Η επανάσταση 1941-49 στην Ελλάδα / Οι 200 εκτελεσμένοι ήρωες κομμουνιστές στην Καισαριανή κι ανάμεσα τους οι 12 τροτσκιστές και αρχειομαρξιστές
του Θόδωρου Κουτσουμπού
[ Από τις 13 – 19 Ιουλίου 2026 έλαβε χώρα σε camping στις Ροβιές της βόρειας Εύβοιας η 20ή Διεθνής Μαρξιστική Εκπαιδευτική Κατασκήνωση του ΕΕΚ. Υπήρξε η συνέχεια και ανάπτυξη της Διεθνούς Αντι-ΝΑΤΟϊκής Συνδιάσκεψης της 4ης και 5ης Ιουλίου στην Κωνσταντινούπολη και την Γκεπζέ της Τουρκίας που οργάνωσαν με επιτυχία το Διεθνές Σοσιαλιστικό Κέντρο “Κριστιάν Ρακόφσκυ και το διαδικτυακό RedMed ενάντια στην πρόσφατη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα. Σύντροφος του DIP παρουσίασε ένα εκτενές ραπόρτο για την σημαντική αυτή Συνδιάσκεψη στην κατασκήνωση.
Ο πόλεμος του αμερικανικού ιμπεριαλισμού και του σιωνιστικού Ισραήλ κατά του Ιράν και η διεθνής σημασία, ο παγκόσμιος αντίχτυπος και η ιστορική στροφή στην παγκόσμια κρίση που σημαδεύει το στρατηγικό πλήγμα που δέχθηκαν από τις δυνάμεις της Ιρανικής Επανάστασης αποτέλεσε κεντρικό άξονα θεωρητικής επεξεργασίας σε όλη την κατασκήνωση.
Η σιωνιστική γενοκτονία κατά του παλαιστινιακού λαού στη Γάζα, την Δυτική Όχθη, όλη την κατεχόμενη Παλαιστίνη,το Λίβανο, την νότια Συρία, η νέα κλιμάκωση του ΝΑΤΟϊκού πολέμου κατά της Ρωσίας στην Ουκρανία και γενικότερα η κατολίσθηση στον τρίτο παγκόσμιο πόλεμο με διακηρυγμένο στόχο την Κίνα, τέθηκαν εξ αρχής στη συζήτηση. Σε ειδική συνεδρίαση συζητήθηκε διεξοδικά το ζήτημα της Κίνας, η άνοδος και σύγκρουσή της με τον ιμπεριαλισμό των ΗΠΑ, ο ιδιαίτερος μεταβατικός αντιφατικός της χαρακτήρας, η σχέση της με τον παγκόσμιο καπιταλισμό. Επίσης, συζητήθηκε διεξοδικά η “Τεχνητή Νοημοσύνη¨, ο ρόλος της στην παγκόσμια καπιταλιστική κρίση, η απειλή του “τεχνοφασισμού” της Σίλικον Βάλλεϋ.
Η επανάσταση 1941-49 στην Ελλάδα, με αφορμή τους 200 εκτελεσμένους ήρωες κομμουνιστές στην Καισαριανή κι ανάμεσα τους τους 12 τροτσκιστές και αρχειομαρξιστές, υπήρξε αντικείμενο ειδικής εισήγησης και συζήτησης.
Ραπόρτα δόθηκαν αυτοπροσώπως ή και με βίντεο από τους διεθνείς συντρόφους για την χώρα τους, την Mπουρκίνα Φάσο, την Γαλλία, την Φινλανδία, την Πολωνία, τη Ρωσία, την Παλαιστίνη, την Αργεντινή και την Λατινική Αμερική. Για την Τουρκία παρουσιάστηκε από το DIP εκτενής έκθεση για την δουλειά που κάνουν στο βιομηχανικό προλεταριάτο και τα εργοστάσια. Από διάφορους τομείς και κινήματα στα οποία σύντροφοι/σες του ΕΕΚ συμμετέχουν στην Ελλάδα : στην Υγεία συνολικά, στην υπεράσπιση των στεγνών προγραμμάτων απεξάρτησης και της 40χρονης παράδοσης του 18Άνω, ο αγώνας στα Προσφυγικά, η επαν-οικειοποίηση από τον λαό δημόσιων χώρων, πλατειών κ.λπ., για το αντιφασιστικό κίνημα, την Εργατική Συμμαχία στα Δυτικά, το εργατικό/συνδικαλιστικό και την Μαχόμενη Εργατική Κίνηση. Τα κείμενα των εισηγήσεων θα δημοσιευτούν, όπως και σχετικά βίντεο.
Το παρακάτω κείμενο είναι η εισήγηση του σ. Θόδωρου Κουτσουμπού, την Παρασκευή 17/7 ].
1. Εισαγωγή – Το περίγραμμα της ομιλίας:
►Aρχικά θα μιλήσουμε για τη σχέση μνήμης και παρόντος, για το παρελθόν και το παρόν και για τη σχέση παράδοσης και επαναστατικής πολιτικής.
►Μετά για τους 200 εκτελεσμένους κομμουνιστές της Καισαριανής και ανάμεσά τους για τους 12 τροτσκιστές/αρχειομαρξιστές.
►Ως εισαγωγή στο μεγάλο θέμα της επανάστασης στην Ελλάδα 1941-49 θα μιλήσουμε για το συμβάν στους Μολάους Λακωνίας, που αποτέλεσε την αφορμή για την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών.
►Από αυτό θα περάσουμε στην επανάσταση στα βουνά της ελευθερωμένης από το αντάρτικο του ΕΛΑΣ Ελλάδα και θα μιλήσουμε για την εναλλακτική εξουσία που χτιζόταν σε σύγκρουση με τις αρχές κατοχής, το γερμανικό ναζισμό, τον ιταλικό και βουλγάρικο φασισμό και τους ντόπιους συνεργάτες τους.
α) Μνήμη και παρόν – “Η ίδια η μνήμη γινάμενη παρόν”
Το “παρόν” δεν είναι μια στιγμή παγωμένη, όπου -στον μηδενικής διάρκειας χρόνο- συμβαίνει ένα γεγονός. Το παρόν είναι μια διαδικασία, όπου συντελούνται συμβάντα. Δεν είναι το Αριστοτελικό άχρονο “νυν” όριο του παρελθόντος που έχει παρέλθει με το μέλλον που δεν έχει ακόμη υπάρξει – αλλά ένα χρονικά ελάχιστο, ή χρονοάτομο, όπως το ονόμασαν οι Αραβο-Εβραίοι (αλλά και Ιρανοί) φιλόσοφοι, ιατροφιλόσοφοι και πανεπιστήμονες του Καλάμ. Το πώς ενεργούμε τώρα, στο παρόν, εξαρτάται από την παρούσα κατάσταση, σε συνδυασμό με τις γνώσεις, τις εμπειρίες και επίσης, τις προκείμενες της σκέψης μας που προέρχονται από το παρελθόν. Η μνήμη δεν είναι ένα αρχείο που το ανακαλούμε όταν το χρειαζόμαστε. Είναι ο φακός μέσα από τον οποίο βλέπουμε το τώρα. Όταν μιλάμε για ιστορική μνήμη, δεν μιλάμε για νεκρή, τελειωμένη ιστορία. Η μνήμη δεν αναπαράγεται, δεν κάνουμε “copy paste” μνήμες του παρελθόντος, αλλά είναι μια διαδικασία όπου το παρόν ενεργοποιεί και αναμοχλεύει το παρελθόν, το οποίο, αναδραστικά (feedback) όχι μόνο αποτελεί ερμηνευτικό πλαίσιο για το παρόν, αλλά αντεπι-δρά στη διαμόρφωση του παρόντος. “Η μνήμη γινάμενη παρόν”, όπως εύστοχα το διατυπώνει ο Ποιητής. (Οδυσσέας Ελύτης, Άξιον Εστί)
β) Βάλτερ Μπένγιαμιν: η στιγμή του κινδύνου
Επομένως, το παρελθόν δεν είναι παγιωμένο και “τελειωμένο”, αλλά φωτίζεται και νοηματοδοτείται υπό το φως, υπό την επίδραση του παρόντος, του “νυν” – και μάλιστα “τη στιγμή του κινδύνου”. Επομένως, όπως προειδοποιεί ο Βάλτερ Μπένγιαμιν, η “ανασύνθεση του παρελθόντος δεν σημαίνει την αναγνώρισή του με τον τρόπο που υπήρξε πραγματικά” – σημαίνει “το άρπαγμα της μνήμης καθώς αστράφτει τη στιγμή του κινδύνου” που απειλεί την παράδοση και τους παραλήπτες της.
«Και για τους δυο είναι ο ίδιος: να γίνουν όργανα της κυρίαρχης τάξης. Κάθε εποχή πρέπει να
κάνει τη δύσκολη προπάθεια για την εκ νέου αρπαγή της παράδοσης από τον κoμφoρμισμό, που είναι έτoιμoς να την καταδυναστεύσει. Γιατί ο Μεσίας δεν έρχεται μόνο σαν λυτρωτής, αλλά και σαν νικητής του αντίχριστου. Το χάρισμα να αναζωπυρώνει τη σπίθα της ελπίδας στο παρελθόν έχει εκείνος μόvο ο ιστορικός που είναι απόλυτα πεισμένος ότι ούτε ακόμη και οι νεκροί δεν θα ‘ναι ασφαλείς από τον εχθρό, εάν αυτός νικήσει. Και ο εχθρός αυτός δεν έχει πάψει να νικά.» (Walter Benjamin, Θέσεις για τη φιλοσοφία της ιστορίας, θέση VI).
Το Jetztzeit του Βάλτερ Μπένγιαμιν, ο “χρόνος του τώρα”, ο μη ομογενής και πληρούμενος με την παρουσία του Τώρα χρόνος, εμπεριέχει την έννοια ότι το παρόν είναι φορτισμένο με τα εκρηκτικά υλικά του παρελθόντος, που με μια σπίθα μπορούν να ανατιναχτούν. Κάθε μνήμη που ενεργοποιούμε είναι πολιτική πράξη, γιατί το παρελθόν έχει συσσωρεύσει τις ήττες και τις γενιές των ηττημένων –των ηττημένων που ποτέ δεν νικήθηκαν- που περιμένουν εκδίκηση και δικαίωση.
γ) Καρλ Μαρξ: Η παράδοση των νεκρών γενεών
Ο Μαρξ στη “18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη” γράφει ότι «Η παράδοση όλων των νεκρών γενεών βαραίνει σαν βραχνάς/εφιάλτης στο μυαλό των ζωντανών.»
Δηλαδή, το παρελθόν δεν ενυπάρχει απλώς. Επι-δρά στο παρόν, συμπιέζει, επιβάλλει, ή κατευθύνει τις επαναστάσεις. Για τον Μαρξ και τον ιστορικό υλισμό, οι άνθρωποι φτιάχνουν την ιστορία τους, αλλά όχι με όρους της επιλογής τους· το “παρόν που ενεργοποιεί το παρελθόν” είναι η στιγμή που συχνά η ταξική πάλη ξαναζωντανεύει παλιές μορφές (ο Λούθηρος φόρεσε τη μάσκα του Αποστόλου Παύλου, η Γαλλική Επανάσταση ντύθηκε διαδοχικά τη στολή της ρωμαϊκής δημοκρατίας ή της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, σημειώνει). Στην επανάσταση του 1941 – 1949 οι αντάρτες ξαναζωντάνεψαν το αρματολίκι του 1821, αλλά, συγχρόνως, εμπνεύστηκαν από τη Οκτωβριανή επανάσταση και την Κομμούνα.
Φυσικά, δεν πρέπει να ξεχνάμε τη ρήση του Μαρξ: οι παλαιότερες επαναστάσεις “αντλούσαν τη ποίησή τους από το παρελθόν”… «Η κοινωνική επανάσταση», όμως, δεν μπορεί να αντλεί την ποίησή της από το παρελθόν, αλλά μόνον από το μέλλον». (σελ. 285, Διαλεκτά Έργα)
«Αντίθετα, οι προλεταριακές επαναστάσεις […] κάνουν αδιακοπη κριτική στον ίδιο τον εαυτό τους, διακόπτουν κάθε τόσο την ίδια τους την πορεία, ξαναγυρίζουν σε κείνο που φαίνεται ότι έχει πραγματοποιηθεί για να το ξαναρχίσουν από την αρχή, περιγελάνε με ωμή ακρίβεια τις μισοτελειωμένες δουλιές, τις αδυναμίες και τις ελεεινότητες των πρώτων τους προσπαθειών, φαίνονται να ξαπλώνουν χάμου τον αντίπαλό τους μόνο και μόνο για να του δώσουν την ευκαιρία να αντλήσει καινούργιες δυνάμεις από τη γη και να ορθωθεί πάλι πιο γιγάντιος μπροστά τους, οπισθοχωρούν συνεχώς μπροστά στην ακαθόριστη απεραντοσύνη των σκοπών τους, ώσπου να δημιουργηθεί η κατάσταση που κάνει αδύνατο κάθε πισωγύρισμα και όπου οι ίδιες οι περιστάσεις φωνάζουν: “Ιδού η Ρόδος, ιδού και το πήδημα”»
[σελ. 286].
Γίνεται σαφές ότι δεν προχωράμε με ιστορική αμνησία. Το εκρηκτικό υλικό του παρελθόντος, των επαναστάσεων που χάθηκαν, πρέπει να χρησιμοποιηθεί για να ανατινάξουμε το κράτος, την εξουσία και το κεφάλαιο που είναι η βάση τους – και την ιδεολογία τους. Η αγνόηση, η άγνοια, η ρηχότητα ή τα “θεωρητικά τσαλαβουτήματα”, δεν έχουν τίποτα το επαναστατικό. Είναι η μέθοδος όσων αρνούνται να σπάσουν από τη γραμμική αντίληψη του συνεχούς της ιστορίας και μένουν παγιδευμένοι, υμνητές παλαιών σχημάτων, των “λαϊκών μετώπων και της “λαοκρατίας” – των αδύνατων και λαθεμένων πλευρών που ευθύνονται για τις πικρές ήττες της επανάστασης. Απαιτείται ένα διαλεκτικό άλμα, που σημαίνει “άρνηση, διατήρηση/ενσωμάτωση και ξεπέρασμα/υπέρβαση” – να ανατινάξουμε με την εκρηκτική ύλη του παρελθόντος το συνεχές της ταξικής κυριαρχίας – να γίνουμε “καταστροφική δύναμη” και εφιάλτης για την αστική κοινωνία, τους Μητσοτάκηδες, Βορίδηδες, Αδ-όνειδες. Αυτή τη φορά οι νικημένοι που ποτέ δεν νικήθηκαν, οι νικητές που προδόθηκαν, θα γίνουν νεκροθάφτες του συστήματος ταξικής εκμετάλλευσης, καταπίεσης και αναξιοπρέπειας. Γιατί δεν θα παραδώσουμε τα όπλα. Δεν θα αφήσουμε τον ένοπλο λαό να υποστεί άλλη Βάρκιζα – “Βάρκιζα τέλος”, όπως γραφτηκε σε τοίχο της φλεγόμενης Αθήνας το Δεκέμβρη της εξέγερσης του 2008. Στην παρούσα στιγμή αυτό σημαίνει να ακονίσουμε τα ιδεολογικά μας όπλα.
δ) Λέον Τρότσκι: Παράδοση και επαναστατική πολιτική
Στον πρόλογο της ελληνικής έκδοσης του βιβλίου Nέα Πορεία, που εξεδωσαν οι Aρχειομαρξιστές (ΚΟΜΛΕΑ) το 1933, ο Λέον Tρότσκι έγραφε, στις 29 Γενάρη 1933:
«Eίναι αδύνατο να κατανοήσει κανείς σωστά είτε τις επιστημονικές είτε τις πολιτικές ιδέες χωρίς να γνωρίζει την ιστορία της εξέλιξής τους. H παράδοση παίζει έναν μεγάλο ρόλο στην ιστορική κίνηση της ανθρωπότητας, τόσο αρνητικό όσο και θετικό. Oι συντηρητκές τάξεις και τα κόμματα χρησιμοποιούν την παράδοση με σκοπό να διατηρήσουν την υπάρχουσα τάξη πραγμάτων, δηλαδή, πρώτα και κύρια, την καταπίεση και την εκμετάλλευση. H παράδοση είναι αναγκαία στην επαναστατική τάξη γιατί αποτελεί ένα πλούσιο οπλοστάσιο απ’ όπου μπορεί να δανειστεί τα όπλα της στην πάλη ενάντια στα υπάρχοντα δεινά». (Λ. Tρότσκι, Nέα Πορεία, εκδ. Aλλαγή, σελ. 9)
Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να μελετάμε την θεωρητική παράδοση του εργατικού, λαϊκού και επαναστατικού κινήματος και του κινήματός μας, αλλά επίσης όλον τον πλούτο της ανθρώπινης γνώσης που προέρχεται από το σώμα της θεωρίας, της φιλοσοφίας, της κριτικής της πολιτικής οικονομίας, της φυσικής και εν γένει των επιστημών και της τεχνολογίας.
2. Οι 200 της Καισαριανής – Oι φωτογραφίες
Για την Καισαριανή γνωρίζαμε από πολλές πηγές, είχαμε περιγραφές της εκτέλεσης των 200 την Πρωτομαγιά του 1944. Υπήρχαν περιγραφές ακόμη και στο περιοδικό Διεθνιστής, που είχε γραφεί προς το τέλος του μήνα Μαΐου 1944. [φύλλο 12, Νέα περίοδος, 28 Μάη 1944]
Όπως υπάρχουν περιγραφές που τις χρησιμοποίησαν και σε κινηματογραφικά έργα (το Τελευταίο Σημείωμα, του Παντελή Βούλγαρη), για την εκτέλεση στην Καισαριανή. Αλλά αυτό που προέκυψε με τις φωτογραφίες που βγήκαν στο φως της δημοσιότητας, κατά κάποιον τρόπο, απρόσμενα, σε μια eBay ιντερνετική πώληση φωτογραφιών στο Βέλγιο, ήταν συγκλονιστικό.
Με το κεφάλι ψηλά – ατρόμητοι. Με τις γροθιές ψηλά. Εθνικός ύμνος και Διεθνής. Ήρωες, άπαρτα βουνά. 157 ΚΚΕ, 7 τροτσκιστές, 5 αρχειομαρξιστές, διαγραμμένοι από το ΚΚΕ όπως ο Στέλιος Σκλάβαινας και άλλοι.
Η απρόσμενη δημοσίευση των φωτογραφιών των 200 κομμουνιστών από το Χαϊδάρι μέχρι την στιγμή της εκτέλεσης στην Καισαριανή σκόρπισε ρίγη συγκίνησης και έφερε στην επιφάνεια ζητήματα κρυμμένα κάτω από το χαλί, ξεχασμένα κάτω από τη σκόνη του χρόνου, με διάφορους τρόπους αλλοίωσης της ιστορικής αλήθειας. Ξανά είδαμε μια ισχυρή πολιτική έξαψη. Άνθρωποι απομακρυσμένοι από το κίνημα, όχι μόνο οργανωμένες δυνάμεις, σχεδόν όλες οι αριστερές πολιτικές οργανώσεις γράψανε, αλλά και άλλοι, ευρύτερα στρώματα, μπήκαν σε μια διαδικασία να μιλήσουν. Συγκινήθηκαν κατά πρώτον. Ταυτόχρονα, αποκαλύφθηκε ότι υπάρχουν δύο Ελλάδες, δεν υπάρχει μία Ελλάδα, οι φασίστες πήγαν την ίδια βραδιά και καταστρέψανε την πλάκα που είναι γραμμένα τα ονόματα των διακοσίων.
Το τυχαίο λοιπόν και το απροσδόκητο ήλθε να αναμοχλεύσει το παρόν. Το παρελθόν γίνεται στοιχείο του παρόντος, της παρούσας πολιτικής κατάστασης…
Η Καισαριανή αποδείχνει ποια είναι και ποιοι είναι στη “σωστή πλευρά της ιστορίας”. Ο Μητσοτάκης και τα αστικά κόμματα είναι στη δική τους πλευρά της ιστορίας, πάντα με το κεφάλαιο, με την κυρίαρχη μπουρζουαζία, με τους φασίστες και ναζί, με τον ιμπεριαλισμό, με τους γενοκτόνους του Ισραήλ στην Παλαιστίνη. Η δική μας πλευρά της ιστορίας, είναι η ιστορία των 200 κομμουνιστών ηρώων της Καισαριανής, η Ελλάδα των ταξικών αγώνων και θυσιών, των αγώνων για την ανατροπή αυτού του στυγνού και απάνθρωπου, άδικου και εκμεταλλευτικού καπιταλιστικού συστήματος.
Το θέμα των φωτογραφιών είχε και διεθνή απήχηση. Δεν είναι τυχαίο ότι μια μεγάλη ευρωπαϊκή εφημερίδα, ο Guardian, είχε μεγάλο άρθρο για το γεγονός και μάλιστα πήρε συνέντευξη από ποιον; από έναν τροτσκιστή, τον σύντροφο Βαγγέλη Σακκάτο που μένει στην Καισαριανή, αλλά είναι γνωστότερος ως τροτσκιστής – ο Βαγγέλης Σακκάτος θα μιλήσει τηλεφωνικά στην Κατασκήνωση.
Συνοπτικά και κάπως κωδικοποιημένα, οι φωτογραφίες αποκαλύπτουν:
α. Τα ιστορικά πάθη που ενυπάρχουν κρυμμένα στην αχλύ του χρόνου, αλλά όχι σβησμένα
β. Αναδεικνύουν τις δύο Ελλάδες
γ. Η εκτέλεση των 200 έγινε από τον Γερμανικό στρατό, την Βέρμαχτ, όχι από τα ναζιστικά SS
δ. Μαζί τους ήταν οι Έλληνες δωσίλογοι, τα Τάγματα Ασφαλείας και της ειδικής ασφάλειας που διαγούμιζαν τα αντικείμενα των νεκρών αγωνιστών.
ε. Οι περισσότεροι από τους 200 ήταν Ακροναυπλιώτες (και από την Ανάφη). Όπως και οι 107 του Κούρνοβο. Όλοι αυτοί κομμουνιστές πολιτικοί κρατούμενοι επί δικτατορίας Μεταξά, παραδόθηκαν από την δωσιλογική κυβέρνηση του στρατηγού Τσολάκογλου – του στρατηγού που υπέγραψε την παράδοση της Ελλάδας στους φασίστες εισβολείς. Ταξικά ήταν στο πλευρό των φασιστών κατακτητών και εχθροί του λαού και των κομμουνιστών. Η παράδοση των πολιτικών κρατουμένων είναι ένα έγκλημα της αστικής τάξης και εξουσίας.
στ. Αλλά υπάρχουν και άλλοι συν-υπεύθυνοι σε διαφορετικό ίσως βαθμό. Οι 625 κομμουνιστές κρατούμενοι της Ακροναυπλίας θα μπορούσαν να σωθούν σε μεγάλο βαθμό αν επιχειρούσαν ομαδική δραπέτευση τον Απρίλιο του 1941 όταν το Ναύπλιο βομβαρδιζόταν από τα γερμανικά στούκας, ένα πλοίο με πυρομαχικά βρισκόταν στο λιμάνι και τα φιλοκάρδια έτρεμαν ότι μπορεί η πόλη να ανατιναχθεί. Την πρόταση να δραπετεύσουν την έκανε ο ηγέτης των Τροτσκιστών Παντελής Πουλιόπουλος εκ μέρους της αριστερής αντιπολίτευσης. Οι Γ. Ιωαννίδης και Β. Μπαρτζιώτας, σταλινικοί ηγέτες του ΚΚΕ όχι μόνο αρνήθηκαν την πρόταση, κατηγόρησαν τον Πουλιόπουλο για τυχοδιωκτισμό και δήλωσαν ότι έχουν εμπιστοσύνη στον διοικητή της Ακροναυλίας που έχει δώσει τον λόγο της… “στρατιωτικής του τιμής” να τους απελευθερώσει! Ήδη από τότε, οι τροτσκιστές είχαν κατηγορήσει τη σταλινική ηγεσία της Ακροναυλίας. Αλλά τις ίδιες κατηγορίες έχει διατυπώσει ο Γιάννης Μανούσακας, στέλεχος τότε του ΚΚΕ στο συγκλονιστικό βιβλίο του Ακροναυλία – θρύλος και πραγματικότητα. Και ο Βασίλης Γιαννόγκωνας. “παππούς του ΚΚΕ” έχει επίσης κατηγορήσει την κομματική διοίκηση του στρατοπέδου (“που δεν την είχε εκλέξει κανείς”) ότι “παρεμπόδισαν και ματαίωσαν την απόδραση των κρατουμένων, με συνέπεια εκατόμβες θυμάτων Ακροναυπλιωτών, που οδηγήθηκαν από τους κατακτητές στα εκτελεστικά τους αποσπάσματα.”. Ο ίδιος κλείνει “τούτη την πικρή σελίδα” (της Ακροναυπλίας) σημειώνοντας ότι, “πρέπει να αναφέρω πως ο Παντελής Πουλιόπουλος είχε αναφανδόν υποστηρίξει την άποψη της δραπέτευσης, αλλά μάταια…”.
ζ. Η δημοσίευση των φωτογραφιών των 200 έφερε επίσης στην επιφάνεια την ιστορική αλήθεια που για δεκαετίες επιχειρούσαν να θάψουν ή να διαστρεβλώσουν οι σταλινικοί στο παρελθόν και σήμερα ο ΓΓ του ΚΚΕ Δ. Κουτσούμπας. Ανάμεσα στους 200 κομμουνιστές ήρωες ήταν οι κομμουνιστές τροτσκιστές και αρχειομαρξιστές. Ήταν αυτοί οι ήρωες διεθνιστές που αντιμετώπισαν τις ριπές των όπλων του εκτελεστικού αποσπάσματος με το κεφάλι ψηλά, τις γροθιές ψηλά, τραγουδώντας τη Διεθνή. Και αυτοί που έψαλλαν τον εθνικό ύμνο (η πλειοψηφία) και αυτοί που πέφτανε νεκροί τραγουδώντας την Διεθνή είναι ήρωες του εργατικού κομμουνιστικού κινήματος.
Να σημειώσουμε εδώ την ιστορική παραχάραξη που επιχειρεί το ΚΚΕ, διατεινόμενο ότι και οι 200 ήταν κομμουνιστές, εννοώντας μέλη του ΚΚΕ.
Παλαιότερα, στα πρώτα χρόνια μετά την πτώση της Χούντας, όταν πηγαίναμε σαν ΕΔΕ τότε στην Καισαριανή, 1975, ’76, ’77, ’78 κ.λπ., δεν εκφωνούσαν τα ονόματα των τροτσκιστών. Και χρειαζόταν με την ντουντούκα εμείς να φωνάζουμε τα ονόματα. Τώρα τους συγκεντρώνουν όλους, στην κοινή ταυτότητα – 200 κομμουνιστές.
3. Ξεχωριστή τιμή
● Ανάμεσα στους εκτελεσμένους της πλειοψηφίας θα αποδώσω ξεχωριστή τιμή σε έναν, τον Ναπολέοντα Σουκατζίδη, συνδικαλιστικό στέλεχος του ΚΚΕ, που όντας πολύγλωσσος εκτελούσε χρέη μεταφραστή. Ο Σουκατζίδης είναι στη λίστα 71ος. Όταν φωνάζεται το όνομά του το πρωῒ της Πρωτομαγιάς του 1944, ο Γερμανός διοικητής Φίσερ λέει:
“Όχι, εσύ Ναπολέων”.
Η απάντηση του Σουκατζίδη θα μείνει στην ιστορία ως σύμβολο αυτοθυσίας και ηθικού σθένους.
“Δέχομαι κύριε δοικητά τη ζωή, με τον όρο πως δεν πρόκειται να την πάρω από άλλον κρατούμενο. Μόνο όταν η θέση μου μείνει κενή”.
Ο Ναπολέων Σουκατζίδης εκτελείται μαζί με τους συντρόφους του.
● Ξεχωριστή τιμή ανήκει και εκτελεσμένους τροτσκιστές και αρχειομαρξιστές, συκοφαντημένους και απομονωμένους, δις φυλακισμένους. Είναι στην Ακροναυπλία κρατούμενοι πέντε – έξι χρόνια, οχτώ χρόνια από το 36 ως το 44. Και είναι στη φυλακή από το αστικό κράτος και έχουν φυλακή μέσα στη φυλακή και απομόνωση από τους σταλινικούς. Αλλά μένουν αλύγιστοι και πιστοί στις ιδέες τους. Μένουν πιστοί και παλεύουν για τα ιδανικά τους. Παλεύουν για τον κομμουνισμό, για τον μπολσεβικισμό/τροτσκισμό. Είναι τα τέκνα της ιστορίας, γεννήματα της μεγάλης ιστορικής πάλης που ανάγεται στην Οκτωβριανή Επανάσταση και πιο πριν, στην Κομμούνα του Παρισιού, στον Μαρξ και στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο.
Κανείς δεν μπορεί να κρύψει την παρουσία των 12 διεθνιστών τροτσκιστών-αρχειομαρξιστών ανάμεσα στους 200 ήρωες κομμουνιστές. Είναι ο Χρήστος Σούλας, Ηρακλής Μήτσης, Γιώργος Κρόκκος, Μήτσος Πανταζής, Γιώργος Κοβάνης, Δημήτρης Γιαννακουρέας, Βασίλης Τσαμτζάς – οι τροτσκιστές. Και Πέτρος Ανδρώνης, Πάπαδημητρόπουλος, Ανρύ Περαχιά, Χρήστος Χατζηχρήστος, Παπαδημητρίου Γεώργιος ή Δημήτριος– οι αρχειομαρξιστές. Την Πρωτομαγιά κατεβήκαμε στη διαδήλωση κρατώντας τις φωτογραφίες των 10 από τους 12 – οι 2 έμεναν κενές με μόνο τα ονόματα…
4. Μολάοι: η δράση των ανταρτών και ναζιστική κτηνωδία
Ποια ήταν η αφορμή για τη μαζική εκτέλεση κομμουνιστών κρατουμένων στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944; Ήταν αντίποινα για την ένοπλη δράση των κομμουνιστών ανταρτών στη Λακωνία. Συγκεκριμένα, έξω από τους Μολάους, στο δρόμο Σπάρτη – Μολάοι – Μονεμβασιά, μια αντάρτικη ομάδα, με επικεφαλής τον Μανώλη Σταθάκη, έστησε ενέδρα σε γερμανικό απόσπασμα. Ο Σταθάκης ήταν ανθυπολοχαγός στο στρατό κι είχε περάσει στο αντάρτικο του Πάρνωνα. Οργανώνει μία αριστοτεχνική ενέδρα και σκοτώνει τον στρατηγό της Βέρμαχτ Κρεχ, ένα υψηλόβαθμο στρατιωτικό των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής. Και αυτό γίνεται μία μέρα μετά από την απαγωγή, στην Κρήτη, σε ένα άλλο επεισόδιο, του Κράιπε, ενός επίσης πολύ υψηλόβαθμου στρατηγού του γερμανικού στρατού. H διαταγή του γερμανικού στρατού είναι η εκτέλεση 200 κομμουνιστών την 1-5-1944. Με το αίμα και την τρομοκρατία, ο γερμανικός στρατός επιχειρούσε να καταστείλει τα αντάρτικα κινήματα της Ελλάδας, της Γιουγκοσλαβίας και της Αλβανίας και ευρύτερα την αντίσταση των λαών της κατεχόμενης Ευρώπης.
Κάποιοι, θα έχετε ίσως διαβάσει ιστορίες που λένε οι φασίστες, αλλά και αναθεωρητές ιστορικοί, ότι τάχα οι αντάρτες βασικά κάνανε αντάρτικο μόνο κατά των Ελλήνων και δεν πολεμούσαν τους Γερμανούς. Αλλά σκεφτείτε, έχουμε δύο στρατιωτικές δράσεις, μία στους Μολάους Λακωνίας και μία στην Κρήτη, εναντίον στρατηγών του γερμανικού στρατού, τον έναν τον απαγάγουν, τον δε άλλον τον σκοτώνουν. Αυτό και μόνο δείχνει το Αντάρτικο σε δράση.
Τώρα, αφού αναφέραμε τον Μανώλη Σταθάκη από τον Ασωπό Μολάων, ας περάσουμε στον παπού Σταθάκη, στο ανταρτοχώρι Κοσμάς του Πάρνωνα. Ο Κοσμάς, κέντρο του αντάρτικου της Λακωνίας κάηκε από τους Γερμανούς ως εκδίκηση για τη δράση των ανταρτών, με κορυφαία πράξη την μάχη με τον Ιταλό φασίστα Φεστούτσιο που πήγαινε να κάψει το χωριό – οι αντάρτες όμως σε μάχη εξόντωσαν τον ίδιο και όλη του τη στρατιωτική δύναμη.
(Εδώ όμως να βάλουμε μια παρένθεση. Στον Κοσμά, στον Πάρνωνα, τώρα βάζουν άνεμογεννήτριες και γίνονται κινητοποίησεις. Η τελευταία κινητοποίηση που είχα πάρει μέρος τον Φεβρουάριο, είχε πάνω από χίλια άτομα, κόσμο πολύ. Είχε γεμίσει όλη η πλατεία με πάρα πολύ μεγάλα ονόματα τραγουδιστών. Η Μάρθα Φιτζήλα, είναι η ψυχή της κινητοποίησης – που το τελευταίο 10ήμερο του Ιουλίου οργανώνει πλήθος εκδηλώσεων στα χωριά της αρχαίας Γλυπίας του Πάρνωνα.)
5. Εναλλακτικές μορφές εξουσίας
Σε αυτό το χωριό, ο παππούς Σταθάκης, ο δίκαιος του χωριού εκλέχθηκε ως δικαστής του λαϊκού δικαστηρίου. Γιατί τον καιρό της κατοχής στα βουνά της ελεύθερης Ελλάδας, της ελευθερωμένης από τον Αντάρτικο, από τον ΕΛΑΣ, είχε δημιουργηθεί μια εναλλακτική μορφή εξουσίας, που αργότερα σφαγιάστηκε και μάλιστα χρειάστηκε και ένα δεύτερο Αντάρτικο για να τους σφαγιάσουν εντελώς. Οι χωρικοί είχαν εγκαθιδρύσει λαϊκή αυτοδιοίκηση, όχι τις κοινότητες, που ήταν θεσμός του αστικού κράτους, αλλά με αιρετούς και ανακλητούς αντιπροσώπους. Δηλαδή ένα είδος σοβιέτ όπως ο εμπευστής τους, ο Γεωγούλας Μπέικος, έχει γράψει. Λαϊκή αυτοδιοίκηση, λαϊκά δικαστήρια με αιρετούς και ανακλητούς δικαστές, χωρίς την παρουσία επαγγελματιών δικαστών και δικηγόρων. Με το κοινό περί δικαίου αίσθημα και το χωριό να παρίσταται στη δίκη και να παρεμβαίνει όταν χρειαζόταν. Και σε διάφορα σημεία της χώρας, στην Πελοπόννησο, σύνορα Ηλείας – Αρκαδίας, στη Βόρεια Ελλάδα και στην Ευρυτανία – Θεσσαλία, οργανώνοντας καταλήψεις των τσιφλικιών, μια δράση που ο Άρης Βελουχιώτης ενίσχυε – και γι’ αυτό το Κόμμα απ’ την Αθήνα, “του τράβηξε το αυτί” μετά από μια σχετική δράση. Πυρπολώντας, επίσης, σε διάφορα μέρη τα υποθηκοφυλακεία – πάνε οι τίτλοι ιδιοκτησίας, πάνε και τα χρέη…
στην ελεύθερη Ελλάδα του βουνού.
Τον καιρό της κατοχής, λοιπόν, στην ελευθερωμένη από το αντάρτικο Ελλάδα αναπτύχθηκε ένας ύστερος πόλεμος των χωρικών, συνδυασμένος με τη σοσιαλιστική προλεταριακή επανάσταση. Μια εναλλακτική μορφή εξουσίας που αντιπάλευε την φασιστική κατοχή και την κυβέρνηση των δωσίλογων της Αθήνας, και αμφισβητούσε την κυβέρνηση του Καῒρου, του διαφυγόντος βασιλιά Γεωργίου Γλύξμπουργκ και του Τσουδερού, που τους πήραν υπό τη σκέπη τους οι Εγγλέζοι ιμπεριαλιστές.
Ταυτόχρονα με τις μεγάλες κοινωνικές και πολιτικές μεταβολές στην ύπαιθρο, μια πολιτιστική επανάσταση συντελούνταν, ένας νέος αέρας πολιτισμού έπνεε και διαπερνούσε τα πιο υποβαθμισμένα και καταπιεσμένα μέρη της Ελλάδας, εγκαταλειμένα από το αστικό κράτος. Πολιτισμός – σχολεία – θέατρο, πολιτικές συζητήσεις, συνελεύσεις, μια άλλη Ελλάδα εμφανιζόταν. [Η γιαγιά Αγλαία στην ορεινή Σελιάνα Αιγιαλείας, που καθημερινά μετά τη δουλειά στα χωράφια, μαγείρευε και έπλενε τα… πόδια του παπού Ξενοφώντη, για πρώτη φορά επαναστάτησε. “Φώντη μου απόψε έχουμε διαφώτιση, φρόντισε να φτιάξεις να φας μόνος σου”!]
Αυτήν την μεγάλη λαϊκή, εργατική επανάσταση, όπου οι προλεταριακές μέθοδοι μαζικής δράσης στις πόλεις συνδυάζονται με τον πόλεμο των Χωρικών –μέρος της βαλκανικής επανάστασης σε Γιουγκοσλαβία, Αλβανία και Ελλάδα-, και παγκόσμιας επανάστασης, δεν μπόρεσε να τη νικήσει ο ναζισμός, παρά τις μαζικές τρομοκρατικές εκτελέσεις, σφαγές και κάψιμο χωριών, ούτε ο ιταλικός, ούτε ο βουλγαρικός φασισμός. Αυτή τη μεγάλη επανάσταση κατέστειλε ο βρετανικός ιμπεριαλισμός αντιμετωπίζοντας την Αθήνα και τον Αθηναϊκό λαό σαν κατεχόμενη εχθρική πόλη τον Δεκέμβρη του 1944 και με τις ναπάλμ ο Αμερικάνικος ιμπεριαλισμός μετά το 1947. Έχοντας την καθοριστική τη βοήθεια του Στάλιν και της ντόπιας σταλινικής γραφειοκρατίας του ΚΚΕ.
6. Συνοπτικά για τη “φύση” της επανάστασης του 1941-49
α) Έχει κομμουνιστικά χαρακτηριστικά, κομμουνιστές ηγέτες, κομμουνιστική ιδεολογία.
Το πιο σημαντικό πώς το βίωνε ο λαός. Οι συνεντεύξεις που πήρε η Ρίκι Μπούσχοτεν από τα χωριά της δυτικής Μακεδονίας είναι χαρακτηριστικές.
– Ποιος ήταν ο σκοπός του αγώνα; Για την ισότητα, ντε. Να μην υπάρχουν πλούσιοι και φτωχοί.
Βλέπαμε στα Γρεβενά τα μαγαζιά γεμάτα κι εμείς να μην έχουμε να φάμε. Ισότητα να υπάρχει…
– Ο σκοπός μας ήταν να απελευθερωθούμε από το φασισμό, να διώξουμε την πλουτοκρατία, την μπουρζουαζία, να αναλάβει μια νέα κυβέρνηση, μια αλλαγή, να ζήσουμε καλύτερα, γιατί ήταν αδικημένοι πολύ από κείνο το σύστημα. Όσο φτωχός ήσαν, άλλο τόσο σε πατούσαν στη λάσπη…
– Να καταργηθούν τα σύνορα, να είμαστε αγαπημένοι – πήγε και η θρησκεία μαζί. Παγκόσμια επανάσταση. Σχεδόν το εφαρμόσαμε: αυτοδιοικούμαστε, λαϊκή δημοκρατία, κατεβάζαμε όποιον δεν έκανε καλά τη δουλειά του…
Ήταν ένας ύστερος πόλεμος χωρικών με την έννοια που ο Ένγκελς δίνει στον πόλεμο/επανάσταση των χωρικών του 1525 που συνεπήρε την κεντρική Ευρώπη.
Ταυτόχρονα ήταν μια συνδυασμένη επανάσταση:
* αγώνας για επιβίωση και ζωή από τις φρικτές συνθήκες κατοχής
* αγώνας για την απελευθέρωση της Ελλάδας από την τριπλή κατοχή
* αγώνας αντιφασιστικός
* αγώνας αντιιμπεριαλιστικός
* αγώνας σοσιαλιστικός, για την κοινωνική απελευθέρωση
* αγώνας προλεταριακός στις πόλεις και επανάσταση στα χωριά.
* Αέρας γαλλικής επανάστασης και κομμούνας του Παρισιού και Ρώσικη Οκτωβριανή επανάσταση, όπως το συνόψισε στα Τετράδια Ημερολογίου του ο λογοτέχνης Γιώργος Θεοτοκάς.
* Η μάχη της Αθήνας, η μάχη των Δεκεμβριανών του 1944 κατά των Εγγλέζων ιμπεριαλιστών και των χιτών φασιστών συμμάχων τους είναι η μεγαλύτερη ένοπλη πάλη στην Ευρώπη από τα μέσα του 20ού αιώνα, μέχρι σήμερα.
Αυτή είναι η ιστορική επανάσταση όπου το προλεταριάτο βγαίνει στον αγώνα και ενοποιείται με τα πλατιά λαϊκά αγροτικά στρώματα (67% του πληθυσμού τότε), και με τα λαϊκά στρώματα στις πόλεις. Η παράδοση των όπλων στη Βάρκιζα (Φλεβάρης 1945) έσπασε τη συμμαχία της πόλης και του χωριού, των εργατών με τους αγρότες. Οι παλινωδίες του Ζαχαριάδη και της ηγεσίας του ΚΚΕ, αφού πρώτα αποκήρυξε τον Άρη Βελουχιώτη και έδωσε το κεφάλι του στο ντορβά των κεφαλοκυνηγών της αστικής αντίδρασης, σε σχέση με το δεύτερο αντάρτικο (μέχρι τα μέσα του 1947 βρισκόταν στα γραφεία του ΚΚΕ στην πλατεία Συντάγματος) και μετά η αλλοπρόσαλλη μετατροπή του ανταρτοπόλεμου σε τακτικό πόλεμο μπροστά σε υπέρτερες δυνάμεις με αεροπορία και πυροβολικό – πρόσφεραν τη νίκη στην ελληνική μπουρζουαζία και τους αμερικανο-βρετανούς ιμπεριαλιστές επικυρίαρχους.
Αυτό το μεγάλο συμβάν της ιστορίας ενυπάρχει στο παρόν, στις συνειδήσεις και τις ιστορικές εμπειρίες. Όπως ενυπάρχει και η προδοσία του.
Μια διεισδυτική μελέτη της μεγαλύτερης κοινωνικής εμπειρίας του ελληνικού λαού είναι αναγκαία για την νικηφόρα επανάσταση του παρόντος. Αν για τους Μπολσεβίκους, τον Λένιν και τον Τρότσκι, η μελέτη της πρώτης ρωσικής επανάστασης του 1905 ήταν η “πρόβα τζενεράλε” για την άντληση μαθημάτων για την έφοδο στον ουρανό με την Οκτωβριανή επανάσταση, αντίστοιχα για εμάς είναι μελέτη του 1941-49.
Πατάμε στους ώμους γιγάντων για να πορευόμαστε στο σήμερα. Των κομμουνιστών που πολέμησαν την τριπλή φασιστική ιμπεριαλιστική κατοχή και την επικυριαρχία του “δημοκρατικού” εγγλέζικου ιμπεριαλισμού, που από το 1947 έδωσε τη σκυτάλη στον αμερικανικό ιμπεριαλισμό. Και πατάμε στους ώμους των διεθνιστών τροτσκιστών-αρχειομαρξιστών. Παρά τα σημαντικά λάθη της πλειοψηφίας τους απέναντι στο αντάρτικο (τα οποία έχω εκθέσει στο βιβλίο Πόλεμος Χωρικών και Κοινωνική Επανάσταση, ήταν η φωνή, καμια φορά εξασθενημένη, του διεθνισμού και της Οκτωβριανής επανάστασης. Ο Άγγελος Ελεφάντης, με την σταλινική παιδεία του ΚΚΕ(εσωτερικού) έγραψε για τους τροτσκιστές και αρχειομαρξιστές ότι από το 1933-34 «δεν έχουν απολύτως κανένα πολιτικό βάρος, συντηρούνται στον κλειστό ομαδοποιημένο μικρόκοσμο μερικών ατόμων χωρίς δράση και πολιτική προβολή. Ήταν κινήματα εξωϊστορικά». Το απόσπασμα είναι από το βιβλίο του Επαγγελία της Αδύνατης Επανάστασης, σελ. 78.
“Αδύνατη επανάσταση” – όμως συνέβη. Ο ρόλος του ιστορικού δεν είναι να καταδικάζει την ιστορία για να δικαιώσει τα δικά του ιδεολογικά σχήματα, αλλά να μελετά την εμπειρία της και τη δυναμική των ιστορικών αντιφάσεων που οδήγησαν σε αυτήν – και που την κάνουν ακόμη να διατηρεί τη λάμψη της στην ιστορική μνήμη. Και το “εξωϊστορικό κίνημα” υπήρξε στην ιστορία και υπάρχει μέχρι σήμερα. Και κατατρύχει ακόμα την αστική τάξη όπως φάνηκε στα χρόνια της τρομοϋστερίας του 2002 με τις συλλήψεις της 17Νοέμβρη – τόσο που καταπατούνε και σήμερα τους ίδιους τους τούς νόμους και αρνούνται την αποφυλάκιση του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου αν και έχει εκτίσει την ποινή που του επιβλήθηκε στη δίκη της 17Ν… Και, ας το σημειώσουμε, αρκετοί νέοι ιστορικοί κάνουν καριέρα στα πανεπιστήμια εκπονώντας διδακτορικές διατριβές με θέμα τον… Τροτσκισμό και τον Αρχειομαρξισμό!
7. Παγκόσμιος πόλεμος και φασισμός – σήμερα
Μιλάμε για το παρελθόν, για την κατοχή, για τραγικές και ηρωικές στιγμές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, όμως μπροστά μας έχουμε μια κίνηση ξανά προς έναν γενικευμένο πόλεμο, προς τον τρίτο παγκόσμιο πόλεμο όπως φαίνεται από τις φλόγες του πολέμου που απλώνονται από την Ουκρανία στη Μέση Ανατολή και τις επιθετικές ιμπεριαλιστικές ενέργειες στη Λατινική Αμερική.
Πόλεμος κατά του Ιράν, που αντιστέκεται θαρραλέα στην επιθετικότητα του αμερικανικού ιμπεριαλισμού και του σιωνιστικού του μαντρόσκυλου. Πόλεμος και αντίσταση της Χεζμπολάχ στο Λίβανο. Γενοκτονία στη Γάζα και σφαγές στη Δυτική Όχθη, υπό την ένοχη σιωπή του λεγόμενου πολιτισμένου κόσμου – και συνενοχή της “δικής μας” κυβέρνησης Μητσοτάκη. Ωμή ιμπεριαλιστική εισβολή στη Βενεζουέλα και απαγωγή του προέδρου Μαδούρο – δολοφονικό εμπάργκο και απειλές στρατιωτικής επέμβασης στην Κούβα.
Η άλλη πλευρά του πολέμου, ή το υπόβαθρό του, είναι ο οικονομικός πόλεμο, με τους τρομερούς δασμούς του Τραμπ σε παγκόσμια κλίμακα. Και στην Ευρώπη, στις ΗΠΑ και τη Λατινική Αμερική τμήματα της μπουρζουαζίας, με πρωταγωνιστές τους δις και τρισεκατομμυριούχους της Silicon Valey, όλη αυτή η σήψη της λίστας Epstein, προσανατολίζονται στο φασισμό, ενισχύουν τους φασίστες από το ΑfD έως την Λεπέν και τη Μελόνι, παράγοντας συγχρόνως αμέτρητους τόνους ανορθολογισμού και παρακμής. Ο φασισμός είναι το έσχατο δηλητηριώδες παράγωγο όχι ενός Τραμπ ή ενός Μασκ, αλλά ενός ξεπερασμένου, σε κρίση και παρακμή τρόπου παραγωγής.
Από όλες τις πλευρές το καπιταλιστικό σύστημα μεσ’ στο αδιέξοδό του, ανίκανο να ξεπεράσει τις αντιφάσεις του, οδηγείται ξανά στον πόλεμο – όπως έγινε δύο φορές στον 20ό αιώνα. Μόνο που σήμερα ο παγκόσμιος πόλεμος ενδέχεται να σημάνει την πυρηνική καταστροφή κάθε ζωής πάνω στη Γη.
Το καθήκον των επαναστατών μαρξιστών είναι να οδηγήσουμε την κρίση του καπιταλισμού στη σοσιαλιστική επανάσταση, στην παγκόσμια σοσιαλιστική επανάσταση, χτίζοντας την επαναστατική Διεθνή, την Τέταρτη Διεθνή και επαναστατικά κόμματα σε κάθε χώρα – και στην Ελλάδα.