ΣΚΩΤΙΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΣΕΙΣΜΟΣ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

Μόλις το 1997, η Σκωτία, μετά από 290 χρόνια στο Ηνωμένο Βασίλειο, διεκδικούσε –και πετύχαινε- μέσω της δημοψηφιστικής οδού, την ίδρυση του δικού της αυτόνομου Κοινοβουλίου. Τότε, κανείς ίσως δεν φανταζόταν πως 17 χρόνια μετά, θα έφτανε, πάλι διά δημοψηφίσματος, να «φλερτάρει» σοβαρά με την πλήρη ανεξαρτησία της, μετά από διάστημα τριών αιώνων.

Αυτό πραγματεύεται το ιστορικό δημοψήφισμα της 18ης Σεπτεμβρίου 2014 που καλεί τον Σκωτσέζικο λαό να αποφασίσει αν επιθυμεί ή όχι την ανεξαρτησία της Σκωτίας.

Χωρίς να είναι γνωστό ακόμη το αποτέλεσμα (η Ν.Π. «έκλεινε» την ύλη της την ημέρα διεξαγωγής του δημοψηφίσματος), γεγονός είναι ότι και μόνο στη σκέψη μιας ενδεχόμενης ανεξαρτητοποίησης της Σκωτίας, έχουν προκληθεί σεισμικές δονήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη, καθώς και αντιδράσεις από διάφορες πλευρές.

Αν και δύσκολα μπορεί κανείς να ταυτιστεί με τους αστούς εθνικιστές της Σκωτίας που είναι υπέρ της ανεξαρτησίας, αρκεί να κοιτάξει πώς αντιμετωπίζουν το «ναι» στην ανεξαρτησία, ο Κάμερον και η Βασίλισσα Ελισάβετ, το ΔΝΤ, τραπεζικοί κολοσσοί, κι όλα τα οικονομικά και πολιτικά επιτελεία του Ευρωπαϊκού Ιμπεριαλισμού. Καλύπτουν όλο το φάσμα των αντιδράσεων, από αυτές της ικεσίας προς τους Σκωτσέζους να μην αποχωρήσουν από το «σπίτι των εθνών» και τις υποσχέσεις για εκχώρηση μεγαλύτερης αυτονομίας (Κάμερον) μέχρι τις ανοιχτές απειλές και την τρομοκρατία.

Τα επιχειρήματα των μεν και των δε

Τα χαρτιά που έχουν στα χέρια τους οι υπέρμαχοι του «όχι» είναι, κυρίως, οικονομικής φύσης. Ενώ ο πρωθυπουργός της Σκωτίας, ο εθνικιστής Άλεξ Σάλμοντ, ισχυρίζεται πως μετά την ανεξαρτησία η Σκωτία προτίθεται να διατηρήσει ως νόμισμα την αγγλική λίρα, σε μια νομισματική ένωση με τα υπόλοιπα τμήματα του Ηνωμένου Βασιλείου, η αγγλική πλευρά μέσω και των τριών μεγάλων κομμάτων (Συντηρητικοί, Εργατικοί, Φιλελεύθεροι), αλλά και του ίδιου του διοικητή της Τράπεζας της Αγγλίας, αρνείται αυτή την προοπτική, διαμηνύοντας στο Εδιμβούργο πως θα πρέπει είτε να ξεκινήσει συζητήσεις ένταξής της στο Ευρώ (που κι αυτό το ενδεχόμενο συναντά εμπόδια και θα καθυστερήσει τις διαδικασίες) ή να στραφεί σε ένα τρίτο νόμισμα, με ό,τι κινδύνους αυτό συνεπάγεται.

Το ΔΝΤ, από την πλευρά του, προειδοποιεί πως αυτό το κλίμα νομισματικής αβεβαιότητας κι αναδιατάξεων, ενδέχεται να προκαλέσει γενικευμένη ανασφάλεια με άμεσες επιπτώσεις στις Ευρωπαϊκές αγορές. Ήδη, μεγάλες τράπεζες που έχουν έδρα τους το Εδιμβούργο, (Lloyds και Royal Bank of Scotland) με βασικό μέτοχο τη βρετανική κυβέρνηση, αλλά και η Clydesdale bank, Αυστραλιανών συμφερόντων, δήλωσαν πως στο ενδεχόμενο ανεξαρτησίας της Σκωτίας, θα μεταφέρουν τις έδρες τους στο Λονδίνο – ένα ωμό μέσο πίεσης υπέρ του «όχι». Τέλος, η Standard & Poor’s, σε ρόλο Κασσάνδρας, προαναγγέλλει πως μια ανεξάρτητη Σκωτία θα είναι ανίκανη να προστατεύσει τις τράπεζές της σε ενδεχόμενη αναζωπύρωση της χρηματοπιστωτικής κρίσης.

Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση του Σκωτσέζικου Εθνικού Κόμματος, παίζει με το χαρτί των πετρελαίων που βρίσκονται στις θάλασσές της, και στα οποία βασίζεται η υπόθεση μιας ανεξάρτητης και ευημερούσας Σκωτίας.  Ο Σάλμοντ, ισχυρίζεται πως το νέο κράτος της Σκωτίας, θα μπορούσε να εξοικονομήσει 30 δις στερλίνες μέσα σε μία γενιά, από πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Ο Κάμερον και οι πολιτικοί αντίπαλοι του Σάλμοντ απαντούν πως η Σκωτία δεν θα μπορούσε να συνεχίσει απρόσκοπτα την εξόρυξη των υδρογονανθράκων, χωρίς τις Βρετανικές «πλάτες» που στηρίζουν το εγχείρημα ως τώρα, αλλά και ότι τα αποθέματα κάποια στιγμή θα τελειώσουν (το μεγαλύτερο μέρος υπολογίζεται πως έχει ήδη αντληθεί, δίνοντας στην «φλέβα» άλλα 30-40 χρόνια «ζωής»).

Ανοίγει ο «ασκός του Αιόλου»

Ανεξάρτητα ποιο θα είναι το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος –άλλωστε οι συνεχείς διακυμάνσεις δεν επιτρέπουν ασφαλείς προβλέψεις- γεγονός είναι πως ήδη, παίρνουν φωτιά οι φυγόκεντρες τάσεις σε όλη την Ευρώπη. Όλα τα επί αιώνες θαμμένα εθνικά προβλήματα, πέφτουν ξανά στο τραπέζι, αρκετά συχνά με ένα εκκωφαντικό τρόπο: τι άλλο είναι η διαδήλωση του 1.800.000 ανθρώπων, υπέρ της Καταλανικής ανεξαρτησίας, που έφερε ρίγη τρόμου στο Ισπανικό κράτος (που, ωστόσο, δεν δέχεται ένα αντίστοιχο δημοψήφισμα);

Στη συζήτηση ξαναμπαίνουν, περισσότερο ή λιγότερο επιτακτικά, οι ξεχασμένοι πόθοι για ελευθερία διάφορων εθνοτήτων. Πρώτα και κύρια, στην ίδια την Μεγάλη Βρετανία, που αναπόφευκτα η Σκωτσέζικη περιπέτεια αναβιώνει την σχετική συζήτηση σε Ουαλούς και Ιρλανδούς. Αλλά και στο Βέλγιο, μεταξύ Φλαμανδών και Βαλλόνων, ή στους Βάσκους, κι όπου αλλού η ιστορία έχει αφήσει «ανοιχτούς λογαριασμούς».

Είναι σίγουρο, όπως και στην περίπτωση της ίδιας της Σκωτίας, πως στην ηγεσία αυτών των τάσεων, βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό, ο ντόπιος αστικός εθνικισμός. Ωστόσο, κανείς δεν μπορεί να κλείσει τα μάτια, ούτε στη δίψα για αποκατάσταση της ιστορικής αδικίας, όπως την νοιώθουν αυτοί οι λαοί, αλλά ούτε και στις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η εκπλήρωση αυτών των φυγόκεντρων τάσεων, που δεν είναι τίποτα άλλο από σημεία των καιρών και της παγκόσμιας κρίσης του συστήματος.

Τα συμφιλιωτικά κλαψουρίσματα του Ντέιβιντ Κάμερον, όπως και όλη η επιχείρηση εκφοβισμού και προπαγάνδας υπέρ του «όχι», δείχνουν πως και το Σίτυ του Λονδίνου αλλά και όλο το μεγάλο κεφάλαιο της Ευρώπης, βλέπει με τρόμο την Σκωτσέζικη ανεξαρτησία, ως το τελειωτικό χτύπημα στην πάλαι ποτέ Αυτοκρατορία του Βρετανικού Στέμματος, μιας από τις μεγαλύτερες Ιμπεριαλιστικές δυνάμεις της Ευρώπης…

Κανείς δεν μπορεί να πάει ενάντια στη δίκαιη αναζήτηση της ελευθερίας κανενός λαού. Αυτό όμως, που πρέπει να γίνει καθαρό, ενάντια σε όλους τους πατριδοκάπηλους αστούς εθνικιστές, είναι πως η τύχη των εργαζομένων της Σκωτίας είναι ταυτισμένη με τα συμφέροντα των εργατών της Αγγλίας, κι όλης της Ευρώπης, κι όχι με την εγχώρια μπουρζουαζία τους. Ναι στο σπάσιμο από τα Βρετανικά δεσμά. Ναι, όμως, και στην επαναστατική ενότητα των εργατών του Ηνωμένου Βασιλείου και της Eυρώπης.

Για μια ελεύθερη Σκωτία, σε μια Κόκκινη, Σοσιαλιστική Ευρώπη.

Θα έχουμε την ευκαιρία να επανέλθουμε πιο συγκεκριμένα στο επόμενο φύλλο, με τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος στα χέρια μας.

Κ. Αποστολόπουλος