“Λευτεριά στην Παλαιστίνη”!
του Θόδωρου Κουτσουμπού
Η περφόρμανς του Εβραιου-Ισραηλινού Udi Aloni, το Σάββατο και τη Δευτέρα 27 και 29 Ιουνίου στην Ταινιοθήκη της Ελλάδας, στα πλαίσια του φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου, ήταν ένα μεγάλο πολιτιστικό και πολιτικό γεγονός.
Ήταν ένα θεατρικό και κινηματογραφικό και εικαστικό υπερθέαμα με μουσική, φιλοσοφικό λόγο, αυτοσχεδιασμό, μια ιστορική αναδρομή στην προσωπική και οικογενειακή διαδρομή του συγγραφέα…
Στους συγγενείς του που θανατώθηκαν στο ναζιστικό στρατόπεδο Άουσβιτς, στην αγαπημένη του Μητέρα, αλλά και στην ανεξίτηλη πληγή της παλαιστινιακής Νάκμπα του 1948, της Καταστροφής της Παλαιστίνης από τις ακροδεξιές και φασιστικές δυνάμεις των σιωνιστών, στο εμβληματικό παλαιστινιακό χωριό Ντείρ Γιασίν που σφαγιαστηκε. Πάνω στη Νάκμπα (τη Σοά των Παλαιστινίων) θα χτιστεί το κράτος του Ισραήλ και στα ερείπια του αραβικού χωριού θα χτιστεί ένα εβραϊκό ψυχιατρείο, όπου θα νοσηλευτούν τα θύματα του Άουσβιτς – αλλά και στρατιώτες του IDF με ψυχικά προβλήματα. Λέγεται συχνά ότι οι ασθενείς ακούνε τις ψυχές των σφαγιασμένων Παλαιστινίων να μιλάνε, να ζητούν δικαιοσύνη.
Αναζητώντας την παράδοση και την αλήθεια, ο καλλιτέχνης προσφεύγει στη φιλοσοφία, στον Βάλτερ Μπένγιαμιν και τον Ντεριντά, στον Μπαντιού αλλά και στον Ζίζεκ. Και στην αρχαία ελληνική τραγωδία. Συγκλονιστικό είναι το εύρημα με τη 17χρονη Παλαιστίνια Αντιγόνη, στο θέατρο της Τζενίν όπου ο Udi Aloni δίδαξε στο πλευρό του Παλαιστίνιου φίλου του, καλλιτέχνη Τζουλιάνο Μερ-Χαμίς, που ίδρυσε το Θέατρο της Ελευθερίας της Τζενίν. Στη αρχαία Αντιγόνη υπήρχε η δυνατότητα επιλογής – να θάψει τον αδελφό της όπως επιβάλλει ο ηθικός νόμος και το δίκαιο και να τιμωρηθεί με θανατο από την εξουσία ή να μην το κάνει και να ζήσει. Στην Παλαιστίνια Αντιγόνη δεν υπάρχει αυτό το δίλημμα: οι ισραηλινες αρχές κατοχής που εκτέλεσαν τα δύο της αδέλφια κρατούν αιχμάλωτα τα νεκρά σώματα και δεν τα παραδίνουν για την ταφή!
Εκεί, στο θέατρο Ελευθερίας του προσφυγικού καταυλισμού της Τζενίν θα γνωριστεί με τον Παλαιστίνιο αντάρτη Ζακαρία Ζουμπέιντι (Zakaria Zubeidi), σύμβολο της δεύτερης Ιντιφάντα. Ο Ζακαρία, ένας από τους έξι δραπετες που έσκαψαν με κουταλάκια τούνελ και δραπέτευσαν από τις φυλακές υψίστης ασφαλείας του Ισραήλ, είναι από εκείνους τους Παλαιστίνιους που συνδυάζουν τον ένοπλο αγώνα με την τέχνη και το θεατρο – την τέχνη με την επανάσταση. Συχνά, οι λέξεις είναι πιο κοφτερές από τα όπλα, φέρεται να λέει.
Κρατάω τα τελευταία λόγια του καλλιτέχνη:
«Και ο μόνος τρόπος να είμαι Εβραίος σήμερα είναι να είμαι πιστός στο αληθινό γεγονός.
Ή αλλιώς: να βρίσκομαι σε πλήρη αλληλεγγύη με τον παλαιστινιακό λαό».
Η παράσταση του Σαββάτου έκλεισε με τον ίδιο και τους υπόλοιπους συντελεστές της παραστασης, ανάμεσά τους ο Σάββας Μιχαήλ και ο Ιάσων Αποστολόπουλος, να διαδηλώνουν με μια παλαιστινιακή σημαία και το σύνθημα “Λευτεριά στην Παλαιστίνη”.
Παραθέτω για περισσόρερες πληροφορίες την ανάρτηση της Xenia Pirounia:
«Και ο μόνος τρόπος να είμαι Εβραίος σήμερα είναι να είμαι πιστός στο αληθινό γεγονός.
Ή αλλιώς: να βρίσκομαι σε πλήρη αλληλεγγύη με τον παλαιστινιακό λαό».
Με αυτά τα λόγια έκλεισε χθες την περφόρμανς του «A Radical Jew: A Self-Portrait of a Remnant» ο σκηνοθέτης και συγγραφέας Udi Aloni, περιτριγυρισμένος από όλους του συντελεστές αυτού του ιδιότυπου μαθήματος πρακτικής φιλοσοφίας, ριζοσπαστικής σκέψης και ξέχειλης αγάπης προς τον Άλλον. Η παράσταση ήταν αφιερωμένη στον εμβληματικό Παλαιστίνιο καλλιτέχνη Τζουλιάνο Μερ-Χαμίς, που ίδρυσε το Θέατρο της Ελευθερίας στην κατεχόμενη Παλαιστίνη, στον προσφυγικό καταυλισμό της Τζενίν.
Σε αυτό το ιστορικό momentum, τη στιγμή που διαπράττεται η γενοκτονία απέναντι στον παλαιστινιακό λαό και μάλιστα στο όνομα της Σοά, o Eβραίος αυτός αντισιωνιστής μέσα από την προσωπική του διαδρομή, καλλιτεχνική και πολιτική, από τις συναντήσεις της μητέρας του με τον Γιασέρ Αραφάτ, το θέατρο στη Τζενίν και το μπόλιασμα φιλοσόφων όπως ο Walter Benjamin και ο Jacques Derrida αλλά και την ιστορία της Παλαιστίνιας μικρής Αντιγόνης που είχε δύο νεκρούς αδελφούς αλλά όχι τα κορμιά τους για να τα θάψει, έφτιαξε μέσα σε 2,5 ώρες ένα μωσαϊκό για την τέχνη, την πολιτική, τη δαικαιοσύνη και την ελπίδα.
Μια χειρονομία πίστης στο ανθρώπινο των ανθρώπων, στην πίστη ότι υπάρχει ελπίδα ακόμη και μέσα στο πιο πηχτό σκοτάδι και μια επέκταση του ερωτήματος που τόσο εύστοχα έχει γράψει ο Σάββας Μιχαήλ.
“Το ερώτημα για το Άουσβιτς δεν είναι που ήταν ο Θεός αλλά πού ήταν ο Άνθρωπος.”
Το σπαρακτικά επίκαιρο ξανά αυτό ερώτημα.
Σε αυτό ανταποκρίνονται από την πλευρά τους όσοι δούλεψαν για αυτή την παράσταση που πραγματοποιήθηκε χθες στην Ταινιοθήκη, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου
Dimitris Tsiklis Savvas Matsas, Iasonas Apostolopoulos, Foteini Lampridi, Tamer Nafar, Sebastian Koch
Στην παραγωγή Laika Productions, Tasos Koronakis, Marina Danezi είστε σπουδαίοι.”
***
● Ο Τζουλιάνο Μερ-Καμίς (15 Μαΐου 1958 – 4 Απριλίου 2011) ήταν σπουδαίος Ισραηλινός /Παλαιστίνιος ηθοποιός, σκηνοθέτης και ακτιβιστής. Ήταν στενός φίλος και συνεργάτης του Udi Aloni. Δολοφονήθηκε στις 4 Απριλίου του 2011 στην πόλη Τζενίν στην Παλαιστίνη.
Ο Τζουλιάνο γεννήθηκε στην Ναζαρέτ. Ο πατέρας του Saliba Khamis ήταν Άραβας Ισραηλινός διανοούμενος και ένας από τους ηγέτες του Κομμουνιστικού Κόμματος του Ισραήλ, τη δεκαετία του ‘50. Η μητέρα του ήταν η Ισραηλινή Εβραία Arna Mer. Ένα από τα πλοιάρια του Στόλου March to Gaza για το σπάσιμο του αποκλεισμού της Γάζας ονομαζόταν Arna’ s Children προς τιμή της.
● Για τον επαναστάτη Ζακαρία Ζουμπέιντι, ηγέτη της δεύτερης Ιντιφάντα και των Ταξιαρχιών Μαρτύρων αλ Άκσα (τον Ιανουάριο 2025 απελευθερώθηκε στις ανταλλαγές ομήρων), ηθοποιό στο θέατρο της Τζενίν, “μαθητή” και φίλο του μεγάλου καλλιτέχνη Udi Aloni, μπορεί κανείς να ανατρέξει σε παλαιότερο άρθρο στην e-neaprooptiki: