Έκθεση μικρο-γλυπτών του Γιάννη Καστρίτση στο Αρχαιολογικό Μουσείο Φλώρινας

της Αρτέμιδος Καρδουλάκη

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Φλώρινας διοργανώνει περιοδική έκθεση σύγχρονων μικρογλυπτών του Γιάννη Καστρίτση με τίτλο “Ο δρόμος προς την θυσία” στο Αρχαιολογικό Μουσείο Φλώρινας.

Η έκθεση αφορά στην διαχρονική σχέση του ανθρώπου με τα ζώα. Με αφορμή μύθους, ιστορίες και πρόσωπα της αρχαιότητας αλλά και προσωπικά βιώματα ο Γιάννης Καστρίτσης αναπλάθει και δημιουργεί ένα δικό του μικρόκοσμο με αναφορές στην πρόσφατη αγροτο-κτηνοτροφική κοινωνία. Ξεκινώντας από την αρχαιότητα επαναδιαπραγματεύεται την σχέση ανθρώπου-ζώου και θέτει ερωτήματα που τελικά αφορούν τη δράση του σύγχρονου ανθρώπου στο φυσικό του περιβάλλον, καθώς το πεδίο των σχέσεων του ανθρώπου με τα ζώα αντικατοπτρίζει την ευρύτερη σχέση του με το φυσικό περιβάλλον. Ο γνωστός ζωγράφος και καθηγητής στην Σχολή Καλών Τεχνών Φλώρινας παρουσιάζει για πρώτη φορά έργα σε πηλό, επιχειρώντας ένα διάλογο με την αρχαιότητα, κινούμενος στο χώρο του μύθου, της λατρείας και της καθημερινότητας.

Η έκθεση δομείται πάνω σε τρεις βασικούς άξονες, στο λατρευτικό, στο μυθικό-θεϊκό επίπεδο και στον καθημερινό βίο. Στην πρώτη ενότητα αναπτύσσεται μια πομπή θυσίας που καταλήγει σε βωμό. Οι άνθρωποι έχουν τα χαρακτηριστικά αυτών της υπαίθρου στην αρχή του εικοστού αιώνα και μας μεταφέρουν στο πρόσφατο παρελθόν της ελληνικής κοινωνίας.

Στη δεύτερη ενότητα έχουμε την σχέση ανθρώπου-ζώου μέσα από τον μύθο. Ολόκληρη η ελληνική μυθολογία περιλαμβάνει ζώα και τέρατα, αν και για την έκθεση επιλέχθηκαν μύθοι λιγότερο γνωστοί. Παρουσιάζεται η ιστορία του Άττι, του βοσκού από την Ανατολή, η οποία αναπλάθεται στη σύγχρονη εκδοχή της, ενώ η θεά Αφροδίτη είτε καβαλάει τον τράγο είτε κοιμάται μαζί του και γίνεται η Επιτραγία Αφροδίτη. Στην τρίτη ενότητα αποδίδονται σκηνές της καθημερινότητας, όπου είτε διαφαίνεται η εργαλειακή χρήση του ζώου, είτε ο συντροφικός και προστατευτικός του ρόλος, είτε ο ρόλος του ως βασική διατροφή. Την έκθεση συμπληρώνουν δύο μεγάλα ξύλινα γλυπτά που εισάγουν στο κυρίως μέρος της όλης παρουσίασης.

Η διάρκεια της έκθεσης είναι από τις 4 Νοεμβρίου 2020 έως την 31η Ιανουαρίου 2021. Επιμελήτρια της έκθεσης είναι η Ελπινίκη Ναούμ, δρ. Αρχαιολογίας-Μουσειολογίας.

Γιάννης Καστρίτσης: Εικαστικός διάλογος με τους μύθους και τις διαχρονικές αγωνίες

Μιλώντας για τον πυρήνα της ιδέας που διαπνέει την έκθεση ο Γιάννης Καστρίτσης σημειώνει:

Πάντα με ενδιέφεραν τα απλά θέματα καθημερινότητας στην προσωπική μου δουλειά. Παρόμοια προσέγγιση συνάντησα στη μικρογλυπτική της αρχαιότητας, όπου άγνωστοι τεχνίτες αποδίδουν τα θέματα τους με άμεσο, ανεπιτήδευτο και εκφραστικό τρόπο. Μέσα από αυτό τον εικαστικό διάλογο επιχείρησα να ανασυστήσω μύθους και διαχρονικές αγωνίες, που απασχολούσαν και συνεχίζουν να απασχολούν τον άνθρωπο ως σήμερα. Σημαντική για μένα είναι επίσης η απόδοση του θέματος σε μικρή κλίμακα, με πρόθεση όμως να εκφράσει κάτι που το υπερβαίνει σε πληροφορία και μέγεθος. Αυτή η ιδιαίτερη αφαιρετικότητα, η εκφραστική δύναμη και η οικονομία του μικρού, που θυσιάζει το μέγεθος και επενδύει σε άλλες δευτερεύουσες ποιότητες.

Βασικός πυρήνας της έκθεσης είναι η σχέση ανθρώπου-ζώων, καθώς και η διαχρονική έννοια της θυσίας στις διάφορες εκδοχές της.

Η σχέση με τα ζώα ως σχέση αμοιβαιότητας, αγάπης αλλά και κυριαρχίας.
Τα ζώα ως προσφορά για θυσία, μια πράξη μυστική που φανερώνει και συγκαλύπτει τον λόγο που γίνεται, το βαθύτερο νόημά της.
Η θυσία ως ανταπόδοση, αβέβαιη, που εμπεριέχει μέσα της και την αποτυχία.
Η θυσία ως ένα βήμα εξοικείωσης και συμφιλίωσης με τη θνητότητα.
Η θυσία των ζώων ως υπενθύμιση της καταγωγής μας αλλά και ως υποκατάστατο της ανθρώπινης θυσίας.
Η θυσία ως επιστροφή στο συλλογικό υποσυνείδητο.
Επιχείρησα με την σειρά αυτή μια προσωπική θυσία μικρής κλίμακας στον απόντα θεό, μια θυσία στο άγνωστο.

Στον δρόμο προς την θυσία κανείς δεν περισσεύει…

Οι φωτογραφίες των έργων αναπαράγονται κατά παραχώρηση του δημιουργού Γιάννη Καστρίτση.