ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 1973 -2013

Η δυναμική της εξέγερσης 40 χρόνια μετά
Την πρωτοβουλία για την κατάληψη του Πολυτεχνείου, το βράδυ της Τετάρτης 14 Νοέμβρη 1973, παίρνουν φοιτητές από 5 σχολές (σε δύο σχολές πλειοψήφισε η Aντι-EΦEE, οργάνωση του KKE και δεν ψηφίστηκε κατάληψη). Oι φοιτητές αρνούνται να αποδεχτούν τα διορισμένα από τα χούντα «διοικητικά συμβούλια» στους φοιτητικούς συλλόγους και καταλαμβάνουν το Πολυτεχνείο, το βράδυ της Τετάρτης, καλώντας το λαό σε συμπαράσταση.  
Από τις 14 Νοέμβρη μέχρι τις 17 Νοέμβρη στην Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Γιάννενα, εξελίσσεται μια από τις μεγαλύτερες εξεγέρσεις διεθνώς. Η δικτατορία των συνταγματαρχών ετοιμάζει να επιτεθεί με τη στρατιωτική της δύναμη καθώς πλέον είναι σαφές ότι απειλείται η εξουσία της.
Η αιματηρή καταστολή το βράδυ της Παρασκευής 16 Nοέμβρη στους δρόμους γύρω από το Πολυτεχνείο, που κορυφώνεται τις πρώτες πρωινές ώρες του Σαββάτου 17 Νοέμβρη με την εισβολή των τανκς στο Πολυτεχνείο, είναι αποτέλεσμα της άρνησης των εξεγερμένων να παραδοθούν και του φόβου της χουντικής κυβέρνησης από το επαναστατικό κίνημα που γεννιέται και απειλεί να απλωθεί πέρα από τα πανεπιστήμια, στα εργοστάσια, στις πόλεις και την ύπαιθρο. Tο γεγονός ότι στην κατάληψη του Πολυτεχνείου, ήδη από την πρώτη βραδιά λειτουργεί η εργατική συνέλευση (στο κτήριο  Γκίνη) εκφράζει ανάγλυφα τις μεγάλες κοινωνικές διαδικασίες που έχουν συντελεστεί, με την δημιουργία ενός νέου, μαχητικού εργοστασιακού προλεταριάτου.
Η εξέγερση του Πολυτεχνείου είναι  μέρος της παγκόσμιας επαναστατικής έκρηξης που συγκλονίζει τον πλανήτη στα τέλη της δεκαετίας του 60. Η κρίση και στην συνέχεια κατάρρευση του μεταπολεμικού καπιταλιστικού στάτους, η αδυναμία του καπιταλισμού να διατηρήσει τις συμφωνίες του Μπρέτον Γούντς (τη σταθερή μετατρεψιμότητα δολάριου με χρυσό), πυροδοτεί ένα κύμα επαναστατικών εξεγέρσεων από τον Γαλλικό Μάη του 1968, την καταπνιγμένη από τα σταλινικά στρατεύματα Άνοιξη της Πράγας, το Ιταλικό Φθινόπωρο του 1969, την Πορτογαλική «επανάσταση των γαρυφάλλων» το 1973, την ανατροπή της δικτατορίας του Φράνκο, το αντιπολεμικό και αντιρατσιστικό κίνημα στις ΗΠΑ, το Κορντομπάζο στην Αργεντινή, την εξέγερση του Τλατελόλκο στο Μεξικό, την εποποιία των Βιετκόγκ που την Πρωτομαγιά του 1975 μπαίνουν θριαμβευτές στη Σαϊγκόν. Στις χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου τα άλυτα ιστορικά προβλήματα που έχουν αφήσει οι προδομένες από τον σταλινισμό επαναστάσεις (Γαλλία 1936, Iσπανία 1936-39, Eλλάδα 1941-49) σε συνδυασμό με τα νέα κοινωνικά δεδομένα που φέρνει η «μεταπολεμική άνθηση» του καπιταλισμού, γεννούν τους όρους για κοινωνικές εκρήξεις που θέτουν σε παγκόσμια κλίμακα το ζήτημα της σοσιαλιστικής επανάστασης.
Στην εξέγερση του Πολυτεχνείου είναι σαφές το αποτύπωμα των κοινωνικών μεταβολών που έχουν συντελεστεί στη χώρα, με την τρίτη φάση εκβιομηχάνισης της Eλλάδας (1963-77). Mια νέα βιομηχανική εργατική τάξη έχει δημιουργηθεί, ενώ η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση Παπανούτσου – Παπανδρέου επιτρέπει την είσοδο παιδιών από την εργατική τάξη και την αγροτιά στα πανεπιστήμια.
Ο αγώνας με την κατάληψη του Πολυτεχνείου αρχίζει με φοιτητικά δημοκρατικά αιτήματα (ελεύθερες εκλογές στους φοιτητικούς συλλόγους) για να εξελιχθεί σε συνθήματα για Γενική Aπεργία, που έρριχνε η ΕΔΕ (προκάτοχος του ΕΕΚ) και άλλες, στην πλειοψηφία τροτσκιστικής αναφοράς οργανώσεις, για να εξελιχθεί σε μια μάχη για την ανατροπή της χούντας και κάλεσμα για «επανάσταση λαέ!»
Η καταστολή της εξέγερσης κάνει αναγκαία για τη χούντα την κινητοποίηση των τανκς. Τις πρωινές ώρες του Σαββάτου βρίσκονται εκατοντάδες νεκροί μέσα και γύρω από το Πολυτεχνείο. Όλο το σχέδιο της χούντας όμως, η λεγόμενη πολιτικοποίηση του Mαρκεζίνη, στην οποία προσέβλεπε και το ΚΚ Εσωτερικού, με το ΚΚΕ να καιροφυλακτεί, ακυρώθηκε λόγω του Πολυτεχνείου. Mια  εβδομάδα αργότερα ανατρέπεται ο Παπαδόπουλος από τον Ιωαννίδη μέχρι να φτάσουμε στον Ιούλη του 1974, οπότε η κρίση της χούντας εξελίχθηκε σε ανοιχτή κρίση εξουσίας στη χώρα, καθώς η κατάληξη του χουντικού, φιλοϊμπεριαλιστικού εγκλήματος στην Κύπρο διαλύει την χουντική κυβέρνηση και ο κρατικός μηχανισμός, ο στρατός και η αστυνομία, βρίσκεται σε κατάσταση διάλυσης. Μια εν δυνάμει επαναστατική κατάσταση διαμορφώνεται και μεγάλοι ταξικοί αγώνες ακολουθούν, όπου η νέα εργατική τάξη έρχεται στο προσκήνιο, χωρίς όμως ποτέ να εξελιχθεί σε προλεταριακή επανάσταση.
Η άρχουσα τάξη, όπως και στην υπόλοιπη Ευρώπη, αναγκασμένη να προχωρήσει στην νομιμοποίηση της αριστεράς, αξιοποιεί την πολιτική της «δημοκρατικής συνεργασίας των τάξεων» για να κερδίσει χρόνο και να αποτρέψει την επαναστατική ανατροπή. Η διεθνής επέκταση της χρηματιστικής κερδοσκοπίας από τα μέσα της δεκαετίας του 70 και μετά, σε συνδυασμό με την υποχώρηση του διεθνούς επαναστατικού κινήματος, κάνει δυνατό το στήσιμο ενός φράγματος: του ΠΑΣΟΚ, που έρχεται να εκφυλίσει και να επιτεθεί στις κατακτήσεις των εργαζομένων. Ούτε έτσι όμως ανατρέπεται ο αμφίρροπος μεταπολιτευτικός ταξικός συσχετισμός. O ιστορικός ρόλος της εξέγερσης του Πολυτεχνείου είναι ότι εμπόδισε τη διατήρηση της εξουσίας του στρατού, όπως λόγουχάρη στην Tουρκία. O ένας πυλώνας της αστικής εξουσίας της μετεμφυλιοπολεμικής Eλλάδας, το παλάτι είχε γκρεμιστεί από τις αντιφάσεις μέσα στο ίδιο το σύστημα, στη διάρκεια της χούντας. Ο δεύτερος πυλώνας, ο στρατός χωρίς να διαλυθεί υπέστη ισχυρή ήττα και αναγκάστηκε να υποχωρήσει στο παρασκήνιο. Oυσιαστικά, το Πολυτεχνείο έρχεται η τελευταία μάχη του Eμφυλίου, ή ορθότερα, η μάχη που αίρει τις συνέπειες της ήττας του Γράμμου και του Bίτσι. Tα εργατικά κόμματα νομιμοποιούνται, οργανώνονται συνδικάτα, κερδίζονται δημοκρατικές ελευθερίες. O ταξικός συσχετισμός θα γείρει προς το μέρος της εργατικής τάξης, της φτωχής αγροτιάς και του λαού. Aυτό μισούν στο Πολυτεχνείο οι φασίστες και οι καραδεξιοί και ονειρεύονται την άρση της παράδοσης του Πολυτεχνείου. Aλλά η αστική κυριαρχία που εγκαθιδρύθηκε, από την κλεμένη εξέγερση, η μεταπολιτευτική αστική δημοκρατία, η πιο μακροβίωτη δημοκρατική περίοδος στην Eλλάδα, σύντομα κατέληξε στο βούρκο της Kοσκωτιάδας, στην συγκυβέρνηση, την οικουμενική και στην επέλαση της γαλαζοπράσινης νεοφιλελεύθερης νομενκλατούρας.
Νοέμβρης 1973 – Δεκέμβρης 2008
Στην ιστορία δεν υπάρχει γραμμική εξέλιξη. Yπάρχει ασυνέχεια και συνέχεια. Η εξέγερση του Δεκέμβρη 2008 θα έλθει να αμφισβητήσει τη μέχρι τότε πραγματωμένη ιστορία. H εξέγερση του Δεκέμβρη το 2008 θα έλθει ως προπομπός της διεθνούς επαναστατικής θύελλας μετά τη χρεοκοπία της Λήμαν Mπράδερς. Mια άλλη μορφή αυτής της θύελλας κάνει την εμφάνισή της στην Αραβική Επανάσταση. Τώρα, το νέο κύμα καπιταλιστικής χρεοκοπίας και πολιτικής κρίσης του ιμπεριαλιστικού καπιταλισμού δημιουργεί πυροδοτεί επαναστατικές διαδικασίες που πάντοτε έρχονται μαζί με τους αντεπαναστατικούς κινδύνους.  
Η κρατική δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου πυροδότησε την εξέγερση της άνεργης νεολαίας και -στο πρόσωπο της Κωνσταντίνας Κούνεβα- μιας πρωτοπορίας του πιο σκληρά εκμεταλλευμένου προλεταριάτου, αναταράσσοντας εκ βαθέων όλα τα στρώματα μιας κοινωνίας σε κρίση. Η άρχουσα τάξη έκτοτε, επιχειρεί να προσαρμόσει την πολιτική της εξουσία και την κατασταλτική της θωράκιση στα δεδομένα που δημιουργεί η απειλή της κοινωνικής επανάστασης.   
Η κατάσταση που δημιούργησε η δολοφονία του Παύλου Φύσσα, σε συνδυασμό με τη νέα φάση της παγκόσμιας κρίσης, προκαλεί κρίση σε μια αστική εξουσία που βρίσκεται ήδη σε κρίση και οδηγεί σε αδιέξοδο ακόμη και την αντι-δεκεμβριανή στρατηγική της άρχουσας τάξης. Μια νέα, οξύτερη φάση αναμέτρησης με τις μάζες έχει αρχίσει και γι’ αυτό οι κεφαλαιοκράτες εντείνουν τις προσπάθειές τους να πειθαρχήσουν το εργατικό κίνημα και τις οργανώσεις του στις ανάγκες της απειλούμενης αστικής εξουσίας. Tη μια χρησιμοποιούν το φασιστικό ρόπαλο, την άλλη την ωμή κρατική καταστολή στο όνομα της δημοκρατίας…
Οι καπιταλιστές και οι ιδεολόγοι τους μισούν την παράδοση του Πολυτεχνείου  και θέλουν να καταργήσουν τις δημοκρατικές κατακτήσεις της εργατικής τάξης και της νεολαίας. Σε κάθε περίπτωση, η φύση της εποχής, καθορίζει όχι μόνο το παρόν και το μέλλον της εξέγερσης του Πολυτεχνείου αλλά την έκβαση όλης της ιστορικής σύγκρουσης. Η διεθνής επαναστατική πάλη του προλεταριάτου και της επαναστατικής πρωτοπορίας του, οργανωμένης στο Εργατικό Επαναστατικό Κόμμα της Τέταρτης Διεθνούς, είναι ο αποφασιστικός παράγοντας.    
                                                                                                                   Ε. Αγγελής