερες απολαβές, ο κατώτατος μισθός θα είναι αυξημένος πάνω από 40% το 2026 σε σχέση με το 2019, τη στιγμή που έχουν επανέλθει οι τριετίες».
Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει τα στατιστικά στοιχεία αυτά. Ωστόσο, κανείς -ούτε ο κος Πετραλιάς– μπορεί να αμφισβητήσει άλλους αντίστοιχους δύο παράγοντες:
Μπορεί η καθαρή αύξηση των αμοιβών να είναι κατά 10% υψηλότερη από την αύξηση του πληθωρισμού, αλλά στην αύξηση του πληθωρισμού δεν μετράται ο… ΦΠΑ.
Ο πληθωρισμός ή αλλιώς η αύξηση του Γενικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή δεν συμπεριλαμβάνει τον έμμεσο φόρο ύψους 24% επί κάθε -σχεδόν– προϊόντος που πωλείται στην αγορά, μαζί φυσικά και τα τρόφιμα.
Πρόκειται για τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας, τον πιο άδικο φόρο, καθώς είναι ο ίδιος για όλους, ανεξάρτητα από το εισόδημα.
Συνεπώς επιβαρύνει άνισα εκείνους που έχουν χαμηλότερα εισοδήματα, δηλαδή τους μισθωτούς και τους ανέργους.
Και κάθε φορά που αυξάνεται η τιμή ενός προϊόντος αυξάνεται και η επιβάρυνση φορτώνεται ο καταναλωτής για τον ΦΠΑ. Καθώς ο πληθωρισμός αυξήθηκε 22,1% το 2019 – 2025, η τιμή ενός υποθετικού προϊόντος του αυξήθηκε από τα 100 ευρώ το 2019 στα 122 ευρώ το 2022. Όταν η τιμή του ήταν στα 100 ευρώ, ο καταναλωτής πλήρωνε 24 ευρώ ΦΠΑ (100 ευρώ x 24%). Συνολικά, δηλαδή 124 ευρώ.
Όταν η τιμή του έφτασε στα 122 ευρώ το 2025, ο καταναλωτής πλήρωνε ΦΠΑ (122 x 24%) ύψους 29 ευρώ.
Συνολικά, δηλαδή στο ταμείο θα πληρώσει 151 ευρώ. Πόσο αυξήθηκε η επιβάρυνση του το 2019 – 2025 από το ΦΠΑ στην προκειμένη περίπτωση; Από τα 24 ευρώ ανήλθε στα 29 ευρώ ή αλλιώς κατά 5 ευρώ ή 20%. Τι αναλογία αποτελεί η αύξηση των 5 ευρώ στην επιβάρυνση από το ΦΠΑ επί της αύξησης της τιμής του προϊόντος χωρίς ΦΠΑ (22 ευρώ); 22%!
Άρα για ποια «πραγματική» αύξηση των καθαρών αμοιβών κατά… 10% κάνει λόγο ο κος Πετραλιάς;
2. Όλοι -εκτός από την κυβέρνηση- βλέπουν «επενδυτικό γκρεμό» μετά το 2026
Ο «2ος ισχυρισμός» της αντιπολίτευσης, σύμφωνα με τον κο Πετραλιά, είναι πως «μετά το Ταμείο Ανάκαμψης σταματούν οι επενδύσεις».
Καταρχάς, εξ όσων έχουν πέσει στην αντίληψή μας, κανείς δεν έχει διακηρύξει πως μετά το Ταμείο Ανάκαμψης «σταματούν οι επενδύσεις» γενικά.
Αυτό που λένε οι στοιχειωδώς γνωρίζοντες της ελληνικής οικονομίας είναι πως από τον Αύγουστο του 2026, οπότε τελειώνει το Ταμείο Ανάκαμψης, δηλαδή εκείνο το ταμείο το οποίο συγκρότησε η ΕΕ το 2021, προκειμένου να συνεφέρει τις ευρωπαϊκές οικονομίες από την ύφεση που έφερε η πανδημία του κορονοϊού, θα υπάρξει «επενδυτικός γκρεμός».
Σύμφωνα με το Πολυετές Δημοσιονομικό Πρόγραμμα το οποίο παρουσίασε πρόσφατα το ίδιο το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, οι δημόσιες επενδύσεις στην ελληνική οικονομία θα καταρρεύσουν κυριολεκτικά το 2027 σε σχέση με το 2026, καθώς πέφτουν κατά 40%. Συγκεκριμένα, το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) προβλέπεται να κατρακυλήσει στα 9,9 δισ. ευρώ το 2027 έναντι 16,6 δισ. ευρώ το 2026.
Πως απαντά σε αυτό ο κος Πετραλιάς; Αναφέρει στην ομιλία του στη Βουλή στις 14 Δεκεμβρίου 2025 πως «παρόλη όμως τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης, ακριβώς λόγω του μετασχηματισμού της οικονομίας προβλέπεται σημαντική αύξηση των ιδιωτικών επενδύσεων, έτσι ώστε οι συνολικές επενδύσεις να συνεχίσουν να έχουν θετικό ρυθμό αύξησης όλη την περίοδο 2027-2029».
Ωστόσο, ο κος Πετραλιάς δεν μας εξηγεί από που θα προέλθει η αύξηση των «ιδιωτικών επενδύσεων». Τις ιδιωτικές επενδύσεις τις αποφασίζουν και τις κάνουν οι ιδιωτικές εταιρείες. Που βλέπει τέτοιον …οργασμό ιδιωτικών επενδύσεων στην Ελλάδα και γενικότερα στην Ευρώπη, όταν η ίδια η Κομισιόν έχει συμφωνήσει με τον Τραμπ (Ιούλιος 2025) για νέες ευρωπαϊκές ιδιωτικές επενδύσεις 600 δις. ευρώ μέχρι το 2028;
Όλοι οι οικονομικοί αναλυτές στην Ελλάδα γνωρίζουν πως οι περισσότερες ιδιωτικές επενδύσεις που έγιναν τα τελευταία χρόνια είναι στα τουριστικά ακίνητα και αφορούσαν «μετασχηματισμό» (για να χρησιμοποιήσουμε τη φράση του κου Πετραλιά) ήδη υφιστάμενων ακινήτων. Επίσης, όλοι γνωρίζουν πως και αυτός ο επενδυτικός δρόμος έχει φτάσει στα όρια του, μαζί με τον τουρισμό στην Ελλάδα…
Εξάλλου, αφού περιμένουμε τόσες… πολλές ιδιωτικές επενδύσεις στην Ελλάδα, γιατί το ίδιο το Υπουργείο των Οικονομικών μας προβλέπει ολοένα και χαμηλότερη ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια;
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το υπ. Οικονομικών ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ θα πέσει από το 2,4% το 2026 στο 1,7% το 2027, στο 1,6% το 2028 και στο 1,3% το 2029.
Τι βρίσκεται πίσω από τη μείωση του ρυθμού μεγέθυνσης του ΑΕΠ; Η μείωση του ρυθμού αύξησης του ακαθάριστου σχηματισμού παγίου κεφαλαίου: Από το +4,1% το 2026, θα πέσει στο 0,9% το 2028 και στο 0,8% το 2029. Και αυτό παρά το γεγονός ότι από φέτος κιόλας αλλά και έως το 2028 θα είναι ενεργή η ρήτρα διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες και συνεπώς ένα μέρος της αύξησής τους δεν θα λαμβάνεται υπόψιν στο όριο των δαπανών. Προφανώς οι αυξημένες δαπάνες για την άμυνα θα πάνε στις τσέπες των Αμερικανών βιομηχάνων όπλων, ούτε καν των… Ευρωπαίων!
Ωστόσο, ο κος Πετραλιάς, δεν σταματά εκεί, αλλά συνεχίζει με μία ακόμα μεγαλύτερη… ανακρίβεια: Στις αυξημένες (;) ιδιωτικές επενδύσεις – μας παροτρύνει ο Υφυπουργός Οικονομικών – «προσθέστε τα νέα κονδύλια από το νέο Πολυετές 2028-2034, το νέο ΕΣΠΑ δηλαδή, που αυτό καθώς δεν έχει οριστικοποιηθεί δεν περιλαμβάνεται στις προβλέψεις του Πολυετούς (σ.σ. Δημοσιονομικού Προγράμματος)».
Όσοι έχουν ασχοληθεί στοιχειωδώς με το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ για την περίοδο 2028 – 2034 (κατά κόσμον, «ΕΣΠΑ») γνωρίζουν πως θα είναι έως και 20% μικρότερο από το υφιστάμενο (δηλαδή της περιόδου 2021 – 2027) και με ρήτρες εκταμίευσης τόσο σκληρές όσο του Ταμείου Ανάκαμψης.
Να προσθέσουμε εδώ -αν και δεν το ανέφερε περιέργως ο κος Πετραλιάς στην ομιλία του στη Βουλή στις 14 Δεκεμβρίου 2025- τα αδιάθετα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης.
Η Κομισιόν έχει ήδη προτείνει να μεταφερθούν κοινές ευρωπαϊκές επενδύσεις στην αμυντική βιομηχανία μέσω ενός νέου μηχανισμού, του λεγόμενου «Προγράμματος Ευρωπαϊκής Αμυντικής Βιομηχανίας» (ΕDIP).
Τι μερίδιο θα έχει από αυτό το πρόγραμμα, η Ελλάς; Μάλλον, πρέπει να κρατήσει κανείς… μικρό καλάθι, αν κρίνει κανείς από το «άκυρο» που έφαγε από την Κομισιόν για τα έργα που πρότεινε προς χρηματοδότηση από το πολεμικό ταμείο δανείων της ΕΕ, το SAFE.
3. Μιλάνε για πρόωρη αποπληρωμή του χρέους, αλλά αποκρύπτουν την επικείμενη αύξηση του, αν δεν κόψουν ασφαλιστικές δαπάνες
Ο «3ος ισχυρισμός» της αντιπολίτευσης κατά τον κο Πετραλιά είναι πως «η κυβέρνηση προτιμά να αποπληρώνει Χρέος από το να δίνει χρήματα στους πολίτες».
Και εξηγεί ο κος Πετραλιάς: «Όπως είναι γνωστό από το 2024 ισχύει το νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο του στόχου δαπανών. Κάθε κράτος μπορεί να δαπανήσει έως το όριο δαπανών που έχει εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη βάση ανάλυσης βιωσιμότητας χρέους, και τυχόν επιπλέον έσοδα πηγαίνουν στην αποπληρωμή χρέους. Σε περίπτωση που παραβιαστεί το όριο δαπανών υποχρεούται το κράτος να λάβει αντίμετρα ειδάλλως εισέρχεται σε εποπτεία.
Η αποπληρωμή χρέους σύμφωνα με τους κανόνες της Eurostat δεν αποτελεί δημοσιονομική δαπάνη και δεν προσμετράται αρνητικά στο πρωτογενές αποτέλεσμα ούτε στο συνολικό αποτέλεσμα της γενικής κυβέρνησης, αντίθετα με οποιαδήποτε άλλη αύξηση δαπανών που θα μείωνε το πρωτογενές αποτέλεσμα και θα αύξανε το δείκτη δαπανών. Συνεπώς δεν μπορεί κανείς να αντικαταστήσει τη αποπληρωμή δανείων με δημοσιονομικές δαπάνες, όπως είναι π.χ. επιδόματα ή αυξήσεις μισθών ή άλλες παροχές.
Η αποπληρωμή χρέους είναι χρηματοοικονομική (μη δημοσιονομική συναλλαγή) που απομειώνει τις υποχρεώσεις της χώρας και μειώνει το χρέος. Είναι πληρωμές που θα γινόντουσαν σε μεταγενέστερο χρόνο αφού θα είχαν τρέξει και οι τόκοι και γίνονται νωρίτερα εξοικονομώντας τους τόκους με αποτέλεσμα να κερδίζουμε για κάθε 5,3 δισ. που αποπληρώνουμε περίπου 150 εκατ. τόκους ετησίως και με την πλήρη αποπληρωμή έως το 2030 πάνω από 800 εκατ. τόκους ετησίως που θα πλήρωνε η χώρα από το 2031 έως το 2040.
Σε αυτά τα πλαίσια το χρέος, ως ποσοστό ΑΕΠ, διαμορφώνεται στο 138,2% το 2026 από 145,9% το 2025, σημειώνοντας πτώση κατά 45 ποσοστιαίες μονάδες από το 183,2% που ήταν το 2019».
Ολα τα παραπάνω είναι …όπως τα λέει ο κος Πετραλιάς. Στο παρόν σημείωμα, δεν θα θέλαμε να αφιερώσουμε πιο πολύ χώρο για να πούμε πως απορρίπτουμε το «νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο του στόχου δαπανών», όπως και συνολικά την ιμπεριαλιστική Ευρωπαϊκή Ένωση κλπ, όπως επίσης πως υποστηρίζουμε τη διαγραφή όλου του εξωτερικού, «δημοσίου» χρέους.
Θα θέλαμε μόνο να επισημάνουμε πως στις παραπάνω προβλέψεις για την πορεία του δημοσίου χρέους και έτσι τις χρηματοδοτικές ανάγκες αποπληρωμής του δεν έχει ληφθεί υπόψιν η επιβάρυνση που θα έχει στο δημόσιο χρέος και έτσι στις χρηματοδοτικές ανάγκες αποπληρωμής η επίτευξη του ΝΑΤΟϊκού στόχου για αμυντικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ μέχρι το 2035 και η διατήρηση τους στο ποσοστό αυτό για πάντα.
Ενδεικτικά αναφέρουμε πως για να φτάσουν οι αμυντικές δαπάνες στο 5% χρειάζονται σχεδόν διπλάσιες αμυντικές δαπάνες σε σχέση με τις υφιστάμενες. Αν και η Ελλάς, μέσω της κυβερνήσεως Μητσοτάκη, έχει αποδεχτεί το 5% τον Ιούνιο του 2025, κατά τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στη Χάγη, ουδέποτε μας έχει πει το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών πώς θα συμβαδίσει η μέχρι τώρα πορεία αποκλιμάκωσης του χρέους με μία πορεία κλιμάκωσης των αμυντικών δαπανών.
Παρόλα αυτά, η Κομισιόν έχει δείξει δημοσίως το δρόμο σε όλα τα κράτη – μέλη της, προτείνοντας τους περικοπές στο ασφαλιστικό, προκειμένου να μην αυξηθεί το δημόσιο χρέος, το αργότερο μέχρι το 2028. Αλλά για αυτά τα πράγματα δεν… μιλάει κανείς. Τουλάχιστον μέχρι τις επερχόμενες εκλογές.
Δ.Κ.