ΟΙ ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ FED ΚΑΙ ECB ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ

Οι προβλέψεις για την πορεία της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας κάθε φορά που αναθεωρούνται από το 2008 μέχρι σήμερα, αυτό γίνεται… προς τα κάτω. 

Η απάντηση της Fed στην κρίση με την εκτύπωση χρήματος μπορεί να έσωσε τις αμερικάνικες και τις ευρωπαϊκές τράπεζες, αλλά αποδεικνύεται ανεπαρκής για να κρατήσει αναμένη την “μηχανή” στις ΗΠΑ.
Η έστω και κατά τι αρνητική αναθεώρηση των προβλέψεων για την αμερικάνικη οικονομία πέντε μήνες μετά την απαρχή της σταδιακής διακοπής της τροφοδοσίας από τα τυπογραφία δολαρίων, καταγράφεται από μεγάλη μερίδα αμερικανών αναλυτών ως η απόδειξη αυτής της ανεπάρκειας, που όπως επισημαίνεται αρμοδίως δεν συνοδεύεται από μία “εναλλακτική λύση” στον ορίζοντα από την αμερικάνικη κεντρική τράπεζα.
Στην Ευρωζώνη η ΕΚΤ (Ecb) ξεπερνώντας… τον εαυτό της ανακοίνωσε μια σειρά μέτρων με στόχο να υποκαταστήσει έστω και εν μέρει την αμερικάνικη… κάνουλα που τροφοδοτούσε για πέντε χρόνια και τις ευρωπαϊκές τράπεζες.
Η απόφαση αυτή υποτίθεται οτι δρομολογήθηκε αφού επιβεβαιώθηκε ότι ο αποπληθωρισμός τιμών και μισθών στην Ευρωζώνη συνέχισε να βαθαίνει και τον Μάϊο. Η “παγίδα” του αποπληθωρισμού στην Ευρωζώνη έγινε έτσι ακόμα πιο ευδιάκριτη σε συνθήκες όπου ο φαύλος κύκλος ύφεσης και υπερχρέωσης αποδεικνύεται ωρολογιακή βόμβα έτοιμη να εκραγεί λόγω των συνεπειών από την συνδυασμένη κρίση σε Ουκρανία και Ιράκ όπου η ενεργειακή διάσταση είναι μεν ισχυρή αλλά δεν είναι η μοναδική.

Τα μέτρα

Έτσι η ΕΚΤ προχώρησε σε μείωση των ήδη σχεδόν μηδενικών επιτοκίων δανεισμού των τραπεζών (από 0,25% σε 0,15%), σταμάτησε να “μαζεύει” με δημοπρασίες την πλεονάζουσα ρευστότητα των τραπεζών, έβαλε “πρόστιμο” στις τράπεζες που θα επιμείνουν να παρκάρουν από δική τους επιλογή τα πλεονάσματά τους στην ΕΚΤ (αρνητικό overnight επιτόκιο 0,10%) και έδωσε υποσχετική για 400 δισ. ευρώ τετραετή δάνεια στις τράπεζες (TLTROs) αρκεί αυτά να κατευθύνονται σε δάνεια επιχειρήσεων…
Η μεγαλύτερη αλλαγή όμως ήταν στο επίπεδο υποσχέσεων. Δεσμεύθηκε ότι στο μέλλον –όταν θα είναι έτοιμη- θα προχωρήσει σε αγορές τιτλοποιημένων δανείων επιχειρήσεων από τις ευρωπαϊκές τράπεζες. Δηλαδή θα αγοράζει τίτλους των οποίων η αξία θα στηρίζεται στην εγγύηση των δανείων που οι τράπεζες θα έχουν δώσει σε επιχειρήσεις (κάτι σαν τα γνωστά αμερικάνικα subprime από τα οποία ξέσπασε η κρίση το 2008).
Η σκοπιμότητα αυτού του μέτρου υποτίθεται ότι είναι, όπως και αυτή των τετραετών δανείων (TLTROs), στο να χρηματοδοτηθεί η ανάκαμψη της παραγωγικής διαδικασίας και έτσι η μείωση της ανεργίας.
Όλο αυτό το “πακέτο” μέτρων της EKT χαιρετίστηκε από τις περιβόητες αγορές σαν η απάντηση στην κρίση στην Ευρώπη.
Πόση αλήθεια υπάρχει σ’ αυτό ; Κατ’ αρχήν, όπως έχει εκ των υστέρων αξιολογηθεί, η μείωση των επιτοκίων ποσοτικά είναι έως και αδιάφορη όσον αφορά την οικονομική δραστηριότητα (από 0,25% σε 0,10%). Η σκόπιμη χρηματοδότηση της παραγωγικής οικονομίας μέσω των TLTROs είναι επίσης μία ψευδής εικόνα γιατί όπως και οι ίδιες οι τράπεζες σχολιάζουν τίποτα δεν εμποδίζει τις τράπεζες να πάρουν αυτά τα δισ. με το σχεδόν μηδενικό επιτόκιο και να αγοράσουν μετοχές ή ομόλογα για τα επόμενα δύο χρόνια, αφού το 2016 (!) η ΕΚΤ θα εξετάσει το τι στο μεταξύ θα τα έχουν κάνει. Και ακόμα και αν τους ζητηθούν πίσω, όπως έχει ανακοινώσει η ΕΚΤ σ’ αυτήν την περίπτωση, οι τράπεζες και πάλι δεν θα έχουν κανένα πρόβλημα αφού στο μεταξύ θα έχουν εκμεταλλευτεί το μηδενικό τους επιτόκιο.
Με άλλα λόγια σχεδόν τίποτα από αυτά τα τζάμπα λεφτά δεν θα πάει στην αποκαλούμενη παραγωγική δραστηριότητα της οικονομίας και την αύξηση της απασχόλησης…
Και πού θα πάνε ; Στα ταμεία των τραπεζών, οι οποίες στο μεταξύ υποχρεώνονται από την ΕΚΤ να “καθαρίσουν”, εν όψει των stress test του Οκτωβρίου, τα χαρτοφυλάκιά τους από τους σκελετούς με την βοήθεια του “τζάμπα χρήματος” που έχει στο μεταξύ αρχίζει να στερεύει από την αμερικάνικη κάνουλα…

Οι τράπεζες

Αυτές αγοράζουν με το τζάμπα χρήμα ομόλογα με ψηλότερο επιτόκιο και καλύπτουν τις τρύπες τους με την κερδοσκοπική διαφορά…
Θα υπάρξουν συνέπειες; Ναι θα υπάρξουν κυρίως στα κρατικά ομόλογα του ευρωπαϊκού νότου, μαζί και της Ελλάδας.
Όπως έχει επισημάνει η Νέα Προοπτική από τον Οκτώβριο του 2013, εν όψει της αναστροφής της νομισματικής πολιτικής στις ΗΠΑ (το περιβόητο tapering) και την αναγκαστική παρέμβαση της ΕΚΤ, οδηγούν σε ακόμα μεγαλύτερη μείωση των spreads στις “ασφαλείς” ευρωπαϊκές οικονομίες, γεγονός που κάνει να ξεχωρίζουν ακόμα περισσότερο τα ακόμα ψηλά –σε σύγκριση με τις υπόλοιπες οικονομίες– επιτόκια της Ελλάδας.
Αυτό σημαίνει ότι όλα τα μεγάλα ξένα επενδυτικά funds ακόμα και τα ασφαλιστικά – συνταξιοδοτικά ταμεία ψάχνουν τις υψηλότερες αποδόσεις για να επενδύσουν τα κεφάλαιά τους. Το αποτέλεσμα είναι αυτά τα Ταμεία να αρχίσουν να αγοράζουν ελληνικούς τίτλους μετά την διαβεβαίωση ότι η ΕΚΤ θα κάνει ό,τι χρειασθεί για να μη κινδυνέψει το ευρώ, και της κυβέρνησης ότι θα ολοκληρώσει το μνημονικαό πρόγραμμα. Αυτό δημιουργεί μια στρεβλή εικόνα καθώς η αναζήτηση υψηλότερων αποδόσεων από τα κεφάλαια αυτά τα οδηγεί προς τα ομόλογα των χωρών του ευρωπαϊκού νότου, μαζί και στην Ελλάδα.
Εκεί έχει “ποντάρει” το περιβόητο success story της κυβέρνησης, που ενώ το χρέος ανεβαίνει, πολλά ξένα κεφάλαια έρχονται να επενδύσουν σε εγχώριες μετοχές και ομόλογα/έντοκα…
Με άλλα λόγια η ΕΚΤ για να σώσει τις τράπεζες, για άλλη μια φορά ρίχνει χρήμα στην τραπεζική αγορά, δημιουργώντας μια ακόμα μεγαλύτερη φούσκα στην Ευρώπη.
Γιάν. Αγγ.