Μπροστά στο σύνθημα “οι άνθρωποι πάνω από τα κέρδη”, προτάσσουμε το δίλημμα “ή οι άνθρωποι ή τα κέρδη”. Και τα δύο δεν γίνεται!

της Μαρίας Χλωρού

Ένας άνθρωπος πάσχει από ανίατη ασθένεια και θα πεθάνει. Ένας άλλος άνθρωπος έχει το φάρμακο για την ασθένεια. Ο δεύτερος άνθρωπος δεν δίνει το φάρμακο στον πρώτο αν δεν πληρωθεί. Η ζωή του δεν κινδυνεύει αλλά θέλει τα χρήματα. Ο άρρωστος άνθρωπος δεν έχει τα χρήματα και πεθαίνει…

Απάνθρωπο; Ανήθικο; Μας εξοργίζει; Μας κάνει να θέλουμε να ουρλιάξουμε; Αυτό συμβαίνει παντού για χιλιάδες, εκατομμύρια ανθρώπους στο εσωτερικό κάθε χώρας ή από χώρα σε χώρα και όπου η υγεία είναι εμπόρευμα και όχι κοινωνικό αγαθό. Δηλαδή σχεδόν παντού! Όπου υπάρχουν καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής. Δεν είναι ένα λάθος του συστήματος. Είναι δομικό στοιχείο της λειτουργίας του. Συνυφασμένο με την ίδια του την ύπαρξη.

Οι φαρμακευτικές εταιρείες είναι κερδοσκοπικές επιχειρήσεις. Οι πολιτικές για Δημόσια Υγεία των σύγχρονων αστικών κρατών και κατ’ επέκταση η πρόσβαση στη θεραπεία και στο φάρμακο, αναπτύχθηκαν για δύο βασικούς λόγους. Τόσο γιατί το κεφάλαιο χρειάζεται μια υγιή εργατική τάξη για την παραγωγή όσο και σαν αποτέλεσμα της πάλης και της διεκδίκησης των εργατικών κινημάτων για να πάρουν πίσω οι εργαζόμενοι ένα μέρος της κλεμμένης εργασίας.

Ότι ζούμε σήμερα με το ξέσπασμα της πανδημίας συμπυκνώνει με ένα βίαιο και εμφανή τρόπο μια μεγάλη αντίφαση και θέτει ένα αμείλικτο δίλημμα. Ο καπιταλισμός δεν είναι συμβατός με την ζωή. Όσο υπάρχει η δυνατότητα παραγωγής κέρδους αυτό μπαίνει πάντα πάνω από τις ανθρώπινες ζωές. Είναι πιο εύκολο να το καταλάβει ο καθένας σήμερα. Δεν χρειάζεται να είναι αριστερός, κομμουνιστής ή αντιεξουσιαστής. Το βλέπει στον πόλεμο που έχει ξεσπάσει για το εμβόλιο κατά του covid-19, ανάμεσα σε φαρμακευτικές εταιρείες, ανάμεσα σε εταιρείες και χώρες, ανάμεσα σε χώρες.

Τα εμβόλια δεν φτάνουν για όλους και η παραγωγή τους προχωράει πολύ αργά. Επίσης στις συμβάσεις για την αγορά τους, οι φτωχές χώρες έχουν μείνει εκτός. Ήδη εννιά στα δέκα εμβόλια προορίζονται για τις οικονομικά ανεπτυγμένες χώρες, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΠΟΥ. Αν η πατέντα σπάσει, τότε θα παραχθούν περισσότερα εμβόλια σε λιγότερο χρόνο. Αυτό θα σώσει χιλιάδες ζωές όχι μόνο σε Ευρώπη και Αμερική αλλά παντού. Η Ινδία και το Μπαγκλαντές για παράδειγμα είναι δύο από τις χώρες που έχουν την υποδομή να τα παρασκευάσουν. Από την άλλη πλευρά, η Pfizer, η Moderna, η Αstrazeneca και άλλες εταιρείες έχουν λάβει εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ από την ΕΕ για τα ερευνητικά τους προγράμματα για το εμβόλιο. Αυτό είναι κρατικό χρήμα, δηλαδή δημόσιο. Είναι το χρήμα του λαού που όμως δεν επιστρέφει πίσω στο λαό.

Οι επιστημονικές ανακαλύψεις που σώζουν ζωές στον τομέα της ιατρικής μένουν επτασφράγιστο μυστικό για να μπορούν να αποφέρουν κέρδος. Οι φτωχοί αποκλείονται από την θεραπεία. Το έχουμε δει να γίνεται με τον καρκίνο, το AIDS με διάφορες ασθένειες που πλέον δεν είναι ανίατες όπως π.χ. η λέπρα. Ήδη η Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης εισηγείται την ανάγκη να αρθεί η πατέντα. Είναι αναγκασμένη να το κάνει. Αν δύο δισεκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο μείνουν χωρίς εμβόλιο, όπως εκτιμούν τον αριθμό οι Γιατροί του Κόσμου, τότε η πανδημία δεν θα ξεπεραστεί ποτέ.

Οι κυβερνήσεις βρίσκονται μπροστά στην ανάγκη να καταργήσουν την καπιταλιστική ιδιοκτησία, στην προκειμένη περίπτωση την πατέντα, όχι γιατί έγιναν φιλάνθρωπες αλλά για να διασώσουν τους ίδιους τους εαυτούς τους, τις αστικές τάξεις που εκπροσωπούν και τις αγορές.

Να απαιτήσουμε να σπάσει η πατέντα. Να κοινωνικοποιήσουμε το φάρμακο και την παραγωγή του. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν αγωνιζόμαστε για να σπάσουμε τα δεσμά του καπιταλισμού.

Μπροστά στο σύνθημα “τα κέρδη πάνω από την ζωή” προτάσσουμε το δίλημμα “ή τα κέρδη ή η ζωή”. Και τα δύο δεν γίνεται. Πρέπει να επιλέξουμε.